Zincir marketlerin WhatsApp'ta fahiş fiyat yazışmaları! Zam yapmayan marketlere böyle baskı yapmışlar

Döviz kurundaki dalgalanmaları fırsat bilen zincir marketler temel gıdada fahiş fiyat uygulamış, Ticaret Bakanlığı skandal hakkında harekete geçmişti. Zincir marketlerin WhatsApp'taki zam yazışmaları ortaya çıktı. Yazışmalarda, ürünlerine zam yapmayan marketlere baskı yapıldığı görüldü.

Giriş Tarihi: 19 Ocak 2022 09:18 Güncelleme Tarihi: 19 Ocak 2022 11:49

Fahiş fiyat uygulayan zincir marketlerin WhatsApp yazışmaları ortaya çıktı! Zam yapmayan marketlere böyle baskı yapmışlar — Beş zincir marketle bir tedarikçi firmaya kesilen 2,7 milyar liralık cezanın gerekçeli kararı belli oldu. Rekabet Kurumu'nun sitesinde yayınlanan kararda 5 zincir marketin tedarikçilerle beraber hareket ettikleri WhatsApp ve mail yazışmalarına da yansıdı.

Fahiş fiyat uygulayan zincir marketlerin WhatsApp yazışmaları ortaya çıktı! Zam yapmayan marketlere böyle baskı yapmışlar — 'ORGANİZE OLALIM'
WhatsApp grubunda yağ tedarikçisi bir firmanın çalışanı bir market yöneticisine "Cuma gününe organize oluyoruz biz fiyat geçişinde. Sen (….) market ve öbür tarafları organize eder misin?. Cuma rafa yansıyacak" diyerek yazıyor. "Tamamdır" cevabı alan tedarikçi piyasaya devamlı müdahale ediyor.

Fahiş fiyat uygulayan zincir marketlerin WhatsApp yazışmaları ortaya çıktı! Zam yapmayan marketlere böyle baskı yapmışlar — WhatsApp yazışmalarında 5 litrelik ayçiçek yağının reyonda 35 lira olarak görülen etiket görselinin paylaşılması üstüne zincir market çalışanı "Güzel abi piyasa yükselirse problem yok. Bu arada raf fi yatları salı günü itibarıyla yükselecek. Pazartesi organize olup herkesin salı gününe geçmesi gerekiyor" ifadesini kullanıyor.

Fahiş fiyat uygulayan zincir marketlerin WhatsApp yazışmaları ortaya çıktı! Zam yapmayan marketlere böyle baskı yapmışlar — 'YÖNETİCİYE ONAYLATTIK SIKINTI ÇIKMAYACAK'
Bunun üstüne tedarikçi çalışanı "Pazartesi 39.95 TL raf fiyatına geçiyoruz. Pazartesi sabah mail göndereceğiz size" diyor. Bunun üstüne market çalışanı "Okey salı günü itibarıyla geçmis oluruz" derken bu yazışmadan üç gün sonra başka bir market zincirini kastederek tedarikçiye "(…) market fiyatları geçmemiş" diyor. Tedarikçi ise bu mesaja atfen "1 lt var onu da geçecek merak etme" ifadesini kullanıyor.

Fahiş fiyat uygulayan zincir marketlerin WhatsApp yazışmaları ortaya çıktı! Zam yapmayan marketlere böyle baskı yapmışlar — Aynı yazışmanın devamında bu defa (…) marketteki etiket fiyatları paylaşılıyor ve başka bir marketteki 1 litre yağın rafta yarın 10.95 TL olacağı söylenerek "Yarın siz de geçin lütfen. Yöneticiye onaylattık. Sıkıntı çıkmayacak. Yardımını rica ediyorum kardeşim" deniyor.

