EYT bekleyenler rahat bir nefes alın! Türkiye modelinde yeni detaylar! 4A-4B-4C yaş haddinden emeklilik! 46,47,48,49,50'ye basanlara 1998 sonrası...

EYT'lilere yönelik düzenlemede son viraja girildi. Ortada tek bir formül var. Ancak içeriği henüz net değil. EYT ile ilgili kamuoyuna yansıyan farklı çözüm önerileri bulunuyor. Özellikle SSK ve Bağ-Kur'luların yararlanacağı düşünülen EYT düzenlemesinden memurlar da faydalanacak.EMEKLİ OLMA KOŞULLARI 1) 8 EYLÜL 1999'DAN ÖNCE 8 Eylül 1999'dan önce memur olanlar; Kadın memur 20 tam yıl (7200 gün) fiili hizmet süresi, Erkek memur 25 tam yıl (9000 gün) fiili hizmet süresi şartlarıyla yaş haddi aranmadan emekli olabiliyorlardı. Ayrıca yaş haddinden emekli olmak için de; Kadın memur 10 tam yıl (3600 gün) fiili hizmet süresi ve 60 yaşını doldurma, Erkek memur 10 tam yıl (3600 gün) fiili hizmet süresi ve 60 yaşını doldurma şartlarını sağlayarak emekli olabiliyorlardı. 2) 8 EYLÜL 1999-30 NİSAN 2008 ARASI 8 Eylül 1999'da yürürlüğe konan 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu ile Emekli Sandığı Kanunu'nda yapılan değişiklikle memurlara emekli olmak için hizmet süresinin yanında yaş şartı da getirilerek emeklilik şartları oldukça ağırlaştırıldı. İlk defa 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında memur olanlar emekli olmak için; Kadın memur 25 tam yıl (9000 gün) fiili hizmet süresi ve 58 yaşını doldurma, Erkek memur 25 tam yıl (9000 gün) fiili hizmet süresi ve 60 yaşını doldurma şartlarına tabi tutuldu. Yaş haddinden emekli olmak için de; Kadın memurlar 15 tam yıl (5400 gün) fiili hizmet süresi ve 61 yaşını doldurma, Erkek memurlar 15 tam yıl (5400 gün) fiili hizmet süresi ve 61 yaşın doldurma şartlarına tabi tutulmaya başlandı.16 YIL KAYBETTİ ÖRNEK 1: 1 Ocak 1979 doğumlu olan Fatma Hanım, 15 Ağustos 1998 tarihinde memur olarak çalışmaya başlamış olup 23 Mayıs 2002 itibarıyla 3 yıl 9 ay 8 gün hizmet süresi bulunmaktadır. Fatma Hanım'ın hizmet süresini 20 tam yıla tamamlamaya 16 yıl 2 ay 22 gün hizmet süresi vardır. Bu süre geçiş tablonun son sırasındaki '16 yıldan fazla 17 tam yıldan az kalanlar' aralığına girdiğinden Fatma Hanım emekli olmak için 55 yaşa tabi bulunuyor.Fatma Hanım toplam hizmet süresini 20 tam yıla tamamlaması şartıyla, 55 yaşını dolduracağı 1 Ocak 2034'te emekli olabilecek. 8 Eylül 1999'da 4447 sayılı yasa yürürlüğe konmasaydı yani EYT'li olmasaydı, Fatma Hanım, 20 tam yıl hizmet süresini dolduracağı 1 Ağustos 2018'de emekli olacakken, şimdi 16 yıl gecikmeyle 1 Ocak 2034'te emekli olacaktır.11 YIL GECİKME ÖRNEK 2: 15 Şubat 1977 doğumlu Mehmet Bey'in memuriyete başlama tarihi 15 Nisan 1999 olup 23 Mayıs 2002 itibarıyla 3 yıl 2 ay hizmet süresi vardır. Mehmet Bey'in hizmet süresini 25 tam yıla tamamlamak için 21 yıl 10 ay hizmet süresi eksiği vardır. Bu süre tablonun son sırasındaki '21.5 tam yıldan fazla, 22 tam yıl kalanlar' aralığına girdiği için Mehmet Bey, emekli olmak için bu aralığın karşısında bulunan 58 yaşa tabi bulunuyor.Mehmet Bey hizmet süresini 25 tam yıla tamamlaması şartıyla 58 