Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanlar dikkat! EYT’de kurum farkı! Milyonları ilgilendiriyor! İşte EYT’de doğru bilinen yanlışlar

Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanlar EYT ile ilgili düzenlemeyi dört gözle bekliyor. Bu tarihlerde farklı kurumlarda çalışanlar da bulunuyor. Farklı kurumlarda sigortalı olanlar EYT düzenlemesinden nasıl yararlanacak? Emekli Sandığı ve Bağ- Kur şartları neler? İşte EYT düzenlemesinde gelinen son nokta.. Milyonlarca vatandaş Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) ile ilgili çalışmaların sonucunu merakla bekliyor. Ankara'da oluşturulan çalışma grubu tüm teknik konuları değerlendirerek hak sahiplerini belirleyip emeklilik şartlarıyla ilgili taslakları da hazırlıyor. Tüm çalışmaların yıl sonuna kadar tamamlanıp kamuoyu ile paylaşılması bekleniyor. Kapsam belirlenirken özellikle 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olan ve prim ile yıl şartını tamamlamış sigortalılar dikkate alınıyor.Burada erkekler için yıl şartı 25 yıl olurken kadınlar için ise 20 yıl olarak belirleniyor. Buna bakıldığında kadınlar için 1999 tarihi baz alınsa bile 20 yıl şartı tamamlanmış durumda. Buna göre kadınların sadece prim şartını yerine getirmesi gerekiyor. Erkekler için ise 25 yıl şartı 1997 yılı ve öncesinde sigortalı olanlar için tamamlanmış durumda. Daha sonra 8 Eylül 1999 tarihine kadar sigortalı olanlar ise 25 yılın tamamlanmasını bekliyor. PRİM ŞARTI 5000'DEN BAŞLIYOR Prim şartına bakıldığında ise 5000 ile 5975 gün arasında değişiyor. Prim şartını ilk defa işe girilen tarih belirliyor. Bu durumda primi eksik olanlar için hem kısmi emeklilik imkanları bulunuyor hem de borçlanma fırsatları var. Erkekler için askerlik kadınlar için doğum borçlanması prim gününü tamamlamada yardımcı oluyor. Yine yurtdışı borçlanma, isteğe bağlı sigorta ve Bağ-Kur için ihya gibi imkanlar da bulunuyor. SON 7 YIL ŞARTI İŞLEYEBİLİR Burada EYT kapsamı belirlenirken farklı kurumlarda olanlar açısından da bir değerlendirme yapılıyor. 8 Eylül 1999 öncesinde Bağ-Kur'lu olanlar, Emekli Sandığı kapsamında memurluk yapanlar ve SSK dahil olmak üzere her üç kurumda farklı zamanlar da çalışmış olanlar açısından da bir düzenleme gelecek. Önce Bağ-Kur'lu olup sonra SSK'lı olanlar ya da önce SSK'lı olup sonra Bağ-Kur kapsamında girenler açısından emekli olunacak kurumu primler belirliyor. 2008 yılına kadar farklı kurumlarda çalışanlar açısından son 7 yıllık sigortalılık süresi önem kazanıyor.8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olarak çalışmaya başlamış ancak daha sonra farklı kurumlar (Bağ-Kur, Emekli Sandığı, SSK) dahilinde çalışmış olanlar için de son 7 yıllık sigortalılık süresine bakılacak. Son 7 yıllık sigortalılık süresinde en fazla (3.5 yıl) hangi kurumdan prim yatırılmışsa o kurum şartlarından emekli olunacak. Burada son kurumdan yatırılan 1.261 gün önem kazanacak. Burada son 7 yıllık sigortalılık süresine bakılırken son 7 yıla değil sigortalı olarak geçmiş son 7 yıla bakılacak.