Milli enerjiye magma ateşi! Türkiye yer kabuğu ısısından elektrik üretimi için sondaja başladı

Enerjide tam bağımsız Türkiye hedefi ile arz güvenliği ve çeşitliliğinin artırılması hedeflenirken, dünyada son 6 yıldır uygulanan yer kabuğu ısısından enerji üretme çalışması Türkiye'de de başladı. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına bağlı Maden Tetkik Arama Genel Müdürlüğü (MTA) ve TÜBİTAK destekli projede yerin 3 bin ila 5 bin metre derinliğine kuyu kazılarak yer kabuğunun altındaki ısı yeryüzüne çıkarılacak. Türkiye'de 40 adet Akkuyu Nükleer Güç Santrali'ne denk, yani elektrik ihtiyacının 4 katı kadar yer ısısı potansiyeli olduğu belirlendi. MTA ve TÜBİTAK'ın öncülüğünde İstanbul Teknik Üniversitesi'nin (İTÜ) Ar-Ge üssü olan Arı Teknokent firmalarından Anadolu İnovasyon, Türkiye'de enerji alanında bir ilke imza attı. Son 6 yıldır ABD, Almanya ve İngiltere gibi ülkelerde uygulanmaya başlanan AGS Kapalı Sistem Jeotermal uygulaması ile konutlara elektrik üretmek için kollar sıvandı.

Türkiye, yer kabuğunun ısısından elektrik üretmek için Manisa'nın Salihli ilçesinde sondaja başladı. (Fotoğraflar: Takvim Foto Arşivi)

MANİSA'DA İLK SONDAJ VURULDU

Proje kapsamında ilk sondaj çalışması volkanik Kula bölgesine komşu olan Manisa Salihli Acıdere mevkiinde yapıldı. 3 bin metre derinliğe, 25 santimetre genişliğindeki borularla biri seracılık, diğeri elektrik üretimi olmak üzere iki adet sondaj atılırken, derin kuyuda 245 santigrat derece ısıya rastlandı. Klasik jeotermalden farklı olarak herhangi bir sıcak su tespitine gerek duyulmaksızın yapılan bu çalışmada, yerin altındaki ısı yeryüzüne çıkarılarak seracılık faaliyetleri ya da elektriğe dönüştürülerek ısıtma ve soğutmada kullanılabiliyor.

DÜNYA KOLLARI SIVADI

İngiltere'de 3 megavatlık bir santral bu alanda devreye alınırken, 3 megavatlık tesis de önümüzdeki günlerde devreye alınacak. ABD'de ise Microsoft'un yapay zekâ veri merkezinin ihtiyacını karşılamak için 380 megavatlık bir tesisin kurulumuna başlandı. Danimarka ise şehir ısıtmasında bu teknolojiyi kullanmak için ihale hazırlığına başladı.

Yer altındaki yüksek sıcaklık, Türkiye'nin yeni enerji kaynağı olmaya hazırlanıyor.

SİSTEM NASIL İŞLİYOR

7/24 kesintisiz enerji üretmenin mümkün olduğu çalışma kapsamında derinlerdeki yüksek sıcaklıktaki ısı yeryüzüne çıkarılıyor. Bunun için yüzeyden sistemin içine özel termal sıvılar (genellikle saf su) pompalanıyor. Bu sıvı yer altındaki kayaçlarla doğrudan temas etmiyor. Sıvı, yerin kilometrelerce altındaki sıcak kayaç katmanlarına döşenen sızdırmaz borulardan geçiyor. Kayaçtaki ısı, boru çeperinden iletim yoluyla içindeki soğuk akışkana aktarılıyor ve akışkan yüksek sıcaklıklara ulaşıyor. Yüzeye ulaşan sıcak akışkanın taşıdığı termal enerji, elektrik üretimi için türbinleri döndürmede kullanılıyor.

İHTİYACIN 4 KATI YER ALTINDA

Projenin geliştiricisi Anadolu İnovasyon'un kurucu ortağı Ahmet Tahir Kalkışım, Türkiye'nin her bölgesinde yer kabuğu ısısının aynı seviyede olmadığı gibi elektrik üretimi açısından Batı Anadolu, İç Anadolu, Orta Karadeniz ve Marmara'nın alt kısımlarının öne çıktığını belirtti. Türkiye'de erişilebilir yer kabuğu sıcaklığının 375 santigrat derece olduğunu kaydeden Kalkışım, "Ülke genelindeki yer kabuğu sıcaklığı potansiyelinin tümünün devreye alınması hâlinde elektrik ihtiyacımızın 4 katı kadar üretim yapılabileceğini tahmin ediyoruz. Bu da Türkiye'nin enerjide dışa bağımlılığının tamamen sona ermesi demek. Teknolojimizi Slovakya'ya ihraç etmek için de çalışmalara başladık" dedi. Kalkışım, MTA ile depremsellik çalışmaları da yapıldığını, yer altından bir akışkan çekilmesi ya da çatlatma yöntemi kullanılmadığı için herhangi bir depremsellik riski bulunmadığını anlattı.

Yapılan hesaplamalara göre Türkiye'nin yer altı ısı potansiyeli, elektrik ihtiyacının 4 katına denk geliyor.

215 MİLYAR $ DEĞERİNDE

10 megavatlık bir tesis kurulumu ile yıllık 11,2 milyon dolar gelir elde edilebiliyor. Akkuyu'nun 4 bin 800 megavat büyüklüğünde olduğu düşünüldüğünde, 40 Akkuyu'ya denk 192 bin megavatlık potansiyel yer altında bulunuyor. Yani yer altında 215 milyar dolar değerinde bir ısı yeryüzüne çıkarılmayı bekliyor.

Haber: Barış Şimşek