yaşını dolduracağı 15 Şubat 2035'te emekli olabilecek. Mehmet Bey'i EYT'li yapan 4447 sayılı yasa çıkmasaydı, 25 yıllık hizmet süresini dolduracağı 15 Nisan 2024'te emekli olabilecekken, şimdi yaklaşık 11 yıl geç olarak 15 Şubat 2035'te emekli olabilecek.YENİ YASAYA TABİ OLANLAR 8 Eylül 1999 tarihi itibarıyla memur olanlardan; Hizmet süresi şartını sağlayan, yani kadın 20, erkek 25 tam yıl fiili hizmet süresini dolduranların ve emekli olmak için aranan fiili hizmet süresini doldurmaya 2 tam yıldan az kalanların yeni yasadan etkilenmeden eski şartlarla emekli olmaları benimsendi.4447 sayılı yasa ile Emekli Sandığı Kanunu'na eklenen ve kademeli geçiş hükümlerini düzenleyen geçici 205'inci madde hükmünün Anayasa Mahkemesi'nce iptal edilmesi üzerine 23 Mayıs 2002'de yürürlüğe konan 4759 sayılı yasa ile 5434 sayılı Kanunu'n geçici 205'inci maddesindeki kademeli geçiş hükümleri yeniden düzenlendi ve bu kez kademelerin düzenlenmesinde 23 Mayıs 2002 tarihi itibarıyla olan hizmet süresi dikkate alındı. Düzenleme ile kadın memurların emekli olacağı tarih 17 yıla kadar, erkek memurların 15 yıla kadar uzadı.GENİŞ KİTLEYİ MEMNUN ETMELİ Hizmet akdiyle bir işverene bağlı olarak çalışanlardan 8 Eylül 1999'dan önce sigortalı olanların emekli olacağı tarih; sosyal güvenlik reformu adı altında bu tarihte yürürlüğe konan 4447 sayılı yasa ile sigorta başlangıç tarihlerine bağlı olarak 2 ile 18 yıl arasında uzatıldı. Emeklilikte yaşa takılanlar (EYT) olarak adlandırılan bu grup yıllardan beri mağduriyetlerinin giderilmesi için kamuoyu oluşturmaya çalışıyor. EYT'Lİ BAĞKUR'LULAR Kendi adına ve hesabına bağımsız çalışan esnaf, sanatkar, tüccar, sanayici ve serbest meslek erbabı, kolektif şirket ortakları, adi komandit şirketlerin komandite ve komanditer ortakları, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin komandite ortakları, limitet şirket ortakları, anonim şirketlerin yönetim kurulu başkan ve üyelerinin sosyal güvenliği, sosyal güvelik reformlarının uygulamaya konmasından önce toplumda kısaca 'Bağkur' olarak adlandırılan '1479 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu' ile sağlanmaktaydı.Yapılan sosyal güvenlik reformları ile değişik sigortalılık statüleri arasında norm ve standart birliği sağlanması amaçlanırken Bağkur'lular arasında bile farklı emeklilik şartlarına tabi olma gibi bir durum ve çok sayıda EYT'li ortaya çıkarttı. Emeklilik tarihinde 17 yıla varan artışlar oluştu. 8 EYLÜL 1999'DAN ÖNCE BAĞKUR'DAN EMEKLİLİK ŞARTLARI 8 Eylül 1999'dan önce Bağkur'lu olanlar; Kadın Bağkur'lu 20 tam yıl (7200 gün) prim ödeme, Erkek Bağkur'lu 25 tam yıl(9000 gün) prim ödeme şartlarıyla yaş haddi aranmadan emekli olabiliyorlardı. Ayrıca yaş haddinden emekli olmak için de;; Kadın Bağkur'lu 15 tam yıl (5400 gün) prim ödeme ve 50 yaşını doldurma,; Erkek Bağkur'lu 15 tam yıl (5400 gün) prim ödeme ve 55 yaşını doldurma şartlarını sağlayarak emekli olabiliyorlardı.8 EYLÜL 1999-30 NİSAN 2008 ARASINDA BAĞKUR'LU OLANLARIN EMEKLİLİK ŞARTLARI 8 Eylül 1999'da yürürlüğe konan 4447 sayılı işsizlik