Ispanağa karışıp zehirlenmeye yol açan o bitki ortaya çıktı! Güzelavrat otu nedir? Zehirlenmesinin etkileri...

İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, 'Zehirlenmeye ıspanaklara karışan yabancı otların neden olduğu analizlerle ortaya çıkmıştır' açıklamasında bulundu. Ispanağa karıştığı belirtilen bitkinin fotoğrafı basınla paylaşıldı. 'YOĞUN MİKTARDA ATROPİN VE SCOPALAMİN MADDESİ TESPİT EDİLMİŞTİR' Ispanak zehirlediği iddiaları üzerine İstanbul İl Tarım ve Orman Müdürlüğü yazılı açıklama yaptı.Açıklama şu şekilde:'İl Müdürlüğümüze, İstanbul Halk Sağlığı Müdürlüğü'nden 02.11.2019 tarihinde yapılan ihbarda ıspanak tüketimi sonrası zehirlenme olduğu bildirilmiştir. Zehirlenme şüphesi ile sağlık kuruluşlarına başvuru yapanların ürün satın aldıkları ilimizde, faaliyet gösteren satış noktalarından analiz yapılmak üzere taze ıspanak, evlerden ise pişmiş ıspanak yemeği numunesi alınmıştır. Alınan numunelerin ileri tetkik sonuçlarında ıspanak içerisinde tespit edilen yabancı ottan kaynaklı yoğun miktarda atropin ve scopalamin maddesi tespit edilmiştir' İŞTE O OTLAR Zehirlenmeye ıspanaklara karışan patlıcangiller familyasından, atropin ve scopalamin içeren yabancı otların neden olduğu yapılan analizlerle ortaya çıktığı görülmüştür. İl Müdürlüğümüze ulaşan tüm ihbarlar değerlendirilmekte, konuyla ilgili değişik ilçelerimizden sağlık kuruluşlarına başvuranların ıspanak satın aldıkları işletmeler, resmi kontrole tabi tutulmakta, numune alınmakta ve alınan numuneler laboratuvarlara gönderilmektedir. Halkımızın tüketecekleri tüm gıdaları olduğu gibi, yeşil sebzeleri de dikkatlice kontrol ederek, yabancı otları ayırt etmeli ve çok iyi şekilde temizledikten sonra tüketmeleri gerekmektedir' ATROPİNE VE SCOPOLAMİNE NEDİR? Atropine ve scopolamin alkoloidleri birçok bitki familyasında doğal olarak bulunan bileşiklerdir. Bu kimyasal bileşikler bitkilerin birçok organında bulunabilirken bitkilere toksik özellik kazandırırlar ve genel olarak belladonna alkaloid ailesinin üyeleridirler. Kimyasal bileşiminde dominant olarak olarak bulunan alkoloidler L-hiyosiyamin ve onun rasemizasyonu sonucu oluşan atropin ve skopolamindir. ISPANAK ZEHİRLENMESİNE YOL AÇAN ATROPİNE VE SCOLAPİNE HANGİ MADDELERDEN OLUŞUYOR? Datura (Yabani havuç), Atropa (güzelavratotu) ve Mandragora (Adamotu) türleri yüksek miktarda atropine ve scolapine içermektedir. Bu bitkiler kolaylıkla kültür alanlarında yabancı ot olarak bulunabilirler. Datura stramonium belladona alkaloid ailesinin bir üyesi olan hallüsinojenik bir bitkidir. Yüksek doz alınması durumunda görsel ve işitsel hallüsinasyonlar, ajitasyon ve deliryuma sebep olabilir. PEKİ ISPANAĞA KARIŞTIĞI BELİRTİLEN GÜZELAVRAT OTU VE ADAM OTU NEDİR? Güzelavrat otu dallanmış, otsu ve çok yıllık bir bitkidir, çoğunlukla etli köke sahip bir yarı çalı olarak görülür. Bitki 1.5 metre, uzun oval yaprakları ise 18 cm uzunluğa kadar erişebilir. Çan şekilli çiçekleri hafif yeşil-soluk mor ve az kokuludur. Meyveleri olgunlaştıkça yeşilden parlak siyaha uzanan ve yaklaşık olarak 1 cm uzunluktaki yemişlerdir. Bu yemişler tatlıdır ve zehirli alkoloidler içermelerine rağmen taşıdıkları tohumlarla yayılmayı da sağlayan hayvanlar tarafından iştahlıca tüketilirler. ADAMOTU NASIL BİR BİTKİ? Bir diğer cinsimiz ise Mandragora (Adamotu)'dur. Ülkemizde iki türle temsil edilmektedir. Mandragora autumnalis ve Mandragora officinarum. M. atumnalis daha yaygın olmakla birlikte vejatatif evrede ıspanak yapraklarına oldukça benzemektedir. Aşırı tüketildiğinde