Okula uyum nasıl kolaylaştırılır? Anne babalara uzmanından öneriler

Yaz tatilinin rahat temposu çocuklar için keyifli olsa da okulun yaklaşmasıyla birlikte günlük yaşamın yeniden yapılandırılması gerekiyor.

Geç yatılan, geç kalkılan, öğün saatlerinin değiştiği ve günün büyük bölümünün spontane yaşandığı bir tatil düzeninden bir anda erken kalkılan, hazırlanılan, sınıfa girilen ve belirli kurallara uyulan bir düzene geçmek çocuk için kolay olmayabilir.

YENİ SINIF, YENİ KURALLAR...

Erken Çocukluk Eğitimi Uzmanı, Rehberlik ve Psikolojik Danışman Şule Erk, bu dönemde nasıl davranılması gerektiğini anlattı. Okula hazırlığın okulun açıldığı sabah değil, günler, hatta haftalar öncesinden başlaması gerektiğini belirten Şule Erk, "Rutin, çocuğun hayatını kısıtlayan katı bir program değildir. Tam tersine rutin, çocuğa dünyayı öngörülebilir hâle getirir. Çocuk "Şimdi ne olacak?"sorusunun cevabını bildiğinde kendisini daha güvende hisseder.

Erken Çocukluk Eğitimi Uzmanı, Rehberlik ve Psikolojik Danışman Şule Erk (Fotoğraflar: Takvim Foto Arşivi)

Sabah kalkmak, kahvaltı yapmak, hazırlanmak, okula gitmek, eve dönmek, oyun oynamak ve uyumak gibi tekrar eden düzenler çocuğun zihninde bir güven alanı oluşturur.

Özellikle okul başlangıcında bu öngörülebilirlik daha da önemlidir. Çünkü çocuk zaten birçok yeni deneyimle karşılaşacaktır. Yeni öğretmen, yeni arkadaşlar, yeni sınıf, yeni kurallar ve aileden ayrılma gibi pek çok değişkenin olduğu bir ortamda evdeki düzenin mümkün olduğunca öngörülebilir olması çocuğun yükünü azaltır.

Bu nedenle okula birkaç gün kala değil, mümkünse en az 1-2 hafta öncesinden uyku ve uyanma saatlerinin kademeli olarak okul düzenine yaklaştırılması faydalı olacaktır" dedi.

Yetişkinin görevi "Ağlama" diyerek duyguyu ortadan kaldırmak değil, çocuğun duygusunu taşımasına yardımcı olmaktır.

Çocuk arkadaşlarının isimlerini öğrenebilir ancak ilk gün annesinden veya babasından ayrılırken ağlayabilir.

Okula hazırlığın okulun açıldığı sabah değil, günler, hatta haftalar öncesinden başlaması gerekiyor.

ANNE BABALARA TAVSİYELER

1. uyku saatini kademeli olarak düzenleyin.

Tatildeki geç yatma ve geç kalkma düzenini bir gecede değiştirmek yerine her gün küçük adımlarla okul saatlerine yaklaşın.

2. sabah provasını yapın.

Okul başlamadan birkaç gün önce "Okul sabahı" provası yapılabilir. Çocuk kalkar, yatağını toplar, giyinir, kahvaltısını yapar ve hazırlanır. Böylece ilk günün telaşı azalır.

3. çocuğun bağımsızlığını destekleyin.
Çantasını hazırlamak, ayakkabısını giymek, montunu çıkarmak, eşyalarını yerine koymak gibi yaşına uygun becerileri kendi başına yapmasına fırsat verin.

4. okulu tehdit veya ödül olarak kullanmayın.

"Beni üzersen seni okula gönderirim" ya da "Okula gidersen sana oyuncak alırım" gibi ifadelerden kaçının. Okul, pazarlık konusu yapılmamalıdır.

5. okulu korkutucu bir yer gibi anlatmayın.

Aşırı övgü de gerçekçi değildir. "Okulda hayatının en güzel günlerini yaşayacaksın" demek yerine "Yeni şeyler öğreneceğin, oyun oynayacağın ve yeni arkadaşlar tanıyacağın bir yer olacak" demek daha sağlıklıdır.

6. çocuğu başka çocuklarla kıyaslamayın.

"Bak, Ayşe hiç ağlamadı" demek çocuğun kaygısını azaltmaz. Her çocuğun uyum süresi farklıdır.

7. vedalaşma ritüeli oluşturun.

Kısa bir sarılma, öpücük veya özel bir el sallama gibi küçük bir ritüel çocuğa güven verebilir.

8. öğretmenle iş birliği yapın.

Çocuğun özel ihtiyaçları, alışkanlıkları, hassasiyetleri ve onu rahatlatan şeyler öğretmenle paylaşılabilir.
Ancak çocuğun yanında öğretmen hakkında kaygılı konuşmalardan kaçınılmalıdır.

9. okuldan sonra sorguya çekmeyin.

"Yemek yedin mi?", "Ağladın mı?", "Öğretmenin sana kızdı mı?" gibi art arda sorular yerine "Bugün nasıldı?" veya "Bugün seni gülümseten bir şey oldu mu?" gibi açık uçlu sorular tercih edilebilir.

