Türkiye'nin PISA 2025 başarısına gölge düşürme çabası! OECD verileriyle karalama kampanyasına 6 maddede net yanıt

Türkiye'nin Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) tarafından gerçekleştirilen PISA 2025'te elde ettiği tarihi başarı bazı kesimler tarafından hazmedilemedi.

Sabah'tan Ceyda Karaaslan'ın haberine göre bazı muhalif isimler PISA'ya katılan okulların Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından seçildiğini iddia etti. Bazıları ise PISA'ya seçilen öğrencilerin özel olarak hazırlandığını ileri sürerek "Veriler asla doğru değil, sonuçlar organik değil" değerlendirmesinde bulunarak Türkiye'nin bu yükselişini adeta karalamaya çalıştı.

OECD verileriyle PISA 2025 iddialarına yanıt. (Fotoğraflar: AA)

2026-2027 eğitim-öğretim yılının açılış törenini yapan Başkan Recep Tayyip Erdoğan da bu asılsız iddialara tepki göstererek, "Milletçe hepimizi sevindirmesi gereken bu başarıyı maalesef birilerinin karalamaya, küçümsemeye, önemsizleştirmeye çalıştıklarını da görüyoruz. Hayata yalnızca siyasi ve ideolojik çıkarlar üzerinden bakan bu kompleksli zihniyeti kendi hezeyanlarıyla baş başa bırakıyoruz" dedi.

Peki PISA 2025 sonuçlarıyla ilgili ortaya atılan iddiaların karşısında OECD'nin resmi verileri ne söylüyor? İşte 6 başlıkta iddialar ve doğrular:

İDDİA 1: OKULLARI VE ÖĞRENCİLERİ MEB BELİRLEDİ

DOĞRUSU: PISA'ya katılacak okullar OECD tarafından belirleniyor. OECD'nin PISA 2025 açıklamasına göre bütün ülkelerde iki aşamalı tabakalı örnekleme yöntemi uygulanıyor. İlk aşamada 15 yaş grubu öğrencilerin bulunduğu okulların yer aldığı ulusal liste üzerinden okullar örnekleme alınıyor. İkinci aşamada ise seçilen okullardaki 15 yaş grubu öğrenciler arasından örneklem oluşturuluyor. Türkiye'den 203 okulda 7 bin 702 öğrenci PISA 2025'e katıldı.

Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin de okul seçimiyle ilgili "Biz bu kapsamdaki bütün okullarımızın listesini verdik. Deprem bölgesinden iller de var, sosyoekonomik olarak dezavantajlı bölgelerdeki okullar da var. Okulları OECD seçti. Biz okullara hiçbir şekilde karışmadık. Öğrencileri de okulları da OECD belirledi. Bizim zaten müdahale etme yetkimiz yok. Araştırmaya katılacak öğrencileri biz de bilmiyorduk" açıklamasını yapmıştı.

İDDİA 2: SADECE BAŞARILI OKULLAR SINAVA ALINDI

DOĞRUSU: PISA örneklemi yalnızca fen liseleri, yüksek puanlı Anadolu liseleri ya da sosyoekonomik açıdan avantajlı bölgelerdeki okullardan oluşmuyor. OECD'nin belirlediği örneklemin ülkenin 15 yaş öğrenci nüfusunu temsil etmesi esas alınıyor. PISA 2025 örnekleminde özel okulların yanı sıra deprem bölgesindeki okullar da yer aldı.

İDDİA 3: TÜRKİYE'NİN BAŞARISI BİR ANDA ORTAYA ÇIKTI

DOĞRUSU: OECD verileri bunun tersini gösteriyor. OECD'nin Türkiye ülke notunda, 2025'te 3 alanda birden kaydedilen iyileşmenin önceki yıllarda başlayan pozitif eğilimi doğruladığı ve daha ileri taşıdığı özellikle belirtiliyor. Türkiye 2022'ye göre matematik, okuma ve fen bilimlerinin tamamında performansını artıran az sayıdaki ülke arasında yer aldı. 2015 ile karşılaştırıldığında asgari yeterlik düzeyinin altında kalan öğrenci oranı matematikte 16, okumada 16, fen bilimlerinde ise 25 puan azaldı.

İDDİA 4: OECD ORTALAMASI DÜŞTÜĞÜ İÇİN TÜRKİYE BAŞARILI GÖRÜNÜYOR

DOĞRUSU: OECD ülkelerinde özellikle okuma ve matematik performansındaki düşüş Türkiye'nin sıralamasına etki etse de Türkiye'nin başarısı yalnızca diğer ülkelerin gerilemesinden kaynaklanmıyor.

Türkiye'nin kendi puanları da 2022'ye göre 3 alanda birden yükseldi. OECD Genel Sekreteri Mathias Cormann da PISA 2025 sonuçlarının uluslararası tanıtımında Türkiye'nin fen bilimlerinde son 20 yılda OECD ortalamasının altından ortalamanın üzerine çıktığını özellikle vurguladı.

İDDİA 5: LGS VE YKS SONUÇLARIYLA PISA SONUÇLARI ÇELİŞİYOR

DOĞRUSU: PISA ile LGS ve YKS aynı şeyi ölçmüyor. LGS ve YKS öğrencileri bir üst eğitim kurumuna yerleştirmek amacıyla uygulanan ulusal merkezi sınavlar. PISA ise 15 yaş grubundaki öğrencilerin matematik, fen ve okuma alanlarında edindikleri bilgi ve becerileri günlük yaşamda ne ölçüde kullanabildiklerini ölçen uluslararası bir araştırma. Bu nedenle sınavlardaki doğru cevap veya net sayılarıyla PISA performansını bire bir karşılaştırmak bilimsel olarak doğru bir kıyaslama oluşturmuyor.

İDDİA 6: ÖĞRENCİLER ÖZEL HAZIRLANDI, SONUÇLAR BU YÜZDEN YÜKSELDİ

DOĞRUSU: PISA öncesinde bazı okullarda öğrencilerin araştırmanın niteliği konusunda bilgilendirildiği, örnek sorular ve uygulamalarla tanıştırıldığı biliniyor. Ancak OECD, özel bir ilgi olmasın diye öğrencileri sınavın uygulanacağı tarihe yakın seçiyor.