Örneğin 2000-2005 arasında çalışmış bir sigortalı daha sonra ara vermiş ve 2012- 2015 arasında da çalışmış. Dolayısıyla burada bakılacak süre 2012-2015 arası ile 2003 ile 2005 arasındaki süreler. Bu sürelerde hangi kurum daha fazla ise o kurumun emeklilik şartları oluşacak. BAĞ-KUR'DA 9 BİN GÜN VAR Son 7 yıllık süre sonrasında Bağ-Kur kapsamında olanlar ya da 8 Eylül 1999 öncesinde Bağ-Kur'lu olup halen Bağ-Kur'da devam edenler açısından yaş şartı SSK ile aynı olurken prim şartı değişiyor. Bağ-Kur'da prim şartı erkekler için 9 bin gün (25 yıl) kadınlar için ise 7200 gün (20 yıl) olarak tespit ediliyor. Bu durumda EYT kapsamında prim şartını tamamlamış olma getirildiğinde Bağ-Kur'lular için 9 bin gün ve 7200 gün şartları oluşmuş olacak. EMEKLİ SANDIĞINDA 2002 YILI ÖNEMLİ 8 Eylül 1999 öncesinde ilk kez memuriyete başlayanlar açısından bakıldığında ise 23.05.2002 tarihi önem kazanıyor. Bu tarihe göre erkekler için 25 yıl, kadınlar için ise 20 yıllık kesenek süresinin kaç yıl kaldığına bakılıyor. Burada 22 yıldan fazla bir süre varsa yaş şartı erkeklerde 60 oluyor.15-17 yıl arasında ise erkekler için yaş şartı 54 oluyor. 6-8 yıl arasında bir süre kalmışsa bu kez yaş şartı erkekler için 48'e kadar düşüyor. 2 yıl ve daha az kalanlar açısından ise 44 yaş şartı bulunuyor. Kadınlara bakıldığında ise yine 23.05.2002 tarihi itibariyle 20 yıllık sürenin dolmasına kaç yıl kaldığına bakılıyor.Burada 2 yıl ve daha az süre varsa 40 yaş şartı bulunuyor. 17 yıldan fazla bir süre varsa yaş şartı 58'e çıkıyor. 7-8 yıl arasında 46 yaş 12-13 yıl arasında ise 51 yaş şartı bulunuyor. NASIL HESAPLANIYOR Hesaplama yapılırken 23.05.2002 tarihi baz alındığında işe giriş tarihinizden itibaren erkekler için 25 yıl kadınlar için ise 20 yıl süresine bakılıyor. Bu süre ne kadar kısalırsa yaş şartı da o kadar düşüyor. Kadınlar 40-58 yaş arasında erkekler ise 44-60 yaş arasında emekli olabiliyor. EYT'DE BİRÇOK DOĞRU BİLİNEN YANLIŞ VAR Bu süreçte çok fazla haber, yorum ve yazı yazılıyor. Sosyal medyada değişik ortamlarda bu konu tartışılıyor. Ancak EYT'lilerin de diğer sigortalıların da kafasını karıştıran çok fazla konu da ortaya atılıyor. Bu ortaya atılan ve doğru bilinen yanlışlardan bazılarını sizler için topladık… YANLIŞ: 8 EYLÜL 99 ÖNCESİ SİGORTALI OLAN HERKES EYT KAPSAMINDA EMEKLİ OLACAK DOĞRU: Emeklilikte Yaşa Takılan kapsamı içine giren sigortalıların 8 Eylül 1999 öncesinde ilk defa uzun vadeli sigorta kollarından çalışmaya başlamış ve prim ödemiş olmaları gerekiyor. Bu anlamda bakıldığında bu tarih öncesinde sigortalı olanlar EYT'li. Ama bunların hepsinin hemen emekli olmaları mümkün değil. Burada SSK kapsamında erkekler için 25 yılın kadınlar için de 20 yılın geçmesi ve işe girişe göre belli bir primin de tamamlanması gerekiyor. Yasa öncesi duruma bakıldığında bile 5000 gün prim ödenmesi şartı var. Getirilen prim şartı dikkate alındığında da işe girişe göre 5000 ile 5975 gün prim gerekiyor. 