Türkiye bağımsız davrandıkça, batı çok tedirgin oluyor

Türk-Batı ve Türk-Rus ilişkilerin geldiği boyutu Rus Analist-Yazar Dr. İvan Starodubtsev ile TAKVİM için konuştuk.

Türkakımı Doğalgaz Boru Hattı'nın Türk-Rus ilişkileri açısından önemi nedir?

Rusya ve Türkiye arasında birkaç stratejik proje var. Akkoyu Nükleer Santrali, Türkakımı, S400... Bu projeler uzun süreli projelerdir. Enerji alanında işbirliğimiz var. Petrol konusunda işbirliğimiz var. Böylece enerji alanında tam anlamıyla partner oluyoruz. Siz sadece alıcı değilisiniz, ortaklaşa gazı Avrupa'ya göndermeye başladık. Şimdi gördük ki üretici ülke olarak Türkiye ile işbirliği kurduk. Yeni bir sayfa açıp birbirimize bağlanmış oluyoruz. Biz artık masada oturuyoruz. Aramızda güzel ilişkiler olunca her zaman Rusya ile aramıza girmek isteyen bir aktör oluyor.

Bu aktör Amerika mı?

Kesinlikle Amerika... Onlar bundan çok korkuyor. Uzun yıllardır Türkiye nükleer santral kurmak istiyor fakat onlar böyle bir teknolojiyi vermediler. Uzun yıllardır Batı Türkiye'ye hava savunma sistemi vermek istemedi. Rusya hem teknoloji transferi yapıyor hem de satıyor. Her alanda böyle şeyleri Rusya yapmaya hazır. Hem havacılık hem uzay hem de savunma konusunda aramızdaki işbirliği çok ileri gidebilir. Batı bundan çok tedirgin oluyor.

Neden tedirgin oluyor?

Türkiye'nin çok fazla bağımsız davranmaya başlamasından korkuyorlar. Türkiyenin şimdi havada kalkanı oluyor bundan korkuyorlar. Rusya uzun yıllar boyunca NATO ittifakında Türkiye güneyden NATO'yu temsil ediyordu. Ama şimdi böyle bir işbirliği olunca Rusya-Türkiye arasında Rusya güney sınırını çok daha güvenli hissedecek. Karadeniz havzasında bambaşka bir denge oluyor. Bambaşka bir işbirliği kurulabiliyor. Astana sürecinden sonra Rusya ve Türkiye ekonomik ve siyasi ittifak kurabilirler. Aslında bundan korkuyorlar, sonraki adımlardan…

Böyle bir ittifak Türkiye'nin Batı'dan kopup NATOdan ayrılmasına neden olmaz mı?

Aslında Türkiye NATO'dan çıkmayacağız diyor. Türkiye, benim elimde alternatif ittifak olsun kendimi tek bir ittifaka bağlamak istemiyorum. Türkiye yarın NATO'dan ayrılacak diye düşünen çok az kişi var. Gerçekçi bir düşünce değil. Ama Türkiye ve Rusya arasında böyle bir ittifak söz konusu olursa barış ve istikrar için çok daha güzel olur.

Türkiye'nin Amerika ile ilişkilerinde gerilimin devam ediyor olmasında Rusya'yla Türkiye'nin yakınlaşmasının bir etkisi var mıdır?

Türk-Amerikan ilişkisi sınavdan geçmedi, sınıfta kaldı. Trump-Erdoğan arasında Erdoğan Putin arasındaki samimi ilişki yok. Somut bir şey ve bu ilişkinin temeli yok. Rus-Türkiye ilişkilerine baktığımızda sağlam bir temeli var. Stratejik bir birliktelik var. S-400 Türkakımı gibi ciddi projeler var… İki halk arasında çok güçlü sosyal bağlar da var. Turizm, ortak bir aile var. Türk-Amerikan ilişkilerinde nereye bakarsanız problem çıkar. Suriye meselesi, PYD, Halkbank meselesi…

Amerika Türkiye'ye ağır yaptırımlar uygularsa ittfak sonlanır mı?

ABD küresel bir aktör, sonlandırmaz. İki ülke arasında ortaklık söz konusu değil. Bu paradigmayı artık Türk Rus ilişkisinde kullanmak lazım, Amerika'ya güven kalmadı ki. Ama Rus Türk ilişkisine bakacak olursanız Putin ve Erdoğan görüştükten sonra hemen somut bir adım atılır, hep bunu gördük. Her zaman somut ve hedefe odaklı adımlar görüyoruz.

Türkiye F35 projesinden çıkarıldı. Savaş uçak sisteminin yenilenmesi de gerekiyor. Türkiye'yle Rusya bu uçakları birlikte yürütme söz konusu mu?