10.ilk günleri yarışa çevirmeyin.

Çocuğun birinci günden tamamen bağımsız olması beklenmemeli. Uyum bir süreçtir.

Uyum bir süreçtir.

UYUM NASIL OLUR?

Okula uyum; çocuğun ağlamaması, hiç annesini özlememesi veya ilk günden her şeyi kendi başına yapması değildir. Asıl uyum, çocuğun zamanla şunu öğrenmesidir: "Annem ve babam yanımda olmasa da güvendeyim." "Zorlandığımda yardım isteyebilirim." "Yeni insanlarla tanışabilirim. "Bilmediğim şeyleri öğrenebilirim." "Burası benim için de güvenli bir yer olabilir."

RUTİN NEDEN ÖNEMLİ?

Rutin çocuğa:

• Güven ve öngörülebilirlik sağlar.
• Geçişleri kolaylaştırır.
• Bağımsızlık becerilerini destekler.
• Sabah yaşanan telaşı azaltır.
• Uyku düzeninin oluşmasına yardımcı olur.
• Çocuğun gün içerisindeki beklentilerini anlamasını kolaylaştırır.
• "Ben bunu yapabilirim" duygusunu güçlendirir.

RUTİN BASKI ARACI OLMASIN

Şule Erk, rutinin bir baskı aracına dönüştürülmemesi gerektiğinin altını çizerek şunları söyledi: "Yat artık, yarın okul var!", "Çabuk hazırlan, geç kalacağız!", "Böyle devam edersen okula alışamazsın." gibi cümleler çocuğun zihninde okulu stresle eşleştirebilir. Bunun yerine ebeveynin sakin, net ve kararlı olması gerekir. "Şimdi pijamalarımızı giyiyoruz. Bir hikâye okuyacağız, sonra uyku zamanı." Basit görünen bu cümle bile çocuğa sıradaki adımı gösterir.

Oryantasyon, çocuğun yeni ortama duygusal olarak hazırlanmasını da kapsar. Çocuk okulu tanıyabilir ama yine de ayrılık konusunda zorlanabilir.

BUNLARA DİKKAT

Çocukları okula hazırlarken kullanılan bazı cümleler farkında olmadan okul kaygısını artırabilir. "Okulda ağlarsan öğretmenin kızar." "Okulda uslu dur."Öğretmenini üzme." "Artık büyüdün, ağlamak yok." "Bak, arkadaşların ağlamıyor." "Yaramazlık yaparsan öğretmenin sana kızar." Bu cümlelerin yerine çocuğun becerisine ve güven duygusuna odaklanan ifadeler kullanılmalı:

"Yeni bir yere alışman zaman alabilir." "Bir şeyi merak edersen öğretmenine sorabilirsin." "Zorlandığında yardım isteyebilirsin.""Ben sana güveniyorum." Çocuk için en güçlü mesaj, "Hiç zorlanmayacaksın" değil; "Zorlansan da bununla başa çıkabilirsin" mesajıdır.

Çocuk bir anda annesinin ya da babasının ortadan kaybolduğunu gördüğünde güven duygusu zedelenebilir.

VEDALAŞMA UZAMASIN

Okulun ilk günlerinde ebeveynlerin en zorlandığı konulardan biri vedalaşmadır. Çocuk ağladığında anne babanın tekrar tekrar sarılması, kapıdan geri dönmesi, "Bir şey olursa hemen beni ara" demesi ya da uzun uzun açıklamalar yapması iyi niyetli olsa da bazen ayrılığı daha zor hâle getirebilir.

Çünkü çocuk her geri dönüşte "Demek ki burada kalmak tehlikeli" mesajını alabilir. Bu nedenle vedalaşma kısa, net, sevgi dolu ve kararlı olmalıdır. Çocuğa gizlice kaçmak ise kesinlikle doğru değildir. Çocuk bir anda annesinin ya da babasının ortadan kaybolduğunu gördüğünde güven duygusu zedelenebilir.

Çocuk bir anda annesinin ya da babasının ortadan kaybolduğunu gördüğünde güven duygusu zedelenebilir. Çocuk okulu tanıyabilir ama yine de ayrılık konusunda zorlanabilir. Sınıfını görebilir ama öğretmeniyle ilişki kurmak için zamana ihtiyaç duyabilir.

ÇANTASINI HAZIRLAYIN

Bir çocuğun okul çantasında kalem, defter, suluk ve yedek kıyafet olabilir. Ama okul çantasına görünmeyen bazı şeyleri de koymak gerekir: Güven. Sabır. Bağımsızlık. Merak. Hata yapma hakkı. Yardım isteme cesareti. Çocuk arkadaşlarının isimlerini öğrenebilir ancak ilk gün annesinden veya babasından ayrılırken ağlayabilir.

TAKVİM UYGULAMASINI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN

SONRAKİ HABER

Başkan Erdoğan’dan KKTC’ye taziye telefonu

ÖNCEKİ HABER

İstanbul’da Kırmızı Bülten operasyonu

Simla Öğütcü Takvim.com.tr Güncel