Takvim.com.tr Trilyonlarcası vücudumuzdan geçiyor: Hayalet parçacıkların sırrı çözülüyor
Gözle görülmüyorlar neredeyse hiçbir şeyle etkileşime girmiyorlar ve her an içimizden geçip gidiyorlar. Bilim insanlarının "hayalet parçacıklar" adını verdiği nötrinoları incelemek için Çin'de kurulan dünyanın en gelişmiş dedektörlerinden biri ilk büyük bilimsel sonuçlarını paylaştı. Açıklanan veriler evrenin temel yapı taşlarına ilişkin onlarca yıllık bir gizemin çözülmesine bir adım daha yaklaşıldığını gösteriyor.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Hızlı Özet Göster
- Çin'in Guangdong eyaletindeki Jiangmen Yeraltı Nötrino Gözlemevi, yerin 700 metre altında nötrinoları incelemek için Ağustos ayında veri toplamaya başladı.
- JUNO, iki aylık gözlem sürecinde nötrinoların üç farklı türe dönüşüm süreçlerine ilişkin hassas ölçümler elde etti ve sonuçlar Nature dergisinde yayımlandı.
- Bilim insanları JUNO'nun önümüzdeki yıllarda üç nötrino türünün kütle sıralamasını belirlemeyi hedefliyor.
- Japonya'daki Hyper-Kamiokande ve ABD'deki DUNE projeleri de önümüzdeki yıllarda nötrino araştırmalarına katılacak.
- Nötrinolar maddeyle neredeyse hiç etkileşime girmediği için hayalet parçacıklar olarak tanımlanıyor ve her saniye trilyonlarcası Dünya'dan geçiyor.
Evrenin en büyük gizemlerinden biri olan nötrinoları anlamak için Çin'in derinliklerinde kurulan devasa yer altı laboratuvarı ilk önemli verilerini açıkladı. Bilim dünyasının yıllardır peşinde olduğu "hayalet parçacıklar", şimdiye kadarki en hassas ölçümlerden bazılarıyla araştırmacılara yeni ipuçları sunuyor. Uzmanlara göre bu sonuçlar evrenin oluşumuna ve maddenin temel yapısına dair kritik soruların yanıtlanmasında dönüm noktası olabilir.
Evrenin hayalet parçacıkları ilk kez bu kadar net görüntülendi
Milyarlarca nötrino her saniye içimizden geçiyor
Nötrinolar, Büyük Patlama'nın ardından ortaya çıkan ve evrende en bol bulunan parçacıklardan biri olarak kabul ediliyor. Her saniye trilyonlarcası Dünya'nın ve insan vücudunun içinden geçmesine rağmen maddeyle neredeyse hiç etkileşime girmedikleri için tespit edilmeleri son derece zor.
Bu nedenle bilim insanları onları "hayalet parçacıklar" olarak tanımlıyor.
Çin'deki Jiangmen Yeraltı Nötrino Gözlemevi'ndeki nötrino dedektörü. | AP Fotoğrafı/Ng Han Guan
Yerin 700 metre altında dev deney
Çin'in Guangdong eyaletinde bulunan Jiangmen Yeraltı Nötrino Gözlemevi (JUNO), yerin yaklaşık 700 metre altında faaliyet gösteriyor. Ağustos ayında veri toplamaya başlayan tesis, yakınındaki nükleer santrallerden yayılan antinötrinoları inceleyerek nötrinoların davranışlarını çözmeye çalışıyor. Dedektörün merkezinde yer alan dev sistem, parçacıkların oluşturduğu son derece zayıf ışık sinyallerini yakalayabiliyor.
Fotoğraf AA'dan servis edilmiştir.
İlk sonuçlar bilim dünyasını heyecanlandırdı
Nature dergisinde yayımlanan araştırmaya göre JUNO, yalnızca iki aylık gözlem sürecinde nötrinoların uzayda yol alırken üç farklı türe dönüşüm süreçlerine ilişkin son derece hassas ölçümler elde etti. Araştırmacılar bu sonuçların gelecekte yapılacak daha kapsamlı analizlerin temelini oluşturacağını belirtiyor.
İşçiler kozmik dedektörün alt tarafında çalışıyorlar. AP Fotoğrafı/Ng Han Guan
Asıl hedef Nötrinoların gerçek kütlesini bulmak
Bilim insanlarının çözmeye çalıştığı en büyük sorulardan biri üç nötrino türünün kütle sıralaması. Mevcut teorilere göre iki nötrino türünün kütlesi birbirine oldukça yakın. Ancak hangilerinin daha ağır hangisinin daha hafif olduğu henüz kesin olarak bilinmiyor. JUNO'nun önümüzdeki yıllarda toplayacağı verilerin bu gizemi aydınlatması bekleniyor.
Fotoğraf AA'dan servis edilmiştir.
Küresel yarış hızlanıyor
Çin'deki deney yalnız değil. Japonya'da inşa edilen Hyper-Kamiokande ve ABD'de geliştirilen Deep Underground Neutrino Experiment (DUNE) projeleri de önümüzdeki yıllarda veri toplamaya başlayacak. Farklı yöntemlerle çalışacak bu dev tesislerin sonuçları karşılaştırılarak nötrinoların sırlarına dair daha net bir tablo oluşturulacak.
Fotoğraf AA'dan servis edilmiştir.
Evrenin kökenine açılan kapı
Uzmanlara göre nötrinoların davranışlarını anlamak yalnızca parçacık fiziği için değil, evrenin nasıl oluştuğunu açıklayan teoriler açısından da büyük önem taşıyor.
Fotoğraf AA'dan servis edilmiştir.
JUNO'dan gelen ilk sonuçlar bu uzun bilimsel yolculuğun henüz başlangıcı olsa da araştırmacılar için oldukça umut verici bir adım olarak değerlendiriliyor.
Fotoğraflar REUTERS, AP ve AA'dan servis edilmiştir.
SONRAKİ HABER
Saatlerce bunu yapmanın bedeli ağır
ÖNCEKİ HABER
NATO liderleri 22 yıl sonra Ankara’da
Zeynep Durusoy Takvim.com.tr Haberler