Rusya böyle bir teklifte bulundu. Türkiye zaten hava savunma sistemi konusunda bir davranış modeli üretti. Belli bir zaman bekliyor Amerika vermeyince Rusya'ya gidiyor. Bu kadar basit. Gördüğüm kadarıyla F-35 konusunda da böyle olacaktır.

Türkiye savaş uçaklarını Çin'den mi alır Rusya'dan mı alır?

Rusyadan alır tabi. Havacılık konusunda Rusya ana merkez.

Rusyadan s400 satın aldı. Savaş uçaklarını da alırsa NATOyla irtibatı kopmaz mı?

NATO hiçbir zaman Türkiye'yi kaybetmek istemez. Engel olmaya çalışıyorlar ama somut adımlara hazır değiller. Türkiye önemli bir ülke hem jeopolitik hem de askeri açıdan. O nedenle kaybetmek istemezler.

Türkiye Rusya ilişkisi çok iyi noktaya gelmişken PKK/PYDnin Moskova'da bürosunun olması çelişki değil mi?

Şöyle bir durum var. Düşürülen uçakla ilgili çok üzücü bir mesele olmuştu. Ondan sonra PYD gösteriş olarak kullandı. Gerçekten Rusya büyük bir hayal kırıklığı yaşandı. Ondan sonra kapatılmadı ama biliyorsunuz bir şeyi açmak çok kolay kapatmak daha zor.

İleriye dönük olarak Türkiye, Rusya, Çin Hindistan gibi ülkelerin ittifakı olur mu?

Ortaklık tabiki olur, olmalı. Şimdi güç Asya tarafına kaydı. O nedenle bir ittifak olmalı. Geleceğe bakacak olursak. Eski düşüncelere bakmayalım yeni bir şey üretmeliyiz. Artık Batı'da eski güç kalmadı.

AMERİKA HERKESTEN KORKUYOR

Rusya'nın Avrupayla özellikle Almanya'yla yakın ilişkisi var. Amerika Almanya'yı da tehdit ediyor. Ne kadar devam eder bu tehdit?

Aslında Amerika herkesten korkuyor. Almanya Avrupa Rusya Türkiye çok güçlü olmasın istiyor. O nedenle herkese baskı kurmaya çalışıyor. Amerikanın gücü yavaş yavaş eriyor. Artık onlara kimse güvenmiyor.

Rusya'dan bakınca Türkiye nasıl görünüyor?

Rusya'da bakınca Türkiye çok popüler bir ülke. Her geçen gün Türkiye'ye daha fazla Rus geliyor. Türk diline çok ilgi duyuluyor, Türk kültürü, Türk markaları popüler. Türkiyenin imajı çok güzel. Yaşanan kötü olaylar dışında Türkiye'nin imajı çok güzel daha da güzel olacak.

Karlov suikastı konusunda nasıl düşünüyorsunuz, Türkiye-Rus ilişkisinin gelişmesini engellemek için mi düzenlendi?

İlk önce uçak krizi yaşandı. Sonra taraflar yavaş yavaş yakınlaştı. Sonra darbe girişimi oldu. Türkakımı, Akkuyu canlanmaya başladı. Bu ilişkileri bozmaya çalıştıar. Bir büyükelçi öldürmek çok büyük bir mesele. Ama şansımıza Putin ve Erdoğan soğukkanlı davranıp oyunu gördüler.

Bu operasyonu kim yapmış olabilir?

Bütün göstergeler Amerika'yı gösteriyor.

Amerika FETÖ eliyle mi yaptı?

Tabiki onları temsil eden kim varsa onlarla yaptırdılar. Asıl bundan Rusya krizinden faydalanabilecek kim var Amerika var tabiki başka aktör yok ki.

FETÖ örgütlenmesine karşı ilk bayrak açan, ülkesinden sınır dışı eden ülke Rusya oldu. Putin neyi gördü de yapılanmalarını engelledi?

2002 ya da 2003te bizim emniyet kurumlarımız bunu gördü ve hemen kapattılar.

Türkakımı Projesi Türkiye'nin Avrupa'ya karşı pozisyonunu nasıl şekillendirir?

Türkiyenin pozisyonunu çok güçlendirecek. Türkiye daha güçlü söz sahibi olacaktır.

Bu sefer Avrupa'nın Türkiye'ye bağımlılığı söz konusu olur mu?

Bağımlılık bu konuda doğru bir ifade olmayabilir. Karşılıklı bir şekilde birbirlerine bağlı olabilirler. Ama tabiki ilişkileri etkileyecektir.

NASIL OLUYOR? ALİ DEĞERMENCİ