Yapay zeka sanat dünyasını karıştırdı: Efsane oyuncular dijital olarak geri mi dönüyor? Oscar'da yeni düzenleme

Yapay zeka teknolojileri her geçen gün sınırlarını genişletirken, insan emeği ve kimliği üzerindeki etkileri tartışma konusu olmaya devam ediyor. Bir yanda insanların seslerinin izinsiz kopyalanmasıyla ortaya çıkan mağduriyetler, diğer yanda sinema dünyasında yapay zekâ ile üretilen oyuncu ve senaryolara karşı alınan yasak kararları. Tüm bu gelişmeler, teknolojinin geldiği noktayı değil; aynı zamanda kontrolsüz büyümesinin doğurduğu riskleri de gözler önüne seriyor. OSCAR'DA ADAYLIĞA YAPAY ZEKA AYARI Sinema dünyasında yaşanan büyük kırılmayı köşesine taşıyan Günaydın Yazarı Mevlüt Tezel, 5 Mayıs 2026 tarihli yazısında, 'Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi, 2027 Oscar sezonu öncesinde yapay zekâ kullanımında önemli bir kural değişikliğine gitti. Artık yapay zeka tarafından oluşturulan oyuncular ve senaryolar Oscar adaylığı için uygun kabul edilmeyecek.' ifadelerini kullandı. Tezel yazının devamında şu ifadeleri kullandı: Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisi, 2027 Oscar sezonu öncesinde yapay zekâ kullanımında önemli bir kural değişikliğine gitti. Artık yapay zeka tarafından oluşturulan oyuncular ve senaryolar Oscar adaylığı için uygun kabul edilmeyecek. Akademi, oyuncu performanslarının sadece gerçek kişiler tarafından gerçekleştirilen yapımları Oscar yarışına sokacağını net bir şekilde açıkladı. Ayrıca Oscar'a katılmak isteyecek yapımcılar, filmlerinde hangi aşamalarda yapay zeka kullandıklarının (örneğin efektlerde, karakter çoğaltmada) raporunu sunacaklar. Tartışmaya açık bir karar bu. Örneğin Val Kilmer, 'As Deep As the Grave' filmi için anlaşmıştı ama geçtiğimiz yıl hayatını kaybettiği için çekimlerde yer alamamıştı. Kilmer'ın kızı, söz konusu filmde babasının yapay zeka ile canlandırılmasına izin verdi ve ortaya güzel bir sonuç çıktı. Yapay zeka sayesinde gerçekte var olmayan yeni oyuncular da yaratılıyor. Örneğin 2025 yılında yapımcı Eline Van der Velden tarafından yapay zekâ kullanılarak ilk sanal oyuncu Tilly Norwood yaratıldı. Bir de bu tartışmanın ölmüş efsane oyuncular tarafı var. 1955 yılında hayatını kaybeden James Dean, 'Finding Jack' adlı film projesi için yapay zekâ ile dijital olarak yeniden yaratılacak isimlerden biri olacaktı ama Hollywood'daki oyuncular sendikası bu kararı protesto etti, etik tartışmalar çıktı ve proje rafa kaldırıldı. Öte yandan bazı mirasçılar para kazanmak için vefat eden ünlü yakınlarının yapay zeka klonlarına izin vermeye başladılar. Örneğin Authentic Brands Group, Elvis Presley ve Marilyn Monroe'nun dijital klonlarını yapma hakkını satın aldı. Türkiye'de de geçtiğimiz yıl Özcan Deniz ve Akın Akınözü'nün ses ve görüntü olarak yer alacağı yapay zekâ ile oluşturulan 'Tesseract' adlı dizinin çekileceği açıklanmıştı. Hatta bir tanıtım videosu yayımlandı. Sonra Oyuncular Sendikası 'Yapay zeka, insanın yerine değil, yanında olmalıdır... Oyuncuların kendi dijital kopyalarının kullanımına onay vermesi, kısa vadede kişisel bir tercih gibi görünse de, uzun vadede mesleğimizi tehdit etmektedir' diye tepki gösterdi. Dijital klonların yaratılması, sanatçıların kişilik hakları ve mirasçıların yetkileri konusunda büyük bir karmaşa yarattı. Örneğin Kemal Sunal, Münir