Fahiş fiyat uygulayan zincir marketlerin WhatsApp yazışmaları ortaya çıktı! Zam yapmayan marketlere böyle baskı yapmışlar — ORTAK HAREKET ETMELİYİZ
Yazışmalarda zaman zaman ortak fi yat ayarlamasında zaman zaman münakaşalar da meydana geliyor. Bir market zinciri çalışanı ile tedarikçi arasında geçen konuşma şu şekilde: ●X2 market çalışanı: Fiyatı bozuyoruz. Geri geldiğimiz tutar fark. ● Hayır sakın yapmayın. Çok sıkıntı olur. Acil 24.95 ikili fiyata çıkalım.

Fahiş fiyat uygulayan zincir marketlerin WhatsApp yazışmaları ortaya çıktı! Zam yapmayan marketlere böyle baskı yapmışlar — ● X2 market çalışanı: Sıkıntıyı yapan (…) market biz değiliz. Biz toplantıda net ifade ettik. Bu oyunda yokuz. ● Ama dahil oluyorsunuz. Birlikte hareket etmemiz gerekiyor. Onlar gel gel yapıyor siz oyuna giriyorsunuz. Yapmayın. ● X2 market çalışanı: 11,95 yaptığında sorun yok. Biz eşit olmayacağız.

Fahiş fiyat uygulayan zincir marketlerin WhatsApp yazışmaları ortaya çıktı! Zam yapmayan marketlere böyle baskı yapmışlar — FİYAT YÜKSELTMEYENE UYARI
STRATEGY team grubuna iletilen Yudum Ayçiçek Yağı 4 Lt ürününün etiket fi yatının 35,50 TL olarak yer aldığı (….) market raf görseli iletilerek gruba şu şekilde yazılıyor: ● Abi bu ne şakamısınız. Siz ya niye fiyatı geri çektiniz. Bu ay 1 tane ürün sevk edeceğim, bilgine. Piyasadan haberin yok galiba. Sonra marjım düşük dersin… Sanal markette de kaldırmışın, senin geçmen gerekir. Adamlar geçti dediğim gün.

Fahiş fiyat uygulayan zincir marketlerin WhatsApp yazışmaları ortaya çıktı! Zam yapmayan marketlere böyle baskı yapmışlar — (….) Biz de yükselttik senin söylediğin fiyatlara geçmiştik. Onlar geçmeyince biz de geri çektik. Geçirirseniz biz de geçeriz. 38,90'a, 37,90 olmamış. (…..): Nasıl geçmedi abi bakmıyor musun o günden beri. 0,40 kuruş düşük geçmişler yalnızca. Sen de o fi yatlara geç. Niye 35,90 yapıyorsun. Bir de sanaldan kaldırıyorsun.

İşinize geldiği gibi. Siz bilirsiniz problem yok. İstersen 10 liraya satın stoklar bitince marj % 5 düşünce o zaman bildiğini yaparsın eyvallah.

Fahiş fiyat uygulayan zincir marketlerin WhatsApp yazışmaları ortaya çıktı! Zam yapmayan marketlere böyle baskı yapmışlar — 2.7 MİLYAR TL CEZA ALDILAR
Rekabet Kurumu, 29 Ekim 2021'de 5 perakende zincirine ve 1 tedarik firmasına 'fahiş fi yat' cezası vermişti. Kurum kararına göre BİM'e 958 milyon 129 bin 194,39 lira, CarrefourSA'ya 142 milyon 469 bin 772,07 lira, Migros'a 517 milyon 672 bin 762,75 lira, ŞOK Marketler'e 384 milyon 369 bin 37,15 lira ve Yeni Mağazacılık AŞ'ye (A 101) 646 milyon 582 bin 329,39 lira idari para cezası verildi. 5 markete verilen cezanın toplam 2 milyar 682 milyon 539 bin 593,7 lira olmuştu.

Zincir marketlerin WhatsApp’ta fahiş fiyat yazışmaları! Zam yapmayan marketlere böyle baskı yapmışlar — 5 ZİNCİR MARKETİN 2,7 MİLYAR LİRA CEZA ALDIĞI SORUŞTURMANIN GEREKÇELİ KARARI YAYIMLANDI
Rekabet Kurulu, 5 zincir markete verilen toplam 2,7 milyar liralık idari para cezasının gerekçeli kararını yayımladı. Kararda 5 zincir marketin topla-dağıt özelliği sergileyen kartel niteliğinde anlaşma sağladıklarına kanaat getirilmesine karşın elde edilen satış gelirinin 5 zincir marketin cirolarının küçük bir kısmını kapsadığı gerekçesiyle hafifletici unsur olarak ele alınıp, idari para cezasının marketlerin yıllık gayri safi gelirinin yüzde 2'si ile yüzde 4'ü arasında verildiği kaydedildi.