sigortası kanunu ile Bağkur kanununda yapılan değişiklikle Bağkur'lulara prim ödeme şartının yanında yaş şartı da getirilerek, emekli olma şartları oldukça ağırlaştırıldı. İlk defa 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında Bağkur'lu olanlar emekli olmak için; Kadın Bağkur'lu 25 tam yıl (9000 gün) prim ödeme ve 58 yaşını doldurma, Erkek Bağkur'lu 25 tam yıl (9000 gün) prim ödeme ve 60 yaşını doldurma şartlarına tabi tutuldu. Yaş haddinde emekli olmak için de; Kadın Bağkur'lu 15 tam yıl (5400 gün) prim ödeme ve 60 yaşı doldurma,,Erkek Bağkur'lu 15 tam yıl (5400 gün) prim ödeme ve 62 yaşını doldurma şartlarına tabi tutulmaya başlandı. 8 Eylül 1999 tarihi itibarıyla Bağkur'lu olanların yeni emeklilik şartlarına uyumu kademeli geçişle sağlandı. Kademeler belirlenirken, 1 Haziran 2002 tarihi itibarıyla olan prim gün sayısı dikkate alındı. Primi az olan yeni şartlardan fazla, primi çok olan az etkilendi.ÇÖZÜM ÖNERİSİ Kendi nam ve hesabına bağımsız olarak çalışan Bağkur'lulardan 8 Eylül 1999'dan önce sigortalı olanlar, 'sosyal güvenlik reformu' adı altında bu tarihte yürürlüğe konan 4447 sayılı yasa ile emekli olacağı tarih, 1 Haziran 2002 itibarıyla olan prim ödeme gün sayısına bağlı olarak 2 ile 17 yıl arasında uzadı. Peki Bağkur'lu EYT mağdurları için nasıl bir düzenleme yapılmalı?ÖNCEKİ ŞARTLAR UYGULANABİLİR Şayet EYT'lilerin mağduriyetinin giderilmesi isteniyorsa, 8 Eylül 1999'da yürürlüğe konan 4447 sayılı yasa ile getirilen ve bu tarihte Bağkur'lu olanların emeklilik tarihini 17 yıla kadar uzatan düzenlemelerin uygulamasından vazgeçilerek, 8 Eylül 1999'dan önce Bağkur'lu olanların eski kanun hükümlerine göre emekli olmasına imkan sağlanmalı. Yani 8 Eylül 1999'dan önce Bağkur'lu olanların yürürlükten kaldırılan 1479 sayılı sayılı kanun hükümleri olan; Kadın 20 tam yıl (7200 gün), erkek 25 tam yıl (9000 gün prim ödeyip,, 15 tam yıl (5400 gün) prim ödeme, kadın 50, erkek 55 yaşını doldurma şartlarıyla emekliliklerine imkan sağlanmalı. Zaten Bağkur'lu EYT'lilerin istediği de bu. Yaş haddi aranmadan eski kanunun aradığı şartları sağlayanların emekli olmalarına imkan sağlanarak mağduriyetlerinin giderilmesini istiyorlar.ESKİ KANUN HÜKÜMLERİ Şayet EYT'lilerin mağduriyetinin giderilmesi isteniyorsa, yapılması gereken 8 Eylül 1999'da yürürlüğe konan 4447 sayılı yasa ile bu tarihte sigortalı olanların emeklilik tarihini 18 yıla kadar uzatan düzenlemelerin uygulamasından vazgeçilerek, söz konusu sigortalıların eski kanun hükümlerine göre emekli olmasına imkan sağlanmalı. Yani bir işverene bağlı olarak çalışan ve 8 Eylül 1999'dan önce sigortalı olanların (SSK'lıların) yürürlükten kaldırılan 506 sayılı kanun hükümleri olan; Kadın 20 yıl, erkek 25 yıl sigortalılık süresi ve 5000 gün prim ödeme, 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün prim ödeme ve kadın 50, erkek ise 55 yaşını doldurma şartlarıyla, Kadın 20 yıl, erkek 25 yıl sigortalılık süresi ve 5000 gün prim ödeme, 15 yıl sigortalılık süresi, 3600 gün prim ödeme ve kadın 50, erkek ise 55 yaşını doldurma