baş ağrısı ve mide bulantısına neden olan Adamotu'nun ıspanaklara karışma olasılığı oldukça yüksek. Sonuç olarak yukarıda belirttiğimiz üç bitki cinsi de yüksek oranda atropin and skopolamin içermekle birlikte Atropa belladonna (güzel avratotu) ve Mandragora autumnalis (adamotu) bitkilerinin yaprakları kolaylıkla ıspanak ile karıştırılabilir. Latince ismi Abrus precatorius olan ve argoda Abruz olarak adlandırılan Abrus, ağaçların ve çalıların etrafında dolanan ince ve uzun ömürlü bir sarmaşıktır. Hemen hemen her yerde yetişebilen bu bitkinin anavatanı Endonezya'dır. Boncuk olarak kullanılan parlak kırmızı ve siyah renkli tohumlarıyla tanınırlar. Bitkinin içerdiği zehir (abrin), diğer bazı zehirli bitkilerde bulunan risin zehrine benzemekle beraber risinden yaklaşık 75 kat daha güçlüdür. Bu tohumdan bir tane yemek zehirlenmek için yeterlidir. Bazı durumlarda 3 mikrogram abrin yetişkin bir insanı öldürmek için yeterli olmaktadır. Tohumları boncuk olarak kullanmak bile oldukça tehlikelidir. Tohumların delinmesinde kullanılan matkaba parmaklarıyla dokunarak hayatlarını kaybetmiş insanlar olduğu bilinmektedir. Latince adı Ageratina Altissima olan beyaz yılan kökü, Kuzey Amerika'da yetişen oldukça zehirli bir bitkidir. Beyaz çiçekleri açıldıktan sonra, küçük ve tüylü tohumları rüzgar etkisiyle etrafa dağılırlar. İçerdiği yüksek miktarda tremetol toksininin, insanları doğrudan değil fakat dolaylı olarak öldürdüğü bilinmektedir. Bu toksin, bitkiyle beslenen bir sığırın etine ve sütüne geçer ve bu sığırın etiyle veya sütüyle beslenen insanlarda, titreme, istifra etme ve ağır bağırsak ağrılarıyla ortaya çıkan bir zehirlenmeye sebep olmaktadır ve oldukça ölümcüldür. 19. yüzyıl başlarında Amerika'ya yerleşen binlerce Avrupalı göçmen bu zehirden dolayı hayatlarını kaybetti. Ayrıca Abraham Lincoln'un annesi Nancy Hanks'in de bu zehirden ölmüş olduğu söylenmektedir. İtüzümü olarak da bilinen bitkinin anavatanı Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya'dır. Bitkinin tamamı zehirli olmakla beraber meyveleri, tatlı olmaları ve çocukların ilgisini çekmeleri sebebiyle daha tehlikelidir. Sağlık sektöründe kullanılan bu ot bilimsel çalışmalar ile ilaç sanayinde kullanılmaktadır. Bu nedenle amatör kullanımlardan kaçınılmalıdır. Tropan alkaloidleri içeren bitki, sayıklama ve halüsinasyon başta olmak üzere, ses kaybı, ağız kuruması, baş ağrıları, titreme ve nefes darlığına sebep olmaktadır. 10-20 tane meyvesi veya sadece bir yaprağı, bir yetişkini öldürmeye yetmektedir. Eğer sizde bu gibi belirtiler meydana gelir ise acilen uzman bir doktora görünerek meydana gelebilecek olan sorunları engelleyebilirsiniz. Su Baldıranı, Kuzey yarımkürenin ılıman bölgelerinde bulunan oldukça zehirli bir bitki grubuna verilen addır. Bu bitkilerin tamamında bulunan şemsiye biçimindeki küçük beyaz ve yeşil çiçekleri ayırt edicidir. Su Baldıranı, insan için aşırı derecede zehirli olup Kuzey Amerika'nın en zehirli bitkisi olarak kabul edilmektedir. Nöbetlere sebep olan sikutoksin isimli bir toksin içermektedir. Bu zehir bitkinin tamamında bulunmakla beraber en çok kök kısmında yoğunlaşmıştır. Neredeyse anında gerçekleşen nöbetlerin yanı sıra, mide bulantısı, kusma, karın ağrısı ve titreme de görülmektedir. Ölüm genellikle solunum durması veya ventriküler çırpınım ile birkaç saat içerisinde gerçekleşmektedir. Doğu ve Kuzey Amerika'da yetişen bu bitkinin adı, 1 santimetre çapındaki beyaz meyvesinin üzerindeki siyah lekenin adeta bir gözü andırmasından gelmektedir. Bu bitkinin