Prim, sigorta, yaş tenzili, 3,5 yıl kuralı, maaş şartı... EYT Türkiye modelinde 7 teknik çalışma! İşte 2023 EYT emeklilik takvimi

Milyonların merakla beklediği Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) ile ilgili çalışmalar neredeyse bitmiş durumda. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, konuyla ilgili son gelişmeleri duyurdu. Bilgin ifadelerinde, çalışmanının son aşamada olduğunu ve Aralık ayında bir basın toplantısıyla kamuoyuyla paylaşacaklarını söyledi. Teknik çalışmaların içeriğinde EYT'lilerin emeklilik şartları yer alıyor ve bu noktada 7 önemli başlık önümüze çıkıyor. Peki, EYT'de emekli aylıkları nasıl hesaplanacak? Emeklilik işlemleri ne zaman başlayacak? EYT'ye yaş sınırı getirilecek mi? İşte tüm merak edilenler! Teknik çalışmanın içeriğinde EYT'lilerin emeklilik şartları bulunuyor. Bu noktada 7 önemli başlık öne çıkıyor.1-PRİMLERİN TAMAMLANMASI GEREKİYOR Teknik çalışmalar yapılırken özellikle 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olarak çalışmaya başlamış ancak belli bir prim seviyesine gelmiş sigortalılar üzerinde duruluyor. Genel anlamda bakıldığı zaman 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olarak çalışmaya başlamış herkes EYT'li olmuş durumda.Yani yaş şartı getirildiği için yaşa takılmış durumda. Ancak bu sigortalıların tamamının yasadan yararlanması yani emeklilik hakkı kazanması mümkün değil. Çünkü 8 Eylül 1999'da çıkartılan yasa tamamen kaldırılsa bile en az 5 bin gün prim şartı bulunuyor. Teknik çalışmada ayrıca primin de en az 5000 ile işe giriş tarihine göre 5975 gün arasında olması üzerinde duruluyor.Bu noktada çok daha fazla prim günü olan sigortalılar da var. Bunlar açısından da bir avantaj oluşturulması gündemde. Burada da kadınlar için 7200 erkekler için 9 bin gün masada bulunuyor. EYT yasasından yararlanmak için 9 bin gün ya da 7200 gün istenmeyecek ama bu kadar günü olanlar için bir avantaj oluşturulabilecek.2- SİGORTALILIK SÜRESİ ÖNE ÇIKIYOR Teknik çalışmada bakılan bir diğer konu ise sigortalı olarak bekleme süreleri. Kadınlar için 20 erkekler için ise 25 yıllık bekleme süreleri de var. Bu durumda yasadan yararlanacak kadınların 20 yılı erkeklerin ise 25 yılı doldurmaları gerekiyor. Buna göre kadınlar açısından 20 yıllık süre dolmuş durumda. Ancak erkekler için 1997 yılı ve öncesinde sigortalı olanlar 25 yılı doldurdular.Daha sonra sigortalı olanlar için 2023 ve 2024 yılının gelmesi gerekiyor. Böylece yasa bugün çıktığında 6 Eylül 1997 öncesinde sigortalı olan erkekler için süre dolmuş olacak. Ancak süre şartını daha sonra tamamlayacaklar için bir kademeli geçiş de söz konusu olabilecek. Burada süre çalışılan yıl olarak değil ilk sigorta olunan tarihten sonra bu güne kadar geçen zaman olarak belirleniyor. Bu yüzden kadınların 20 erkeklerin 25 yıl çalışmaları gerekmiyor.3-YAŞ KONUSUNDA BİR SINIR BELİRLENEBİLİR Teknik çalışmada EYT yasasından yararlanacak olanların yaşları da değerlendiriliyor. Bu gün bakıldığında bir kısım EYT'linin primini doldursa bile 40'lı yaşlarda olduğu görülüyor. Burada birkaç alternatif bulunuyor. Birisi yasada belirlenen yaş şartına kalan sürenin belli oranda indirilmesi, diğeri ise kadınlar için 50 erkekler için 52 yaş bareminin konulması. Ancak yaş sınırının getirilmesi EYT'lileri ikinci bir kez yaş şartı ile karşı karşıya getireceği için sıcak bakılmıyor.4-FARKLI KURUMLARA 3.5 YIL KURALI Teknik çalışmada masaya gelen bir başka konu ise farklı kurumlarda sigortalı olanların durumu. Daha önce SSK'lı olup sonradan memur olanlar, veya Bağ-Kur'lu olup SSKlı olanlar açısından emeklilik şartları da değerlendirmeler arasında. Burada şu anda