Atatürk'ün Samsun'a çıkışının 107. yılında Bandırma Vapuru gerçeği: "Pusulası var dümeni bozuk değil!"

19 Mayıs 1919'da Samsun'da yakılan bağımsızlık meşalesi, sadece Kurtuluş Savaşı'nın değil, Türkiye Cumhuriyeti'nin de ilk adımı oldu.

Mustafa Kemal Atatürk'ün "Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır" sözü, işte o gün başlayan kutlu yürüyüşün şiarına dönüştü.

Kurtuluşun ilk adımı 107 yıl önce Samsun'da atıldı. (Haberin fotoğrafları AA ve Takvim Foto Arşiv'e aittir)

İŞGAL KUVVETLERİ ANADOLU'YA ÇIKTI

Mondros Mütarekesi'nin 30 Ekim 1918'de imzalanmasından sonra İzmir'i Yunanlılar, Adana'yı Fransızlar, Antalya ve Konya'yı İtalyanlar işgal etti. Urfa, Maraş, Antep, Merzifon ve Samsun'a İngiliz askerleri çıktı, İngiliz Donanması 13 Kasım 1918'de İstanbul önlerine demir attı.

Vatan toprağını korumak için yıllarını cephelerde geçiren, Yıldırım Orduları Grup Komutanlığından 3 Kasım 1918'de İstanbul'a dönen Mustafa Kemal, yurdun kurtulması için harekete geçti.

Samsun ve çevresindeki Rumlar, 17-18 Mart 1919'da Samsun'a asker çıkaran İngilizlerin de desteğiyle çete baskınları yapıp kargaşa çıkararak, Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesi gereği bölgeyi İtilaf Devletleri'nin işgaline açmak istiyordu.

Mustafa Kemal Atatürk, Halide Edip Adıvar, gazeteci Mecdi Sadreddin Bey (Adıvar'ın arkasında sivil), Yaveri Cevat Abbas Gürer ile Gebze tren istasyonunda. (Arşiv-17.01.1923)

Bu gelişmeler üzerine Türk halkı kendini savunmak için teşkilatlanmaya, can ve mal güvenliklerini korumaya çalışınca bu durumdan endişe eden İngiliz Yüksek Komiserliği ve Karadeniz Ordusu Başkumandanlığı, 21 Nisan 1919'da İstanbul Hükümeti'ne nota vererek, bölgedeki gerilimin yatıştırılmasını, Rumlara karşı yapılan sözde saldırıların önlenmesini talep etti.

Bölgede asayişi sağlaması için 9. Ordu Müfettişi olarak görevlendirilen Mustafa Kemal, İzmir'in işgal edildiği 15 Mayıs 1919'un ertesi günü, Bandırma Vapuru ile İstanbul'dan yola çıktı.

Mustafa Kemal ve arkadaşları, Samsun'a ilk adımlarını 19 Mayıs'ta Reji İskelesi'nden attı. Birinci Dünya Savaşı'nda Ruslar tarafından kentin bütün iskeleleri bombalanmış ancak sadece Fransızlara ait Reji (Tekel idaresi) İskelesi sağlam kalmıştı. Fransızlar o dönemde Samsun'da kurulu bir fabrikada sigara üretiyordu. İskelenin adı bu nedenle "Tütün İskelesi" olarak da geçiyordu.

Samsun'a gelişinin İngilizlerde tedirginlik oluşturması üzerine Mustafa Kemal, Samsun'da 6 gün kaldıktan sonra 25 Mayıs'ta Havza'ya geçti.

HAVZA'DA YAPILAN İLK MİTİNGDE İZMİR'İN İŞGALİ PROTESTO EDİLDİ

Ülkenin kurtuluşuna giden yolda Mustafa Kemal Paşa'nın ikinci durağı olan Havza'da ilk miting gerçekleştirildi. Mustafa Kemal Paşa'nın talimatıyla yapılan mitingde, İzmir'in işgali protesto edildi.

Bandırma Vapuru

Bir sonraki durağı Amasya olacak Mustafa Kemal, 18 gün boyunca Havza'da Milli Mücadele için önemli çalışmalar yürüttü.

Havza'daki hareketlilikten haberdar olan İngilizlerin yaptığı baskı ile 9. Ordu Müfettişliği görevinden alınması üzerine Mustafa Kemal, Havzalılara sivil olarak veda etti.

MÜCADELE ATEŞİ ANADOLU'YA YAYILDI

Gazi Mustafa Kemal ve silah arkadaşlarının Samsun'a çıkarak yaktığı kurtuluş meşalesi sırasıyla Amasya, Erzurum ve Sivas'ta da yakılarak tüm yurda yayıldı. Milli Mücadele sonunda 29 Ekim 1923'te kurulan Türkiye Cumhuriyeti, bu yıl 103. yaşına giriyor.

Bandırma Vapuru

BARDAKÇI TARİHİ GERÇEKLERİ BELGELEDİ

Atatürk'ün Samsun'a çıkışına ilişkin gerçekleri "Bir Devlet Operasyonu: 19 Mayıs" kitabında anlatan Tarihçi-Yazar Murat Bardakçı, tarihi yolculuğu, Samsun Evrakı olarak bilinen, devlet içi yazışmaları içeren belgeler ve dönemin tanıklarının hatıralarıyla kaleme aldı. Turkuvaz Kitap'tan çıkan eserde Bardakçı Mustafa Kemal Paşa'nın, Samsun'a sadece kendi iradesi ya da Padişah Vahideddin'in talimatıyla değil devletin kararıyla gittiğini belgeleriyle ortaya koyuyor.

ORDU, HÜKÜMET, SARAY... BU BİR DEVLET OPERASYONU

19 Mayıs'ın bir devlet operasyonu olduğu gerçeğini Bardakçı, yolculuk öncesindeki ordu, hükümet, saray arasında hızlı bir şekilde gerçekleşen yazışmalar ve o döneme tanıklık eden insanların anlatımıyla aktarıyor.

Padişah Vahideddin



Bu yazışmaların büyük bir titizlikle yapıldığını anlatan Bardakçı'ya göre, imparatorluğun üst düzeyi yaşanan felaketin zararını en aza indirebilmek için, işgale karşı yeni bir savaş açıkça telaffuz edilmese de çareler aranmış, planlar yapılmış, bu hazırlıklarda en başarılı kumandanlara vazifeler verilmiş ve bütün bu çabalardan işe yarar neticeler alınması hayal edilmiş.

Mustafa Kemal Atatürk

BANDIRMA VAPURU'NUN PUSULASI YOK MUYDU?

Bandırma Vapuru'nun pusulası olmadığı, dümeninin bozuk ve paraketesinin kırık olduğu ders kitaplarına kadar girmiştir. Ancak Murat Bardakçı kitapta Bandırma Vapuru'nun kaptanı İsmail Hakkı Bey'in yıllar sonra o yolculukla ilgili verdiği söyleşide bunlardan hiç bahsetmediğini anlatıyor.

ATATÜRK'ÜN ÖLÜMÜ SONRASI DERS KİTAPLARINA GİRDİ

Bardakçı'nın altını çizdiği önemli bir nokta var. Bu iddiaların Atatürk'ün ölümü sonrasında ortaya atıldığı ve önce gazetelerde yayımlandığı, sonra da zamanla ders kitaplarına girdiği gerçeği.

TAKVİM UYGULAMASINI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN

SONRAKİ HABER

Tepebaşı'nda başkan yardımcılarına kelepçe

ÖNCEKİ HABER

Sıfır Atık Forumu 5-7 Haziran'da İstanbul'da

Samet Baş Takvim.com.tr Güncel