'Kripto para bağımlılığı gerçek': Uzmanlar kumar bağımlılığına benzetiyor

Kripto para piyasaları haftanın 7 günü, günün 24 saati açık. Denetimin sınırlı olması ve uygulamaların kullanıcıyı ekrana bağlı tutan yapısı, özellikle risk altındaki kişiler için ciddi bir tehlike yaratabiliyor.

Euronews Health'e konuşan Castle Craig danışmanlık hizmetleri direktörü Jamie Giles, sorunlu kripto kullanımının yıllardır tedavi merkezlerinde karşılarına çıktığını söyledi. Giles'a göre mesele kripto paranın kendisi değil, kişinin bu alandaki davranışını kontrol edememesi.

Büyük kayıplar, kaygı ve depresyonu daha da ağırlaştırabiliyor. (Haberde yer alan görseller Takvim Foto Arşiv'e aittir)

BAĞIMLILIK YATIRIM KARARIYLA BAŞLAMIYOR

Giles, problemli kripto yatırımını varlık türüne göre değil, davranışa göre değerlendirdiklerini belirtti. Ona göre kripto para, tıpkı alkol gibi tek başına sorun değil. Birçok kişi kriptoya sorumlu şekilde yatırım yapabiliyor.

Sorun, kişinin kontrolü kaybetmesiyle başlıyor.

Uzmanın dikkat çektiği belirtiler şöyle:

• Sürekli piyasayı takip etme
• Zararları telafi etmek için daha fazla işlem yapma
• Bırakmak ya da azaltmak isteyip başaramama
• Finansal, psikolojik ya da ailevi zarara rağmen devam etme
• İşlem miktarını ve ekran başında geçirilen zamanı gizleme

Giles'a göre bu tablo, tek seferlik kötü bir yatırım kararından farklı. Kişi, daha iyi bilmesine rağmen tekrar tekrar ekrana dönüyor ve duygusal hayatını kripto fiyatlarına göre yaşamaya başlıyor.

KLİNİK TANI YOK AMA BENZERLİK GÜÇLÜ

Kripto para bağımlılığı, uluslararası tanı sistemlerinde henüz ayrı bir hastalık olarak yer almıyor. Ancak Giles, bunun sorunun olmadığı anlamına gelmediğini söylüyor.

Uzman, mevcut araştırmaların kripto bağımlılığı ile kumar bozukluğu arasında güçlü bir ilişki gösterdiğini belirtiyor. ABD'de 4 binden fazla katılımcıyla yapılan bir araştırmada, kripto para alıp satanların yaklaşık üçte ikisinde riskli ya da problemli kumar davranışları görüldüğü aktarıldı.

Giles'a göre bilimsel görüş henüz kesinleşmiş değil. Buna rağmen kripto bağımlılığı, kumar bozukluğuna benzeyen bir davranışsal bağımlılık olarak ele alındığında tedavide olumlu sonuçlar alınabiliyor.

Kripto bağımlılığı, kumar bağımlılığına benzer davranışlarla kendini gösteriyor.

EN ÇOK GENÇ ERKEKLER RİSK ALTINDA

Uzmanlara göre sorunlu kripto kullanımı daha çok genç erkeklerde görülüyor. Giles, bunun kripto dünyasındaki genel kullanıcı profiliyle de örtüştüğünü ifade ediyor.

Tipik bir vakada, iş baskısıyla baş etmek için alkol ve kokain kullanan genç bir profesyonel öne çıkıyor. Bu kişi, alışkanlıklarının yol açtığı maddi zararı kapatmak için kripto al-sat işlemlerine yöneliyor. Zamanla bir bağımlılığın yerini başka bir bağımlılık alabiliyor.

Kriptonun en tehlikeli taraflarından biri de üretkenlik gibi görünmesi. Alkol ya da uyuşturucu bağımlılığında sonuçlar daha görünür olabilirken, sürekli işlem yapmak dışarıdan hırs ve başarı arzusu gibi algılanabiliyor.

PSİKOLOJİK ETKİLER AĞIRLAŞABİLİYOR

Giles, kripto bağımlılığı ile ruh sağlığı arasındaki bağın güçlü olduğunu vurguluyor. Kaygı, depresyon, uyku bozuklukları ve kronik stres sık görülen sonuçlar arasında yer alıyor.

Ağır vakalarda tablo daha ciddi hale gelebiliyor. Büyük kayıpların ardından intihar düşüncelerinin de görülebildiği belirtiliyor.

Uzmanlara göre kripto, bazı kişiler için hem sorunun nedeni hem de baş etme yöntemi haline geliyor. Kişi stresini azaltmak için işlem yapıyor, işlem yaptıkça stres ve maddi zarar büyüyor. Bu döngü, kısa sürede yıkıcı sonuçlara yol açabiliyor.

Ağır kayıplar; kaygı, uykusuzluk, depresyon ve ciddi psikolojik krizleri tetikleyebiliyor.

REKLAMLAR VE SPONSORLUKLAR TARTIŞMA YARATIYOR

Giles, kripto para ürünlerinin pazarlanma biçimini kumar sektörüyle karşılaştırıyor. Premier League formalarından bahis şirketlerinin 2026-27 sezonundan itibaren çekilecek olması beklenirken, kripto şirketlerinin bu alanda daha görünür hale geldiğine dikkat çekiyor.

Giles'ın aktardığına göre Premier League kulüplerinin yaklaşık yüzde 70'inin bir kripto para ya da işlem platformu ortağı bulunuyor.

Uzman, genç kitlelere yönelik yoğun reklamların, ünlü isimlerin kullanıldığı tanıtımların, hızlı kazanç vaatlerinin ve fırsatı kaçırma korkusunun kumar reklamlarındaki yöntemlere benzediğini belirtiyor.

İngiltere'de Finansal Davranış Otoritesi de bu alanda denetimi sıkılaştırıyor. Yetkisiz kripto tanıtımları kaldırılıyor, gençlere yönelik reklamlara sınırlama getiriliyor ve kumar düzenlemelerine benzer şekilde para yatırma limitleri gündeme alınıyor.

SORUNU FARK ETMEK İLK ADIM

Giles'a göre kripto bağımlılığında en kritik aşama, sorunu kabul etmek. Çünkü bağımlılığın temelinde çoğu zaman inkar yatıyor.

Uzman, bu noktayı aşan kişilerin yalnız olmadığını bilmesi gerektiğini söylüyor. Bağımlılık bir ahlak eksikliği değil, tedavi edilebilir bir hastalık olarak görülmeli.

Aileler için de süreç kolay değil. Giles, kripto bağımlılığının sadece bireyi değil, yakın çevresini de etkilediğini belirtiyor. Bu nedenle ailelerin kendini suçlamaması, kişiye şefkatle yaklaşırken net sınırlar koyması gerekiyor.

Uzmanın mesajı net: Yardım etmeye çalışmadan önce kişi kendi güvenliğini ve ruh sağlığını korumalı.

SONRAKİ HABER

Bakım robotu Robbie ile tanışın!

Diyar Oktuay Takvim.com.tr Haberler