Özkul, Adile Naşit, Tarık Akan gibi birçok efsaneyi yapay zeka ile yeniden yaratıp 'Hababam Sınıfı' serisini orijinal kadrosuyla devam ettirebilirsiniz. Şöyle de bir tehlike var; mirasçı para kazanma hırsıyla örneğin Fikret Hakan'ı, Cüneyt Arkın'ı kötü, hatta bu efsanelerin karakterine uymayan yapımlarda oynatabilir! Özetle Akademi, gerçekte var olmayan ya da ölmüş oyunculara ve yapay zekanın yazdığı senaryolara Oscar ödülü vermek zorunda kalmamak için yapay zeka kullanımını büyük ölçüde yasakladı. Bu karar şimdilik oyuncuları ve senaryo yazarlarını işsiz kalmaktan kurtarır. Tabii Oscar her şey demek değil. Teknolojinin önünde kimse duramaz. Gelecekte oyuncu performansları ve senaryo başta olmak üzere birçok aşaması yapay zeka ile hazırlanmış yapımları daha çok izleyeceğiz. Belki de Marlon Brando'nun, Kemal Sunal'ın, Steve McQueen'in yapay zeka klonu varken, yeni oyuncuları umursamayacağız! Yapay zeka tartışmalarına değinen Günaydın Yazarı Hakan Uç, 'Ve en önemlisi: Dinlediğimiz şey gerçekten sanat mı, yoksa kusursuz bir taklit mi? Dünya bu sorularla yeni yeni yüzleşiyor.' diyerek müzik dünyasındaki tartışmaları geldiği son noktayı yazdı. İşte Uç'un 5 Mayıs tarihli yazısı: Müzik dünyası sessiz ama çok derin bir kırılmanın eşiğinde. Artık stüdyoya girmeden, mikrofon başına geçmeden, hatta bir sanatçıya ihtiyaç duymadan 'şarkı' üretmek mümkün. Ama asıl soru şu: Bu şarkıyı gerçekten kim söylüyor? Türkiye'de yapay zekâ ile üretilen vokallerin çalışma mantığı, çoğu dinleyicinin farkında olmadığı bir gerçeği barındırıyor. Sistemler, tek bir ses yaratmıyor. Aksine, yıllardır hafızamıza kazınmış onlarca sanatçının vokal karakterini parçalayarak yeniden bir araya getiriyor. Bir kadın vokal oluşturulurken örneğin Ebru Gündeş'in o güçlü diyaframı, Yıldız Tilbe'nin kırılgan ve özgün yorumu, başka bir sanatçının tizleri, bir diğerinin vibratosu sisteme 'veri' olarak giriyor. Ortaya çıkan sonuç ise tek bir kişiye ait olmayan ama herkesten bir parça taşıyan hibrit bir ses. Erkek vokallerde de tablo farklı değil. Arabesk bir şarkı üretmek istediğinizde yapay zekâ; Müslüm Gürses'in içtenliği, Azer Bülbül'in pes derinliği ve İbrahim Tatlıses'in o tartışılmaz vokal gücünü bir potada eritiyor. Dinleyici ise ortaya çıkan bu sesi 'ne kadar güçlü, ne kadar renkli' diye yorumluyor. Oysa duyduğu şey, tek bir sanatçının yeteneği değil; birçok sanatçının parçalanmış mirası. İşin etik boyutu tam da burada başlıyor. Bu sesler izin alınarak mı kullanılıyor? İZİN ALINIYOR MU? Sanatçılar, yıllarını vererek oluşturdukları vokal kimliklerinin bir algoritma tarafından 'kopyalanmasına' ne kadar razı? Ve en önemlisi: Dinlediğimiz şey gerçekten sanat mı, yoksa kusursuz bir taklit mi? Dünya bu sorularla yeni yeni yüzleşiyor. Taylor Swift gibi global yıldızlar, seslerinin ve kimliklerinin izinsiz kullanılmasına karşı ciddi önlemler almaya başladı. Çünkü mesele sadece bir şarkı değil; bir sanatçının karakteri, emeği ve yıllar içinde inşa ettiği özgünlüğü. Bugün yüzlerce sanatçının sesi, çoğu zaman farkında bile olmadan veri havuzlarında dolaşıyor. Bir yapay zekâ modeli eğitilirken o sesler analiz ediliyor, ayrıştırılıyor ve yeniden üretiliyor. Yani aslında dinlediğimiz şey, 'yeni' bir ses değil; geçmişin parçalanıp yeniden paketlenmiş hali demek. Haberin fotoğrafları AA'ya aittir.