Zincir marketlerin WhatsApp’ta fahiş fiyat yazışmaları! Zam yapmayan marketlere böyle baskı yapmışlar — Rekabet Kurumu tarafından aralarında A101, BİM, CarrefourSA, Migros'un da bulunduğu toplam 29 teşebbüs ve bir dernek hakkında Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespiti amacıyla soruşturma başlatılmıştı. Soruşturma heyetinin yaptığı inceleme ve tespitler sonucunda 5 zincir market arasında doğrudan veya ortak tedarikçiler aracılığıyla dolaylı temaslar yoluyla satış fiyatlarının ve fiyat artışlarının koordinasyonunun sağlandığı, piyasanın organize edildiği, artırılan fiyatların rakiplerle eş zamanlı raflara yansıtıldığı, söz konusu marketlerin ürünün satış fiyatlarının tespiti amacına sahip topla-dağıt karteli niteliğindeki anlaşmalar veya uyumlu eylemler yoluyla 4. maddeyi ihlal ettikleri iddiaları üzerine sözlü savunmaları alınmıştı.

Toplam 16 saat süren sözlü savunmaların ardından 29 Ekim 2021'de Rekabet Kurumu soruşturmaya ilişkin nihai kararını vermişti. Karara göre BİM'e 958 milyon 129 bin 194 lira, CarrefourSA'ya 142 milyon 469 bin 772 lira, Migros'a 517 milyon 672 bin 762 lira ve A-101'e 646 milyon 582 bin 329 lira olmak üzere 5 zincir markete toplamda 2 milyar 649 milyon 223 bin 94 lira idari para cezası verilmişti. Rekabet Kurumu Başkanı Birol Küle ise 11 Ocak'ta 5 zincir markete verilen idari para cezasının gerekçeli kararının yayımlanacağını duyurmuştu. Rekabet Kurumu'nun resmi internet sitesinden "Perakende gıda ve temizlik ürünleri ticareti ile iştigal eden zincir marketler ile bunların tedarikçileri konumunda olan üretici ve toptancı seviyesindeki teşebbüslerin fiyatlama davranışlarının incelenmesi" konulu bir karar yayımlandı.

Zincir marketlerin WhatsApp’ta fahiş fiyat yazışmaları! Zam yapmayan marketlere böyle baskı yapmışlar — 28 Ekim 2021'den 18 Ocak'a kadar olan 80 günlük süre içerisinde hazırlanan kararda, Mali Suçları Araştırma Kurulu'nun (MASAK) sunduğu zincir marketlerin geriye doğru fiyat hareketlerinin geometrik ortalamalarının yer aldığı Excel çalışmasından ve zincir marketlerin 2019 Aralık ayından itibaren Türkiye İstatistik Kurumu Başkanlığı (TÜİK) ile paylaştıkları verilerden faydalanıldı. Gerekçeli kararda, Türkiye genelinde yaklaşık 10 bin mağazası bulunan A-101, 7 bin 600 mağazası ve ürün portföyünde 750 ürünü bulunan BİM, 52 ilde 647 mağazası bulunan CarrefourSA ve 2019 yılında 2 bin 153 mağazaya sahip Migros'un para cezasına nasıl çarptırıldığına dair bilgilerden ve yazışmalardan oluşan deliller yer alıyor.

