Yapay zekanın gizli öğretmenleri: İnsanlar farkında olmadan sistemi besliyor

Bu sistemler yalnızca kitaplar, makaleler ve internet sitelerindeki içeriklerle değil kullanıcıların çevrim içi davranışlarıyla da eğitiliyor. CAPTCHA TESTLERİ SADECE GÜVENLİK İÇİN KULLANILMIYOR İnternette sıkça karşılaşılan CAPTCHA ve reCAPTCHA testleri, kullanıcıların insan mı yoksa bot mu olduğunu anlamak için geliştirilmişti. Ancak yıllardır bu sistemlerin aynı zamanda yapay zeka eğitimine veri sağladığı konuşuluyor. Örneğin bazı testlerde kullanıcılardan trafik lambalarını, yaya geçitlerini veya araçları seçmeleri isteniyor. Bu tür görevlerin, sürücüsüz araç teknolojilerinde kullanılan görüntü tanıma sistemlerini geliştirmek amacıyla değerlendirildiği iddia ediliyor. Google ise yaptığı açıklamada, reCAPTCHA verilerinin yalnızca hizmetin geliştirilmesi amacıyla kullanıldığını ve bunun kullanım şartlarında açıkça belirtildiğini ifade ediyor. MOBİL OYUNLARDAN GERÇEK DÜNYA HARİTALARINA Yapay zeka eğitiminde kullanılan verilerin yalnızca arama motorları veya sosyal medya ile sınırlı olmadığı görülüyor. Son dönemde mobil oyunlar da bu tartışmaların merkezine yerleşmiş durumda. 2016 yılında büyük ilgi gören Pokemon Go oyunu buna önemli bir örnek olarak gösteriliyor. Oyuncular, telefonlarının GPS ve kamera özelliklerini kullanarak sanal karakterleri gerçek dünyada ararken aynı zamanda devasa bir görsel veri havuzu oluşmasına katkıda bulundu. MIT Technology Review'un haberine göre, Niantic Spatial isimli şirket, kullanıcıların topladığı yaklaşık 30 milyar görsel yardımıyla dünyanın ayrıntılı dijital modellerini oluşturdu. Şirket, bu teknoloji sayesinde kullanıcıların çevrelerini tarayarak konumlarını daha hassas biçimde belirleyebildiğini açıkladı. Ayrıca GPS'in yetersiz kaldığı alanlarda robotların yön bulmasını sağlayacak sistemler geliştirmeyi hedefliyor. Niantic ise yaptığı açıklamada, oyuncuların gerçek dünyayı tarayarak sağladığı verilerin kullanıldığını kabul ederken, bu özelliğin tamamen isteğe bağlı olduğunu vurguladı. SOSYAL MEDYA VE ARAMA MOTORLARI DA VERİ KAYNAĞI Lozan Üniversitesinden Prof. Christian Peukert'e göre, internet kullanıcılarının oluşturduğu veriler yapay zeka sistemlerinin temel yapı taşlarından biri haline geldi. Peukert, eski CAPTCHA sistemlerinde iki farklı kelimenin gösterildiğini belirtiyor. Bunlardan biri sistem tarafından bilinirken, diğeri çözümlenmemiş bir kelime oluyordu. Kullanıcının verdiği cevap sayesinde bilinmeyen kelime dijital ortama aktarılıyor ve veri tabanına ekleniyordu. Bu durumun, kullanıcıların farkında olmadan metin tanıma teknolojilerini geliştirmesine katkı sağladığını ifade eden Peukert, yapay zeka eğitiminde kullanılan verilerin büyük bölümünün insanların internette bıraktığı izlerden oluştuğunu söylüyor. GÜNLÜK DİJİTAL HAREKETLER YAPAY ZEKAYI GELİŞTİRİYOR Peukert'e göre sosyal medya platformları da yapay zeka eğitiminde büyük rol oynuyor. Reddit ve X gibi platformlardaki paylaşımlar, dil modellerinin öğrenmesi için önemli miktarda metin sağlıyor. Instagram'daki açıklamalar ve etiketler görsel tanıma sistemlerinin gelişmesine katkıda bulunurken, Google aramaları arama motorlarının ve dil anlama sistemlerinin iyileştirilmesinde kullanılıyor. Ayrıca Google Haritalar ve Waze gibi navigasyon uygulamaları kullanıcıların hareket verilerini analiz ederek tahmin sistemlerini geliştiriyor. Sesli asistanlarla yapılan konuşmalar ve sohbet robotlarıyla gerçekleştirilen yazışmalar da çoğu zaman kayıt altına alınarak sistemlerin geliştirilmesinde değerlendiriliyor. GİZLİLİK VE GÜVENLİK TARTIŞMALARI BÜYÜYOR Uzmanlar, bu veri toplama süreçlerinin ciddi gizlilik ve güvenlik sorunları doğurabileceğine dikkat çekiyor. Büyük veri havuzlarının kullanıcıların dijital olarak izlenmesine, sahte içerik üretimine ve insanların kendi yerlerine geçebilecek sistemlerin gelişmesine katkı sunduğu belirtiliyor. Peukert, bireysel önlemlerin tek başına yeterli olmadığını düşünüyor. Çünkü internet ortamında toplanan verilerin büyük kısmı zaten depolanmış, paylaşılmış veya farklı sistemlere aktarılmış durumda. Bir veri büyük veri kümelerine dahil edildiğinde, kullanıcıların bu veriler üzerindeki kontrolünü geri kazanması oldukça zorlaşıyor. İNSAN KAYNAKLI VERİLERİN SAĞLADIĞI AVANTAJLAR Tüm tartışmalara rağmen uzmanlar, kullanıcı verilerinin bazı önemli faydalar sunduğunu da kabul ediyor. İnsanların oluşturduğu içerikler sayesinde çeviri araçları gelişiyor, erişilebilirlik teknolojileri daha kullanışlı hale geliyor ve arama motorları daha doğru sonuçlar verebiliyor. Ayrıca bilimsel araştırmaların hızlanması ve günlük dijital hizmetlerin daha verimli çalışması da bu veri akışının olumlu yönleri arasında gösteriliyor. (AA, Takvim foto arşiv)