1998 ve sonrasında işe giren erkekler için de yıl şartı 2023'de dolabiliyor. Yine Bağ-Kur ya da Emekli Sandığı ya da banka sandığı ile işe başlayanlar ya da farklı kurumlarda çalışanlar açısından da farklı prim şartları gerekiyor.1999 yılındaki düzenlemeden etkilenip de prim gün sayısını ve çalışma yılını dolduran ve sadece yaşa takılanlar şu anda EYT düzenlemesi kapsamında görünüyor.Primi ya da yılı tamamlanmamış olanlar için ise borçlanma, kademeli emeklilik, kısmi emeklilik gibi formüller gelebilir, burada da bir netlik yok.YANLIŞ: EYT'Lİ OLMAK İÇİN PRİME İHTİYAÇ BULUNMUYOR DOĞRU: Emeklilik için hangi yasa işletilirse işletilsin mutlaka belli bir primin ödenmesi gerekiyor. Sadece sigortalı olmak, ya da sigortalı olup belli bir yıllı doldurmak yetmiyor. Emeklilik için prim ödemesi yapma şartı var. Prim olmadan emeklilik olmuyor. Dolayısıyla EYT anlamında da prim ve yılın tamam yaşın beklendiği anlaşılıyor. YANLIŞ: STAJ SİGORTASI EYT'Lİ YAPAR DOĞRU: İş hayatına staj ya da çıraklık ile başlayan sigortalıların haklı talepleri bulunsa da şu anki mevzuatta bu primler sağlık primleri olduğu için emeklilik hesabında kullanılmıyor. Emeklilik hesaplanırken de sigorta başlangıcı kabul edilmiyor. Eğer 8 Eylül 1999 öncesinde staj yapmış ama 2000'de çalışmaya başlamışsa sigortalı EYT kapsamında sayılmıyor. EYT kapsamında sayılmadığı gibi bu sigortalının emeklilik hesabı 2000 girişine göre yapılıyor. Ancak staj başlangıcı ilk sigorta olunan tarih (sağlık sigortası) ve alınan numarada sigorta numarası olarak kullanılıyor.Ancak düzenleme kapsamında talepler kabul edilir ve staj başlangıcı sayılıp borçlanma hakkı verilirse bu arkadaşlarımız da yararlanabileceklerdir. Bu konuda da henüz bir netlik bulunmuyor. YANLIŞ: EYT'DE 18 YAŞ ÖNCESİ SİGORTA GEÇERLİ DEĞİLDİR DOĞRU: Geçmiş yıllarda 18 yaş öncesi uzun vadeli sigorta kolları kapsamında çalışmış ve prim ödemiş çok sayıda sigortalı var. Fiili çalışma varsa bu primler emeklilik hesabında kullanılıyor ve başlangıç da sayılıyor. Ancak burada karıştırılan yıl şartı. Yani SSK kapsamında uygulanan kadınlar için 20 erkekler için 25 yıl bekleme süresi 18 yaşın dolduğu tarihten itibaren başlıyor. Diğer taraftan dediğimiz gibi primler geçerli sayılıyor ve emeklilik hesabında prim gün salısına ekleniyor. Burada dikkat edilmesi gereken nokta fiili çalışma olması ve primlerin yatırılması.YANLIŞ: EYT'Lİ OLMAK İÇİN 7200 VE 9 BİN GÜNE İHTİYAÇ VARDIR DOĞRU: EYT'li olmak için 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olarak çalışmaya başlamış olmak yeterli oluyor. Ancak EYT kapsamında emekli olmak için belli bir prim (5000 veya 5000 ile 5975 gün) ödemek gerekiyor. Burada 7200 gün (20 yıl) 9 bin gün (25 yıl) ise prim gün sayısını değil SSK7lı EYT'lilerin sigortalı olarak bekleme süresini gösteriyor. Ancak EYT kapsamında olup kadınlarda 7200 gün erkeklerde ise 9 bin gün primi doldurmuş hatta çok üstünde prim ödemiş sigortalılar var.Bu gün konuşulan bu sigortalılara sağlanacak avantaj konusu. Yoksa EYT'li olmak için bu kadar prime ihtiyaç bulunmuyor.YANLIŞ: EYT