Zincir marketlerin WhatsApp’ta fahiş fiyat yazışmaları! Zam yapmayan marketlere böyle baskı yapmışlar — 5 ZİNCİR MARKET ARALARINDA YAPTIKLARI YAZIŞMALARIN KARTEL NİTELİĞİ TAŞIMADIĞINI SAVUNDU
Kararda, söz konusu 5 zincir marketin birbirleri ile mesajlaşarak satış fiyatlarının belirlenmesi ve bilgi alışverişinden doğan ihlallere ilişkin 26 tespite yer verildi. Rekabet Kurumu tarafından sunulan söz konusu 26 tespit sözlü savunmada tartışıldı. Buna göre 5 zincir market tarafından idari para cezasına ilişkin yapılan savunmada, 26 tespitte ele alınan davranışların topla-dağıt gibi kartele işaret etmediği belirtilerek, yeniden satış fiyatlarının belirlenmesi olarak sınıflandırılabileceği ya da bilgi değişiminin söz konusu olabileceği ifade edildi.

5 zincir market, fiyatlarda anlaşılması ile elde edilen satış gelirinin toplam satış gelirinin küçük bir kısmını karşıladığı gerekçesiyle hafifletici unsur olarak ele alınmasını istedi. Savunmada, muhtemel ihlal iddialarının yalnızca sınırlı sayıda ürünle ilişkili olduğu savunularak, ilgili ürünlerden elde edilen satış gelirlerinin toplam satış gelirlerinin küçük bir kısmını karşıladığı öne sürüldü. Ayrıca savunmada bu durumun göz önüne alınması ile ceza tespiti yapılırken hafifletici unsur olarak ele alınması gerektiği vurgulandı.

Zincir marketlerin WhatsApp’ta fahiş fiyat yazışmaları! Zam yapmayan marketlere böyle baskı yapmışlar — REKABET KURULU, 5 ZİNCİR MARKETİN KARTEL NİTELİĞİNDE ANLAŞMA SAĞLADIKLARINA KANAAT GETİRDİ
Rekabet Kurulu ise söz konusu savunmaya karşı 26 tespitte ele alınan eylemlerin satışa sunulan pek çok ürünün perakende satış fiyatlarının tespiti amacına sahip, topla-dağıt özelliği sergileyen kartel niteliğinde anlaşma veya uyumlu eylemler olduğunu belirtti. Rekabet Kurulu, bundan dolayı tespit edilen ihlallerin yeniden satış fiyatının belirlenmesi veya bilgi alışverişinden doğan diğer ihlaller başlığı altında belirlenmesi gerektiğini vurgulayarak yapılan savunmaya katılmadı. Rekabet Kurulu, elde edilen satış gelirinin 5 zincir marketin cirolarının küçük bir kısmını kapsadığı gerekçesiyle davranışın hafifletici unsur olarak ele alınmasına kanaat getirdi.

Rekabet Kurulu, 5 zincir marketin kartel niteliğinde anlaşma sağlamasına karşın savunmada bahsedilen fiyatlarda anlaşma ile elde edilen satış gelirinin toplam satış gelirinin küçük bir kısmını karşıladığı gerekçesiyle hafifletici unsur olarak ele alınmasını istemesini dikkate alarak, söz konusu ürünlerin 5 zincir marketin cirolarının küçük bir bölümünü temsil etmesi gerekçesiyle hafifletici unsur olduğuna kanaat getirdi.

Zincir marketlerin WhatsApp’ta fahiş fiyat yazışmaları! Zam yapmayan marketlere böyle baskı yapmışlar — Rekabet Kurulunca soruşturma kapsamında yapılan inceleme ve değerlendirmeler çerçevesinde A101, BİM, CarrefourSA, Migros'un satışa sundukları pek çok ürünün perakende satış fiyatlarının tespiti amacına sahip, topla-dağıt özelliği de sergileyen kartel niteliğindeki anlaşma veya uyumlu eylemler yoluyla 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal ettikleri sonucuna varıldı. Kararda Ceza Yönetmeliği'nin temel para cezasını düzenleyen 5. maddesinin ilk fıkrasına göre temel para cezası hesaplanırken ihlale taraf olan teşebbüslerin Kurul tarafından saptanacak yıllık gayri safi gelirlerinin karteller için yüzde 2'si ile yüzde 4'ü, diğer ihlaller için yüzde 0,5'i ile yüzde 3'ü arasında bir oran esas alındığı hatırlatıldı.

