Takvim.com.tr O tarihte dev dolu yağışları artacak! Risk en çok hangi bölgede?
Küresel sıcaklıklardaki yükseliş yalnızca sıcak hava dalgalarını değil dolu fırtınalarını da daha yıkıcı hale getiriyor. Yeni bir araştırma iklim değişikliğinin etkisiyle büyük dolu tanelerinin görülme sıklığının yüzyılın sonuna kadar ciddi oranda artabileceğini ortaya koydu.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Hızlı Özet Göster
- Nature dergisinde yayımlanan uluslararası araştırma, sera gazı emisyonlarının devam etmesi halinde büyük dolu taneleri üreten fırtınaların sayısının yüzyıl sonuna kadar yüzde 38 ila yüzde 47 arasında artabileceğini gösterdi.
- Dolu fırtınalarının yol açtığı zararların maliyeti ABD'de yıllık yaklaşık 10 milyar dolara, küresel ölçekte ise 80 milyar dolar seviyelerine ulaşıyor.
- Büyük dolu olaylarının gelecekte özellikle Kuzey Amerika'nın iç kesimleri, Kanada, Avrupa'nın bazı bölgeleri ve Arjantin'de daha sık görülebileceği tahmin ediliyor.
- Sıcak hava daha fazla su buharı taşıyarak atmosferdeki enerjiyi artırıyor ve güçlü yükselici hava akımlarının oluşmasına neden oluyor.
- Büyük dolu taneleri araçlarda göçük oluşturabiliyor, çatıları delip geçebiliyor, güneş panellerine zarar verebiliyor ve tarım alanlarında önemli kayıplara neden olabiliyor.
Bilim insanları atmosferde biriken fazla ısının dolu oluşumunu tetikleyen koşulları güçlendirdiğini belirtiyor. Yapılan son çalışmaya göre gelecekte daha büyük, daha ağır ve daha fazla hasar veren dolu yağışlarıyla karşılaşılması bekleniyor.
İklim değişikliği büyük dolu yağışlarının artmasına neden olabilir
Yüzyıl sonuna kadar yüzde 38 ila yüzde 47 arasında artabilir
Nature dergisinde yayımlanan uluslararası araştırma küresel ısınmanın dolu oluşumunu doğrudan etkilediğini gösterdi. Çalışmaya göre sera gazı emisyonlarının devam etmesi halinde büyük dolu taneleri üreten fırtınaların sayısı yüzyıl sonuna kadar yüzde 38 ila yüzde 47 arasında artabilir. Buna karşılık küçük dolu tanelerinin görülme sıklığında düşüş bekleniyor.
Bilim insanları yüzyıl sonuna kadar büyük dolu fırtınalarında ciddi artış bekliyor
Atmosferdeki enerji yükseliyor
Uzmanlara göre daha sıcak hava daha fazla su buharı taşıyor. Bu durum atmosferdeki enerjiyi artırarak güçlü yükselici hava akımlarının oluşmasına neden oluyor. Güçlenen bu hava hareketleri dolu tanelerinin büyümesi için uygun ortam hazırlıyor. Meteorologlar sıcaklık arttıkça küçük dolu tanelerinin yere ulaşmadan önce daha kolay eridiğini büyük dolu tanelerinin ise büyüklüklerini koruyarak yüzeye ulaştığını belirtiyor.
Araştırmaya göre büyük dolu olayları yüzde 38 ila yüzde 47 arasında yükselebilir
Büyük dolu daha fazla hasar veriyor
Araştırmacılar çapı birkaç santimetreyi bulan dolu tanelerinin ciddi ekonomik kayıplara yol açtığını vurguluyor. Büyük dolu taneleri araçlarda göçük oluşturabiliyor, çatıları delip geçebiliyor, güneş panellerine zarar verebiliyor ve tarım alanlarında önemli kayıplara neden olabiliyor. Uzmanlara göre dolu kaynaklı hasarlar birçok bölgede kasırgaların neden olduğu ekonomik kayıpları bile geride bırakabiliyor.
Küçük dolu tanelerinin görülme sıklığında ise azalma öngörülüyor
Maliyet her geçen yıl yükseliyor
Bilim insanlarının değerlendirmelerine göre dolu fırtınalarının yol açtığı zararların maliyeti yalnızca ABD'de yıllık yaklaşık 10 milyar dolara ulaşıyor. Küresel ölçekte ise dolunun neden olduğu ekonomik kaybın 80 milyar dolar seviyelerinde olduğu tahmin ediliyor. Son yıllarda kaydedilen rekor büyüklükteki dolu yağışları da uzmanların endişelerini artırıyor.
Tony Illenden, ICECHIP Projesi kapsamında Teksas'ta fırtına sırasında dolu tanelerini topluyor. (Fotoğraf: AP)
Risk en çok hangi bölgelerde artacak?
AP'de yer alan habere göre araştırma sonuçları gelecekte büyük dolu olaylarının özellikle Kuzey Amerika'nın iç kesimleri Kanada, Avrupa'nın bazı bölgeleri ve Arjantin'de daha sık görülebileceğine işaret ediyor. Tropikal bölgelerin bazı noktalarında ise küçük dolu tanelerinin erimesi nedeniyle azalma yaşanabileceği belirtiliyor. Uzmanlar iklim değişikliğinin etkilerinin bölgelere göre farklılık göstereceğini ancak genel eğilimin daha büyük dolu olayları yönünde olduğunu ifade ediyor.
Büyük dolu taneleri araçlara ve çatılara daha fazla zarar veriyor
Hasarın tek nedeni iklim değişikliği değil
Araştırmacılar gelecekteki zararların yalnızca hava olaylarının şiddetine bağlı olmadığını da vurguluyor. Dolu riski bulunan bölgelerde nüfusun artması, yeni yerleşim alanlarının kurulması ve altyapı yatırımlarının çoğalması ekonomik kayıpları büyüten önemli faktörler arasında gösteriliyor.
Uzmanlara göre gelecekte dolu kaynaklı zararların azaltılabilmesi için daha dayanıklı yapı standartlarının geliştirilmesi ve riskli bölgelerde planlamaların buna göre yapılması gerekiyor.
Haberde kullanılan fotoğraflar AA'dan servis edilmiştir.
Zeynep Durusoy Takvim.com.tr Haberler