Deniz yıldızları yavaş hareket ediyor olabilir ancak sahip oldukları biyolojik sistem mühendisler için adeta geleceğin robotik rehberi hâline geldi. Bilim insanları merkezi bir beyne ihtiyaç duymadan hareket edebilen bu canlıların dayanıklılık sırrını çözerek parçası zarar görse bile çalışmayı sürdürebilen yeni nesil robotlar geliştirmeyi hedefliyor.
Bir kolunu kaybetse de yürümeye devam ediyor
Araştırmacılar deniz yıldızlarının hareket sisteminin düşündüğümüzden çok daha gelişmiş olduğunu ortaya koydu. Her bir tüp ayağın bağımsız çalışabildiği ve çevreden aldığı yerel geri bildirimle hareket ettiği keşfedildi.
Yani canlı, merkezi bir kontrol mekanizmasına ihtiyaç duymadan koordineli şekilde ilerleyebiliyor. Bir kolunu kaybetmesi bile sistemin tamamen durmasına neden olmuyor.
Bu keşif özellikle zorlu koşullarda görev yapan robotlar için büyük önem taşıyor. Çünkü günümüzde birçok robot, tek bir motor veya bağlantı arızasında tamamen işlevsiz hâle geliyor.
Son derece koordineli
Araştırmayı yürüten ekip deniz yıldızlarını cam yüzey üzerinde gözlemledi. Alt taraftan yapılan incelemelerde yüzlerce küçük tüp ayağın birbirinden bağımsız hareket ettiği görüldü. Her ayak yüzeye uygulanan baskıya göre tutunma süresini ve kuvvetini kendi ayarlıyordu. Bilim insanları daha sonra deniz yıldızlarına 3D yazıcıyla üretilmiş küçük "sırt çantaları" yerleştirdi. Böylece canlıların ek ağırlığa nasıl tepki verdiği ölçüldü. Sonuçlar şaşırtıcıydı:
- Yük arttığında ayaklar daha güçlü çalıştı
- Bazı ayaklar yüzeye daha uzun süre tutundu
- Hareket düzeni bozulmadan devam etti
- Bu durum merkezi bir beynin değil tamamen yerel karar mekanizmalarının hareketi yönettiğini gösterdi.
Robotlar için yeni bir dönem başlayabilir
Araştırmacılara göre bu biyolojik model geleceğin robotlarında devrim yaratabilir. Özellikle uzay görevleri, derin deniz keşifleri veya afet bölgeleri gibi insan müdahalesinin zor olduğu alanlarda kullanılacak robotların hasar alsalar bile görevlerine devam edebilmesi hedefleniyor.
Örneğin gelecekte geliştirilecek bir robot:
- Bir bacağını kaybetse bile yürümeyi sürdürebilir
- Merkezi bilgisayar arızalansa bile hareket etmeye devam edebilir
- Çevresel değişimlere anlık uyum sağlayabilir
- Bilim insanları bunun "dağıtık kontrol sistemi" sayesinde mümkün olabileceğini söylüyor.
Doğadan kopya çeken robotlar
Smithsonian Dergisi'nde yer alan habere göre biyoesinli robotik çalışmaları yalnızca deniz yıldızlarıyla sınırlı değil. Araştırmacılar yıllardır doğadaki canlıları inceleyerek makineler geliştiriyor.
Bazı örnekler şunlar:
Ahtapotlardan ilham alan yumuşak robotlar
Esnek yapıları sayesinde dar alanlara girebilen robotik kollar geliştiriliyor.