Zincir marketlerin WhatsApp’ta fahiş fiyat yazışmaları! Zam yapmayan marketlere böyle baskı yapmışlar — Rekabet Kurulu'nun kararında 5 zincir marketin perakendecilerin geleceğe dönük fiyatları ve fiyat geçiş tarihleri gibi rekabete hassas bilgilerin paylaşımına aracılık etmesi yönüyle açıkça perakende satış fiyatlarının tespiti amacına sahip kartel görünümünde ortaya çıkan anlaşmalar veya uyumlu eylemler yoluyla 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal ettiğine karar verildi. İdari para cezası, 5 zincir marketin yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde 2'si ile yüzde 4'ü arasında verildi. Buna göre kararda 5 zincir markete verilen toplam 2 milyar 649 milyon 223 bin 94 lira idari para cezası, yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde 2'si ile yüzde 4'ü arasında verildi.

"3.45 VE 3.75 OLMUŞ. HEMEN GEÇİYORUZ"
Bir CarrefourSA yetkilisinin mobil cihazından alınan Whatsapp görüşmesinde şunlar konuşuldu:
"CarrefourSA yetkilisi: BİM süt ürünlerinde fiyat geçişi yapmış. Ne kadar olduğunu bir araştırır mısınız?
Bir CarrefourSA çalışanı: Bugün BİM'den fiyat aldırıyorum. Fiyat elime geçtiğinde paylaşırım.
Bir CarrefourSA çalışanı: Benim bildiğim, haftaya salı günü geçecek dün geçmemişti. Her gün düzenli baktırıyoruz.
CarrefourSA yetklisi: Bugün geçmiş, A101'de bir çalışanın keyfi yerindeydi. Onlar da şimdi geçiyorlarmış.
Bir CarrefourSA çalışanı: Hemen tekrar baktırıyorum. 3.45 ve 3.75 olmuş. Geçiyoruz. Birkaç mağazayı daha kontrol ediyoruz."
Yazışmaların araştırılması kapsamında, "Strategy team" isimli Whatsapp grubunda bir SAVOLA çalışanı tarafından bir Migros çalışanı ile yaptığı görüşme ele alındı. Konuşma şu şekilde:
"Savola çalışanı: Adamlar düşecek, lütfen fiyatı düzeltin.
Migros çalışanı: A-101 4,5 litre 39,95 değil mi? 4 litre parite 35,5 geliyoruz zaten.
Savola çalışanı: Konuşalım. Fiyat geçişi attım. 5 litre ve 4 litreler için A101 ile birlikte organize etmemiz lazım. Cuma kaçta gelelim?
Migros çalışanı: Cuma 15.00 organize edelim."

Zincir marketlerin WhatsApp’ta fahiş fiyat yazışmaları! Zam yapmayan marketlere böyle baskı yapmışlar — "ZAM YAPACAĞIZ, HAZIRLANIYORUZ"
Aynı Whatsapp grubunun başka gün yapılan bir yazışmada şunlar konuşuldu:
"Bir çalışan: Bugün BİM için son gün. Konfirmasyonu alıp hemen A-101'i organize etmek lazım. Saat 09.14. 12'ye kadar vaktimiz var. Hallettik mi beyler? Ben takip edemiyorum. Sunumlar vs. Fiyat geçişi var yine pazartesiye. Zam yapacağız. Hazırlanıyoruz. Siz hallettiniz mi son durum? A-101 ve BİM kaç lira oldu?
2 gün sonra
Aynı çalışan: BİM satın alma direktörü ile konuştuk az önce. CarrefourSA 5 litre fiyatını 45,95 gönderdi. Gol attınız bize dedi. Ben de ona 4 litre gönderdim. Son konuştuk piyasadan. CarrefourSA 47,95 lira yapacak merak etme dedim. Savola çalışanına ve CarrefourSA Satın Alma Uzmanı'na fiyat geçirmemiz şart oldu."