Deniz seviyesi neden hızla yükseliyor? Bilim insanları nedeni açıkladı

Uluslararası bir araştırma ekibinin gerçekleştirdiği kapsamlı analiz, onlarca yıllık gözlem verilerini yeniden değerlendirerek deniz seviyesindeki yükselişin nedenlerini ayrıntılı şekilde ortaya koydu. Çalışma, geçmişteki bazı veri tutarsızlıklarını giderirken, gelecekteki iklim projeksiyonlarının daha güvenilir hale getirilmesine de katkı sağlıyor. DENİZ SEVİYESİ YÜKSELİŞİ BEKLENENDEN HIZLI ARTIYOR Bilim insanlarının yaptığı yeni araştırma, küresel ortalama deniz seviyesinin (GMSL) yükselmeye devam ettiğini ve bu yükselişin hız kazandığını ortaya koydu. Araştırmacılar, 1960-2023 yılları arasındaki uzun dönemli kayıtları, 1993-2023 arasındaki uydu gözlemlerini ve 2005-2023 döneminde kullanılan Argo okyanus gözlem şamandıralarından elde edilen verileri inceleyerek kapsamlı bir değerlendirme gerçekleştirdi. Elde edilen sonuçlara göre, küresel ortalama deniz seviyesi 1960 yılından bu yana yılda ortalama 2,06 milimetre yükseldi. Ancak bu artış son yıllarda belirgin şekilde hızlandı. 2005-2023 döneminde yıllık yükseliş hızı 3,94 milimetreye ulaştı. Bu oran, uzun dönem ortalamasının yaklaşık iki katına karşılık geliyor. EN BÜYÜK ETKEN BUZULLAR DEĞİL, OKYANUSLARIN GENİŞLEMESİ Deniz seviyesinin yükselmesinde buzulların erimesi ve kutup bölgelerindeki buz tabakalarının küçülmesi uzun zamandır başlıca nedenler arasında gösteriliyordu. Ancak yeni çalışma, en büyük katkının okyanusların ısınması sonucu meydana gelen termal genleşmeden kaynaklandığını ortaya koydu. Termal genleşme, suyun ısındıkça hacim olarak genişlemesi anlamına geliyor. Okyanus sularının sıcaklığının artması, aynı miktardaki suyun daha fazla alan kaplamasına neden oluyor ve bu durum doğrudan deniz seviyesinin yükselmesine yol açıyor. YILLARDIR SÜREN VERİ AÇIĞI KAPATILDI Araştırma ekibi, çalışmanın önemli başarılarından birinin deniz seviyesi bütçesini daha doğru şekilde dengelemek olduğunu belirtiyor. Bu yöntem, gözlemlenen deniz seviyesi artışının çeşitli nedenlerle ne ölçüde açıklanabildiğini ortaya koyuyor. ABD'deki St. Thomas Üniversitesi'nden makine mühendisi John Abraham, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, yıllardır deniz seviyesindeki gözlenen yükseliş ile bu yükselişi açıklayan faktörler arasında önemli bir bilgi boşluğu bulunduğunu söyledi. Abraham, gelişmiş ölçüm araçları, daha iyi veri işleme yöntemleri ve gelişmiş analiz teknikleri sayesinde bu boşluğun büyük ölçüde kapatıldığını belirterek, artık deniz seviyesindeki yükselişi çok daha yüksek güven düzeyiyle açıklayabildiklerini ifade etti. Araştırmanın sonuçlarına göre deniz seviyesindeki yükselişin: -Yüzde 43'ü okyanusların ısınarak genişlemesinden -Yüzde 27'si dağ buzullarının erimesinden -Yüzde 15'i Grönland Buz Örtüsü'nün kayıplarından -Yüzde 12'si Antarktika Buz Örtüsü'ndeki erimelerden -Yüzde 3'ü ise karasal su depolamasındaki değişimlerden kaynaklanıyor. MİLYONLARCA İNSAN RİSK ALTINDA Bilim insanları, hızlanan deniz seviyesi yükselişinin özellikle alçak rakımlı kıyı bölgelerinde yaşayan topluluklar için ciddi tehdit oluşturduğuna dikkat çekiyor. Önümüzdeki yıllarda milyonlarca insanın yaşam alanlarının, geçim kaynaklarının ve ekonomik faaliyetlerinin risk altında olabileceği belirtiliyor. Uzun vadede ise etkilerin yalnızca kıyı bölgeleriyle sınırlı kalmayacağı ifade ediliyor. Deniz seviyesindeki yükseliş; gıda tedarik zincirlerini, küresel ticaret ağlarını ve nüfus hareketlerini etkileyerek dünya genelinde ekonomik ve sosyal sonuçlar doğurabilecek. UYDU TEKNOLOJİLERİ HESAPLAMALARI GELİŞTİRDİ Araştırmacılar, daha güvenilir sonuçlara ulaşılmasında veri toplama teknolojilerindeki ilerlemelerin önemli rol oynadığını vurguluyor. Özellikle yüksek çözünürlüklü uydu görüntüleri sayesinde dünya genelindeki buzul erimesi daha hassas biçimde ölçülebiliyor. Farklı veri setlerinden elde edilen sonuçların bir araya getirilmesi ise tek bir kaynaktan kaynaklanabilecek hataların azaltılmasına yardımcı oluyor. Bilim insanları, bu yaklaşımın geçmiş çalışmalarda görülen farklılıkları azaltarak daha tutarlı küresel tahminlerin yapılmasını sağladığını belirtiyor. OKYANUSLAR ONLARCA YIL DAHA ISINMAYA DEVAM EDECEK Araştırmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri de geleceğe ilişkin öngörüler oldu. Bilim insanlarına göre sera gazı emisyonları hızla azaltılsa bile okyanuslar mevcut enerji birikimi nedeniyle en az yarım yüzyıl daha ısınmaya devam edecek. Bu durum, deniz seviyelerindeki yükseliş eğiliminin önümüzdeki yıllarda da sürmesinin beklendiği anlamına geliyor. Araştırmacılar ayrıca barajlar, yer altı suları ve sulama sistemleri gibi karasal su depolama alanlarıyla ilgili daha fazla veri toplanması gerektiğini belirtiyor. Bunun yanı sıra, deniz seviyesindeki yükselişin bölgesel farklılıklarının daha ayrıntılı şekilde incelenmesi gerektiği vurgulanıyor. Araştırmacılar, belirli ölçüde zararın artık kaçınılmaz olduğunu ancak bu zararın boyutunun alınacak önlemlere bağlı olduğunu vurguluyor. Uzmanlara göre sera gazı emisyonlarının azaltılması ve iklim değişikliğinin sınırlandırılması, gelecekte yaşanacak etkilerin şiddetini azaltmada kritik önem taşıyor. Araştırma ekibi, 'Hızlanan deniz seviyesi yükselmesi, alçak kıyı bölgeleri için önemli tehlikeler oluşturmaktadır. Deniz seviyesinin yükselmesinin nedenlerini anlamak, gelecekteki değişimleri tahmin etmek açısından vazgeçilmezdir ve iklim değişikliğine uyum ile azaltım çalışmalarını desteklemektedir' değerlendirmesinde bulundu. (Science Alert, Takvim foto arşiv)