şartlarıyla,YAŞ DIŞINDAKİ ŞARTLARI SAĞLAYANLAR... Şayet 8 Eylül 1999'dan önce sigortalı olanlar eski kanun hükümlerince emekli edilemiyorsa, hiç değilse, kademeli geçişte aranan şartlardan sigortalılık süresi ve prim şartını sağlayıp aranan yaşın dolmasını bekleyenleri emekli eden bir yasa çıkartılabilir. Burada kanunun yürürlüğe gireceği tarih itibariyle emekli olmak için aranan kademeli geçiş tablosundaki sigortalılık süresi, prim ödeme şartlarını sağlayıp aranan yaşın dolmasını bekleyenler hemen emekli edilir. Süre ve prim şartını sağlayamayanların da ileride bu şartları sağlayacakları tarihte emekli olmalarına imkan sağlanabilir.Emeklilik borçlanması mümkün mü? Özüpak, EYT'liler için prim borçlanmasına da, emeklilik için yeni prim süreleri belirlenmesine de sıcak bakmadıklarını ifade ederek, 'Primler çalışırken peşinen ödendi. Ama 25 yıl 5 bin prim günüyle çalışan, inşaatta, tarımda, mevsimlik işçilikteki insanlar için bir düzenleme yapılabilir. 5 bin iş günü yerine 4 bin günde kaldıysa bunun 5 bine tamamlanması sağlanabilir. Ama bunun dışında pek çok kişi özel sektörde çalışmaya ara vermek zorunda kalıyor. Biz genelde 45-50 yaşın oluşturduğu bir kesimiz. Bu kesimin, 25 yaşında zehir gibi bir genç kadar iş bulma şansı olamaz' dedi. Bu noktada 'EYT'nin maliyeti' konusunda yapılan tartışmaların doğru olmadığını ifade eden Özüpak, 'Bu maliyetler, çalışırken, prim kesintileriyle peşinen ödendi. Rakamsal olarak yük olacak bir pozisyonda değiliz. 4.5 milyon kişi, aileleriyle birlikte 15-20 milyon EYT'li var. Her seçimde tozlu raflardan iniyoruz. Bu seçim süreciyle bu konunun çözümleneceğini düşünüyorum' diye konuştu. MEVCUT KOŞULLARDA NASIL EMEKLİ OLUNUYOR? 8 Eylül 1999 ve öncesinde ilk kez sigortalı olanlar için devreye giren kademeli geçiş sonrası 9 Eylül 1999 ve sonrasında ilk kez sigortalı olan erkekler için emeklilik şartları 7.000 gün ve 60 yaş ya da 4.500 gün 25 yıl sigortalılık süresi ve 60 yaş olarak, kadınlar için ise 7.000 gün ve 58 yaş ya da 4.500 gün 20 yıl sigortalılık süresi ve 58 yaş olarak belirlendi. Daha sonra gerçekleştirilen sosyal güvenlik reformu ile birlikte ilk kez 1 Mayıs 2008 ve sonrasında sigortalı olanlar erkekler için 60 yaş ve 7.200 prim günü, kadınlar için ise 58 yaş ve 7.200 prim günü şartları geçerli olmaya başladı. Diğer yandan 01.01.2048 ve sonrasında 7.200 prim gününü dolduracak durumdaki erkek ve kadınlar için yaş şartının 65 olarak uygulanması söz konusu oldu. Düzenlemenin kaç kişiyi kapsayacağı henüz net değilEYT'Lİ KAÇ KİŞİ VAR, EYT DÜZENLEMESİ YAPILIP DA YÜRÜRLÜĞE GİRERSE KAÇ KİŞİ HEMEN EMEKLİ OLACAK? İlk kez 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olmuş kişiler ile sigorta girişini geriye çekecek borçlanma türlerinden borçlanma yaparak sigorta girişini 8 Eylül 1999 ve öncesine çekebilecek kişiler hayata geçirilecek düzenlemeden faydalanabilecekler. SGK bu konuda bir çalışma yürüterek kapsamı belirlemeye çalışıyor. Diğer yandan EYT düzenlemesinden yararlanacak kişi sayısının net olarak ortaya konulması şu an için çok zor.