tümü insan için zehirli olmakla birlikte en zehirli kısmı toksinlerin en yoğun olduğu meyvesidir. Meyvelerinin tatlı olması sebebiyle maalesef bazı çocuk ölümlerine sebep olmuştur. Bitkinin en zehirli yeri ise meyveleridir. Kalp kasları üzerinde ani olarak yatıştırıcı etkisi gösteren karsinojenik toksin içeren bu meyveler, kolaylıkla hızlı bir ölüme sebep olabilmektedirler. Bu bitkideki zehir bitki kuruduktan sonra etkisi devam edebilir. Melek borusu, Brugmansia türlerine verilen genel isimdir. Anavatanı Güney Amerika'nın tropikal bölgeleri olup genel olarak tüm dünyada bulunmaktadırlar. Melek borusu, ismini trompet şeklindeki sarkık ve çok ince tüylerle kaplı çiçeklerinden almıştır. Çiçekleri farklı boyutlarda (14-50 santimetre) ve beyaz, sarı, turuncu, pembe gibi farklı renklerde olabilir. Bitkinin tüm kısımları tropan alkaloidleri, skopolamin ve atropin gibi toksinler içermektedir. Çayı yapılarak halusinojenik olarak tüketilebilmektedir. Zehir seviyesinin bitkiden bitkiye farklılık göstermesi sebebiyle, ne miktarda toksin tüketilmiş olduğunu belirleyebilmek neredeyse imkansızdır. Bu yüzden birçok kişi aşırı dozdan dolayı hayatını kaybetmiştir. Kargagözü, Baykuşgözü ve Kusmacevizi olarak da bilinen bu bitki, orta boylu bir ağaç olup anavatanı Hindistan ve Güneydoğu Asya'dır. Yeşil portakala benzeyen meyvelerinde bulunan küçük tohumlar, zehirli alkaloidler olan strikinin ve brusin içermekte olup oldukça zehirlidir. Bu toksinlerden 30 miligram almak bile omurgadaki sinirleri stimule edip kasılmalara yol açarak bir yetişkin için ölümcül olabilmektedir. Karabüken bitkisinden sadece doktor kontrolünde yararlanılabilir. Bu bitkiden elde edilen toz ilaçlarda kullanılır. Anavatanı Avrupa, Kuzey Afrika ve Güneybatı Asya olan porsuğun tohumları yumuşak, kırmızı ve üzümsü bir kabukla kaplıdır. Bu kabuk kısmının, bitkinin zehirli olmayan tek kısmı olması, meyvenin kuşlar tarafından yenmesi halinde zehirlenmeksizin tohumları farklı yerlere taşıyabilmelerine olanak sağlamaktadır. Yaklaşık 50 gramı dozda insan için ölümcül olup, semptompları arasında nefes darlığı, titreme, kasılma ve son olarak kalp durması görülmektedir. Bu reaksiyonlardan biri görüldüğünde mutlaka en yakın sağlık kuruluşuna başvurmakta fayda vardır. Bu bitki Kuzey yarımkürenin dağlık yörelerinde yetişmektedirler. Bitki çok miktarda Psödo akonitin denen bir alkaloid içermekte olup bu madde Japonya'daki Ainu halkı tarafından avlanma amacıyla oklarının ucuna sürülen bir zehirdir. Tüketilmesi durumunda mide ve karında yanma görülmekte olup yüksek dozlarda, 2-6 saat içerisinde ölüm gerçekleşebilmektedir. Bitkinin 20 milimetre kadarı yetişkin bir insanı öldürmeye yeterlidir. Bitkinin faydaları olduğu kadar zararlı,zehirli hatta öldürücü etkileri de bulunmaktadır. Bu nedenle bilinçsiz kullanılması istenmeyen tehlikelere yol açabilir. Hint Yağı bitkisi, Akdeniz havzasının, Doğu Afrika ve Hindistan'nın yerlisi olsa da dekoratif amaçla yaygın olarak yetiştirilmektedir. Risin adlı toksin tüm bitkide bulunmakla beraber tohumlarda (Hint yağının üretiminde kullanılan kısım) yoğunlaşmıştır. Tek bir tohum bir insanı iki gün içerisinde öldürmek için yeterlidir ve bu ölüm uzun, oldukça acı verici ve durdurulamaz bir şekilde gerçekleşmektedir. İlk semptomlar bir kaç saat içerisinde kendisini gösterir. Ağız ve boğazda yanma hissi, karın ağrısı, kanlı ishal ve kusma bu semptomlar arasındadır. Zehirlenme başladıktan sonra engellenmesi imkansızdır ve son olarak dehidrasyon sebebiyle ölüm gerçekleşir.