Takvim.com.tr Mekke'de ortaklık, Avrupa'da anlaşmazlık: Üçlü savunma ittifakına karşı proje krizi
Mekke anlaşması ile Türkiye ve bölge ülkeleri bir araya gelirken 'birlik' olan Avrupa ise ayrışıyor. Rekabet, iş paylaşımı, fikri mülkiyet ve liderlik anlaşmazlıkları AB'nin savaş uçağından yeni nesil tankına kadar birçok projeyi rafa kaldırttı.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki stratejik anlaşma, Mekke'de imzalandıktan sonra gözler bu üç ülkenin ortak üretimlerine çevrildi.
Türkiye'nin beşinci nesil savaş uçağı KAAN'da Suudi Arabistan'ın yatırım yapabileceği konuşulurken, Pakistan'ın savaş uçağında Türk mühimmatları hâlihazırda kullanılıyor.
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan savunmada yeni bir üretim ekseni oluşturuyor. Türkiye'nin Pakistan'la MİLGEM ve havacılık, Suudi Arabistan'la drone ve teknoloji transferi projeleri yürüyor.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması (Fotoğraflar Takvim Foto Arşiv'e ve AA'ya aittir.)
Üç ülkenin yeni savunma anlaşmasıyla İHA, füze, mühimmat ve hava savunma sistemlerinde ortak üretimin genişlemesi bekleniyor.
Sabah'tan Barış Ergin'in haberine göre, bölgedeki diğer ülkelerin adı da bu ittifak için geçiyor. Türkiye ve doğusundaki ülkelerde durum buyken yarım yüzyıla yakın süredir 'Birlik' olmuş Avrupa'da tam tersi bir manzara var.
Avrupa Birliği ülkeleri savunma harcamalarını hızla artırırken, kıtanın en büyük sorunlarından biri para bulmaktan çok bu parayı ortak bir savunma sanayisine dönüştürmek.
Avrupa Savunma Ajansı'nın verilerine göre AB ülkelerinin savunma harcamaları 2025'te yüzde 20 artarak 418 milyar euroya ulaştı. 2026'da rakamın 454 milyar euroya çıkması bekleniyor.
Buna karşılık ortak savunma ekipmanı tedarikinin toplam tedarik içindeki payı yalnızca yüzde 24. Avrupa'nın yıllardır hedeflediği yüzde 35'lik ortak tedarik oranına hâlâ ulaşılamadı.
HARCAMALAR ARTIYOR
Savunma harcamalarının 2026'da 454 milyar euroya ulaşması bekleniyor. Asıl soru, bu dev bütçenin 27 ayrı ulusal tedarik sistemine mi dağılacağı, yoksa ölçek ekonomisi yaratabilecek ortak platformlara mı dönüşeceği. FCAS, MGCS, Horizon, NH90 ve Eurodrone deneyimleri aynı yapısal probleme işaret ediyor.
SON ÖRNEK 6. NESİL UÇAK
En son örnek ise savaş uçağı ve tank projelerinde yakın zamanda yaşandı.
Fransa, Almanya ve İspanya'nın Avrupa'nın altıncı nesil savaş uçağını geliştirmek amacıyla başlattığı Future Combat Air System – FCAS programı, Dassault Aviation ile Airbus arasındaki iş paylaşımı, fikri mülkiyet ve liderlik anlaşmazlıklarının gölgesinde kaldı.
Yaklaşık 100 milyar euroluk büyüklüğe ulaşabileceği hesaplanan proje, Avrupa'nın ABD'den bağımsız hava gücü oluşturma iddiasının merkezindeydi. Ancak 2026'da yaşanan gelişmeler programın mevcut yapısıyla sürdürülemeyeceğini ortaya koydu.
TANKTA 2040'LARA KALDI
Karada da anlaşmazlıklar yaşanıyor. Fransa ve Almanya, Leopard 2 ile Leclerc tanklarının yerini alacak Main Ground Combat System-MGCS programını planlamıştı. Projede, insansız kara araçları ve yeni nesil silahlar da vardı. Fakat burada da ihtiyaçlar ve pay konusunda anlaşmazlıklar ortaya çıktı. Programın takvimi 2040'lı yıllara doğru kaydı.
ORTAK GEMİ PROJESİ DE DAĞILDI
Benzer bir kırılma da denizde yaşandı. İngiltere, Fransa ve İtalya 1990'larda Horizon adı verilen ortak yeni nesil hava savunma gemisini geliştirmek istedi. Üç ülke 1994'te program için mutabakat imzaladı. Ancak geminin görev tanımı, sanayi şirketlerinin iş paylaşımı ve projenin yönetimi konusunda ortaya çıkan farklılıklar programı çıkmaza soktu.
AB KOMİSYONU %55 HEDEFLİYOR AMA...
Avrupa Komisyonu da bu problemi açık biçimde kabul ediyor. Avrupa Savunma Beyaz Kitabı, kıtanın küçük ulusal pazarlara bölündüğünü, üretim ölçeğinin yetersiz kaldığını ve Avrupa Tek Pazarı'nın avantajlarından tam olarak yararlanılamadığını belirtiyor. AB bu nedenle 2030'a kadar ortak tedarikin yüzde 35'e ve savunma yatırımlarının en az yüzde 55'inin Avrupa üzerinden gerçekleştirilmesini hedefliyor.
EURODRONE'DA ANLAŞMAZLIK
Avrupa'nın ABD yapımı MQ-9 Reaper'a alternatif yaratmak amacıyla geliştirdiği Eurodrone programında da Fransa, Almanya, İtalya ve İspanya ortaklığı var. Ancak 2026'da Dassault ile Airbus arasında iş paylaşımı konusunda yeni bir anlaşmazlık ortaya çıktı.
Dassault CEO'su Eric Trappier, Airbus'ın şirketi programdan dışlamaya çalıştığını açıkladı.
Havada geçmişte de benzer ayrılıklar yaşanmıştı.
Eurofighter ve Rafale ayrılığı en büyük örnek. İngiltere, Almanya, İtalya ve İspanya ortak savaş uçağı programında kalırken Fransa ayrı bir yol izledi.
TAKVİM UYGULAMASINI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN
