Ne Hollanda ne Almanya! EYT'liye Türk modeli! Emeklilikte Yaşa Takılanlara 3'lü maaş formülü! 8 Eylül 1999 öncesi sigortalı olanlar...

Emeklilikte Yaşı Bekleyenlere (EYT) yönelik önemli bir gelişme yaşandı. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Bilgin, 'Hollanda, Almanya modellerinden bahsediliyor, bunlar doğru değil. Masamızda sadece bir tane EYT formülü var' dedi. Aşamalı çalışma grupları olduğunu belirten Bilgin, 'İlgili kurumlarla da çalışmalar sürecek ve ortak noktaya ulaşıldığında Cumhurbaşkanımıza sunulacak. Kabul görürse kamuoyuyla paylaşacağız' açıklamasını yaptı. Bilgin'in açıklamalarının ardından hem bizde uygulanmayacağını söylediği Avrupa modelleri hem de Bakanlık'ın masasındaki formül merak konusu oldu.NEDİR BU AVRUPA FORMÜLLERİ? Başta Almanya olmak üzere bazı Avrupa ülkelerinde yaşı bekleyenler için kesintili emeklilik modeli uygulandı. Bu formüller, emeklilik için kaç yıl kaldıysa her yıl için belli oranda aylıktan kesinti yapılmasını içeriyor. Böylece daha az maaşla daha erken emeklilik ortaya çıkıyor. Yine Avrupa'da uygulanan bir formül de geçici kesintili emeklilik. Buna göre, sigortalı belli bir kesintiyle erken emekli oluyor. Ancak yasanın söylediği yaşa gelip emeklilik şartları oluşunca kesinti ortadan kalkıyor.Bakan Bilgin'in açıklamaları, bu formüllerin ülkemizde uygulanmayacağını ortaya koydu. Yani EYT'liler emekli aylığına kavuşurken, bundan bir kesinti olmayacak. 3'LÜ MAAŞ FORMÜLÜ Ülkemizde emekli maaşı hesabında 3'lü bir sistem uygulanıyor. Buna göre 2000 yılı öncesi, 2000-2008 arası ve 2008 sonrası primler için 3 ayrı hesap yapılıyor. Tüm kazançlar dikkate alınıyor, aylık bağlama oranları ve güncelleme katsayılarıyla maaş belirleniyor. EYT'lilerin emekli aylıkları da bu yöntemle hesaplanacak. EYT'LİLER NASIL EMEKLİ OLACAK? Peki emekliler hangi koşullarda emekli olacak? EYT'liler, Bakan Bilgin'in açıklamalarının ardından masadaki modeli merakla beklemeye başladı. Genel çerçeveye bakıldığında EYT'li grubu 8 Eylül 1999 öncesinde ilk kez sigortalı olarak çalışmaya başlamış, yıl ve prim şartını tamamlamasına rağmen yaş şartı getirildiği için emekli olamamış sigortalılar oluşturuyor. Bu tarihten önce sigortalı olanların işe giriş tarihine göre 5000 ile 5975 arası prim gününü tamamlamaları gerekiyor. Ayrıca yaş dışında kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıl sigortalılık süresi şartı bulunuyor. Bu şarta bakıldığında 8 Eylül 1999 itibariyle kadınlar için 20 yıllık süre 2019'un Eylül'ünde dolmuş durumda. Erkekler için ise 2022'ye göre 1997 yılı ve öncesinde sigortalı olanlar için 25 yıl tamamlanmış durumda. KADEMELİ EMEKLİLİK Mİ OLUR? Bu noktada bu şartı sağlayanların hangi şartlarda emeklilik hakkı kazanacağı önem kazanıyor. Yani primini ve yılını dolduranların başka şarta bakılmaksızın emekli edilmeleri bekleniyor. Ancak burada bir kademe getirilip getirilmeyeceği merak konusu. Yani 5000 prim günü olan ile 7200 prim günü olanın aynı anda mı emekli olacağı, prim gün sayısına göre bir kademe getirilip getirilmeyeceği merak ediliyor. Ayrıca emeklilik yaşı 58 olan ile 55 olanın da aynı anda mı emekli olacağı konusu da çalışmalar sonucunda belli olacak. Yıl ve yaş şartını tamamlayan herkes düzenleme çıkar çıkmaz emekli olabileceği gibi, bu kişilere prim gün sayısına veya yaşına göre kademeli olarak emeklilik yolu da açılabilecek. NE ZAMAN BAŞLAYACAK? Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde oluşturulan çalışma grubu, EYT'liler için formül hazırlayacak. Hazine ve Maliye Bakanlığı yetkilileri de çalışmalara katılarak maliyet hesabı yapacak. Hazırlanan çalışma Başkan Recep Tayyip Erdoğan'a sunulacak. Son şeklini alacak metin, TBMM gündemine gelecek. Yıl sonuna kadar düzenlemenin TBMM'ye sevk edilmesi bekleniyor. Yasa çıktıktan sonra uygulanması için de yönetmeliklerin çıkarılması gerekiyor. Bu da belli bir süre alacak. Ancak 2023 yılından itibaren EYT'liler için emeklilik sürecinin başlaması bekleniyor.