mevzuatta uygulanan son 7 yıllık süredeki 3.5 yıla bakılması ağırlık kazanıyor. Son 7 yıllık sigortalı süresince hangi kurum daha fazla ise o kurumdan emeklilik söz konusu olabilecek. Ancak Bağ- Kurlular ve memurlar için 2002 itibariyle yaş şartına bakıldığı ve ona göre yaş şartı getirildiği de masada bulunuyor. Bu arada iki kurum arasındaki prim farkının giderilmesi çalışması tamamlanırsa bu kez 2.5 yıl kuralının da ortadan kalkması gündeme gelebilecek.5-MAAŞ ŞARTLARI HESAPLANIYOR Teknik olarak değerlendirilen bir başka konu ise maaş hesaplaması olacak. EYT'lilerin emekli oldukları tarihte primlerine ve kazançlarına göre maaşları belirlenecek. Buna göre üç dönem esas alınacak. 1999 öncesi 1999 ile 2008 arası ve 2008 sonrası dönemleri değerlendirilerek üç ayrı hesaplama yapılacak. Bu üç hesap birleştirilerek emekli maaşı ortaya çıkartılacak. Kapsam ve emekli olacak kişi sayısı belli olduktan sonra yine maliyet de hesaplanacak. Böylece maaşların miktarı ve bütçeye maliyeti de netleşecek.6-BORÇLANMA İMKANLARI DEĞERLENDİRİLİYOR Teknik çalışma sırasında primini ve yılını tamamlamış olanların dışında eksik primli olanlar için değişik borçlanma imkanları olup olmayacağı da değerlendiriliyor. Bu noktada primleri tamamlama imkanı olanların da EYT kapsamına girip girmeyeceği masada olacak. Bunun dışında askerlik borçlanması ile işe giriş tarihini geri çeken 1999 sonrası sigortalılar konusu da teknik çalışmanın içinde yer alıyor. 7-KISMİ EMEKLİLİĞE KOLAYLIK EYT'lilerden primini tamamlayamayanlar için bir başka alternatif ise kısmi emeklilik. 8 Eylül 1999 öncesinde SSK'lılar için 15 yıl 3600 gün Bağ-Kur'lular için ise 5400 gün şartları bulunuyor. Burada yaş sınırı ise kadınlarda 54 erkeklerde ise 60'a kadar çıkıyor. Kısmi emeklilik için yaş indirimi de olabilecek.STAJ MAĞDURLARINA MÜJDELİ HABER Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin'den iki önemli haber geldi. İlki Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) için. Bilgin, EYT konusunda çalışmanın teknik olarak tamamlandığını, aralık ayında detayların kamuoyu ile paylaşılacağını söyledi. Diğer konu ise staj sürelerinin emeklilikte sayılması ile ilgili. Sayıları 2 milyonu bulan staj mağdurları için müjde veren Bilgin, gündemlerinde yeni bir çalışma olduğunu dile getirdi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, iki konuda önemli açıklamalarda bulundu. Bunlardan biri Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) ile diğeri ise staj sürelerinin emeklilikte sayılması ile ilgili. Önce, her iki açıklamayı da kısaca paylaşayım. Vedat Bilgin, EYT konusunda, 'EYT sorunu 1999 öncesi işe başlayanların emeklilikle ilgili karşılaştığı bir sorundu. Prim gün sayısını doldurmuş olan, yılı tamamlamış olanların karşılaştığı bir sorundu. Yaşla ilgili bir problemdi. Emeklilik yaşının yükseltilmesiyle ilgili bir problemdi. Onunla ilgili bir çözüm aşamasına geldik' dedi. Bilgin, Kabine Toplantısı sonrası yaptığı açıklamada da EYT konusunda çalışmanın teknik olarak tamamlandığını, aralık ayında yapılan toplantıyla kamuoyu ile paylaşılacağına dikkat çekti.Bakan Bilgin, staj konusunda ise stajda sağlık sigortasının yapıldığını ancak emeklilik sigortasının yapılmadığını belirterek, 'Çok eski bir düzenleme. Bu konunun yeniden ele alınması gerekiyor. Ben bu konuda bir çalışma yaptırıyorum. Bunun sonuçları ne olur? EYT kapsamında da bunu değerlendirmek gerekir' şeklinde açıklama yaptı. Vedat Bilgin'in bu açıklaması, sayıları 2 milyonu bulan staj mağdurları için umut oldu.EYT'DE DURUM NETLEŞİYOR Staj mağdurları konusuna geçmeden önce kısaca EYT konusuna değineyim. Kimi çevrelerce EYT sorununun