Uzun süredir gündemde olan ve çözüm arayışı süren Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) ile ilgili gelişmeler merakla bekleniyor. Çözüm için değişik formüllerin masada olduğu biliniyor. Ancak öncelikle kimlerin bu yasa ile emekli olabileceği de belirlenmesi gerekiyor. Genel olarak EYT olarak ifade edilen kesim 9 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olmuş yıl ve prim şartını tamamlamış ve yaşı bekleyen sigortalılardan oluşuyor.
Ancak farklı kurumlarda çalışmaların olması, bazı sigortalıların prim bazılarının yıl şartını tamamlamamış bulunması çalışmaları zorlaştırıyor. Bu konuda daha önce değişik formüller üzerinde durulmuştu. Sadece prim ve yılı doldurmak yeterli denilirken, bir başka formülde belli bir yaşın da doldurulmuş olması gündeme gelmişti.
Yine yaş şartını doldurulmasına kalan süreye göre belli oranlarda maaş indirimi yapılması şeklinde uygulanan Almanya ve Finlandiya modelleri de tartışılmıştı. Ayrıca kademeli emeklilik ve kısmi emeklilik de konuşulmuştu. Bütün bu formüller çerçevesinde yapılacak çalışma için 5 adımlı bir çözüm sistemi de bulunuyor.
1-KAPSAMIN TESPİT EDİLMESİ
Öncelikle EYT yasasının kapsamının belirlenmesi gerekiyor. Yani kimlerin hak sahibi olacağı, yada olduğunun tespiti lazım. Böylece yasa çıkar çıkmaz hemen emeklilik hakkı kazanacakların sayısı da ortaya çıkacak. Bu sayının belirlenmesi ile birlikte maliyet hesapları daha kolay yapılabilecek. Ancak genel çerçeveye bakıldığında EYT'li grubu 9 Eylül 1999 öncesinde ilk kez sigortalı olarak çalışmaya başlamış, yıl ve prim şartını tamamlamasına rağmen yaş şartı getirildiği için emekli olamamış sigortalılar oluşturuyor. Bu tarihten önce sigortalı olanlar için yaş dışında erkeklerde 25 kadınlarda ise 20 yıl sigortalılık süresi şartı var.
Bu sürede çalışıyor olmak ya da sigortalı olmak gerekmiyor. İlk sigorta olunun tarihten bu güne kadar erkekler için 25 kadınlar için ise 20 yılın geçmesi gerekiyor. Bu şarta bakıldığında 9 Eylül 1999 tarihi itibariyle kadınlar için 20 yıllık süre 2019 yılının 9 Eylül tarihinde dolmuş durumda. Erkekler için ise 2022 yılına göre 1997 yılı ve öncesinde sigortalı olanlar için 25 yıl tamamlanmış durumda. Daha sonra sigortalı olanlar için de 25 yılın geçmesi gerekiyor. Ancak bu tarihten önce Emekli Sandığı'na girmiş ya da Bağ-Kur'lu olmuş EYT'liler de mevcut. Bütün bunlar ayrı ayrı değerlendirilerek kapsamlı bir çalışma yapılacak. Böylece yasanın da bir çerçevesi ortaya çıkacak