çözümü için masada birkaç formül olduğu; bunlardan birinin ve ağır basanın ise kadınlarda 7200, erkeklerde 9000 prim günü dolduranların yaşa bakılmadan emekli edileceği konuşuluyor. Oysa Vedat Bilgin, EYT ile ilgili önceki söylemlerinde masada tek bir formül olduğunu açıklamıştı. Birkaç gün önce yaptığı son açıklamada ise; EYT sorununun 1999 öncesi işe başlayanların emekliliği ilgili ve prim gün sayısını doldurmuş, yılı da tamamlamış olanların karşılaştığı bir sorun olduğunu ve yaşla ilgili bir problem olduğunu üzerine basa basa söyledi.Buradan da anlaşılacağı üzere yapılacak düzenleme; Eylül 1999 öncesi sigortalı olup da bu tarihte sosyal güvenlik sisteminde yapılan değişiklikle sigortalılık süresi ve prim gün sayısına ek olarak emeklilik için yaş şartı getirilmesi nedeniyle emekli olamayanlara yönelik bir düzenleme olacak. Yani ilk sigorta başlangıç tarihi 1999 eylül ayı öncesi olan ve çalışma yılını, prim gün sayısını dolduran ancak getirilen yaş şartı nedeniyle emekli olamayanlara yönelik bir düzenleme yapılacak. EMEKLİLİKTE SAYILMIYOR Şimdi gelelim, staj mağdurları konusuna. Staj konusu meslek lisesi mezunlarından avukat ve doktorlara kadar milyonlarca çalışanın en büyük sorunu. Sorun ne? Staj süresinin emeklilik süresine sayılmaması. Neden? Çıraklık ya da stajyerlik döneminde emeklilik primi ödenmiyor; iş kazası, meslek hastalığı ve genel sağlık sigortası primleri ödeniyor. Bu nedenle de staj sigortası deniyor. Çalışılan sürenin emeklilikte sayılabilmesi için uzun vadeli sigorta olarak adlandırılan malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası için prim ödenmesi gerekiyor.Staj döneminde bu prim ödenmediğinden sadece iş kazası, meslek hastalığı, genel sağlık sigortası primi ödendiğinden stajda geçen süre emeklilikte hesaba katılmıyor. Ne zaman ki, çalışan adına malullük, yaşlılık, ölüm sigorta koluna ait prim yatırılmaya başlanıyor, o tarihten itibaren emeklilik süresi başlıyor.Örnek vermem gerekirse; 2020'nin ocak ayında bir aylık staj yaptınız. O tarihte sigortalı olarak tesciliniz yapıldı ve sağlık, hastalık primleriniz staj yaptığınız işyeri tarafından yatırıldı. Staj bitince işten ayrıldınız. Aradan bir yıl geçip, 2021'in ocak ayında işe başladınız ve malullük, yaşlılık, ölüm sigorta koluna ait primleriniz yatmaya başladı. Emeklilik hesabınızı 2021'in ocak ayından itibaren yapacaksınız. Elbette staj süresi boyunca yatırılan primler, prim gün sayınızı etkileyecek, artıracak ancak emeklilik yaşınızı etkilemeyecektir.NASIL BİR ÇÖZÜM OLACAK? Peki, staj süresi borçlanılarak, emekliliğe sayılabilir mi? Stajda geçen süreler emeklilik için borçlanılamıyor çünkü kanun buna izin vermiyor. Staj süresinin borçlanılarak, emeklilik hesabına katılması için kanuni bir düzenleme gerekiyor. Ancak doğum yapan kadın çalışanlar için bir ayrıcalık var. Bu durumda olanların staj süreleri emeklilikte hesaba katılıyor. Daha açık şöyle anlatayım; kadın çalışanlar, staj süresi ile ilk sigortalı çalışmaya başladığı tarih arasında doğum yapmışlarsa doğum borçlanmasından yararlanarak emekliliklerini erkene çekebilirler.İşte Vedat Bilgin'in, 'Staj konusunun yeniden ele alınması gerekiyor. Bu konuda bir çalışma yaptırıyorum. Bunun sonuçları ne olur? Bu EYT kapsamında da bunu değerlendirmek gerekir. EYT çalışmamız tamamlandığı zaman bu soru da aydınlanmış olur' açıklaması milyonlarca staj mağduru için umut olduAnlaşılan o ki birincisi, staj süresinin emeklilikten sayılması için bir düzenleme yapılacak; ikincisi EYT'liler için de staj sürelerinin emeklilikten sayılması için borçlanma imkanı tanınacak, bunun için de ayrı bir kanuni düzenleme yapılacak.