KAPSAMINDAKİ KISMİ EMEKLİLİKTE YAŞ ŞARTI YOKTUR DOĞRU: Kısmi emeklilik EYT kapsamındaki sigortalılar için 3600 gün prim şartı ile gerçekleşiyor. Dolayısıyla SSK'lı olup 3600 günü olmayan kısmi emekli olamıyor. Bağ-Kur kapsamında ise kısmi emeklilik 5400 gün yani 15 yıllık prim ile gerçekleşiyor. Prim olmadan emeklilik mümkün değil. Prim olmadan EYT kapsamına girmek de mümkün değil. YANLIŞ: EYT'DE 3600 GÜNÜ OLAN KADIN 50 ERKEK 55 YAŞINDA EMEKLİ OLUR DOĞRU: 3600 günü dolduran 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olmuş vatandaşların kısmi emeklilik hakkı var. Ancak kısmi emeklilik için tek şart 10 yıllık prim değil. 15 yıl bekleme süresi (bu süre geçti) ayrıca kadınlar için 50 erkekler için 55 yaş şartını tamamlamak gerekiyor. Dolayısıyla bir sigortalının kısmi emeklilik için öncelikle 3600 günü tamamlaması sonra da 50 ve 55 yaş şartını doldurması gerekiyor. Bunlar tamamladıktan sonra şartları tamamladığı tarihe göre erkeklerde 60 kadınlarda da 58'i bulan yaş şartı var. YANLIŞ: BAĞ-KUR KAPSAMINDA EYT'Lİ OLANLARDA PRİME BAKILMAZ DOĞRU: SSK'da olanlardaki gibi Bağ-Kur'lular için de prim şartı bulunuyor. Hatta Bağ-Kur'da tam emeklilik için kadınlarda 7200 erkeklerde 9 bing ün ve kısmi emeklilik için 5400 gün gerekiyor. Böylece söylenenin tam aksine Bağ-Kur kapsamında olanlar SSK'lılara göre daha fazla prim ödemek zorunda. EYT kapsamı belirlenirken her kurumda mutlaka prime bakılıyor. YANLIŞ: ASKERLİK BORÇLANMASI 1999 SONRASI SİGORTALILARI EYT'Lİ YAPAR DOĞRU: Askerlik sigortadan önce yapılmışsa borçlanılan gün kadar işe giriş tarihini geri çekiyor ve emeklilik bu tarihten hesaplanıyor. Ancak sigortalının işe girdiği yani sözleşme imzaladığı tarih değişmiyor. 2000 yılının ocak ayında işe giren bir sigortalı eğer askerliğini bu tarihten önce yapmışsa 5-6 aylık bir borçlanma ile işe giriş tarihini geri çekerek 60 yerine 58 yaşında emekli olabilir. EYT'liler 8 Eylül 1999 öncesinde yaş şartı olmadan sözleşme yapıp sonradan yaş şartına takılan sigortalılar. Oysa 2000 yılında yapılan sözleşme yaş şartı geldikten sonra yapılmış oluyor. Ancak bu konuda da talepler var düzenlemeye eklenecek bir madde ile bu arkadaşlar da kapsama alınabilir. Burada da netlik henüz yok.YANLIŞ: EYT'LİNİN EMEKLİ MAAŞI HESAPLANIRKEN SON 3.5 YILA BAKILIR DOĞRU: Emekli maaşı hesaplamasında üç ayrı tarih kullanılıyor. 1999 öncesi 1999 ile 2008 arası ve 2008 sonrası. Dolayısıyla burada son 3.5 yıl diye bir kavram yok. İlk alınan ücret ile son alınan ücret hesaplamaya dahil ediliyor. Bütün ücretler emekli maaşında etkili oluyor. Her dönemin farklı güncelleme formülleri ve aylık bağlama oranları bulunuyor. YANLIŞ: EYT'Lİ OLMAK İÇİN TOPLU PARA ÖDEYEREK PRİM TAMAMLANIR DOĞRU: Mevzuatımızda prim tamamlamak için yapılacak borçlanmalar belli. 5510 sayılı yasanın 41. Maddesinde bu imkanlar sarılanıyor. Bunların en bilindikleri doğum askerlik, yurt dışı borçlanmaları. Bunların dışında toplu para ödeyerek prim günü satın almak gibi bir usul bulunmuyor. YANLIŞ: 5 MİLYON-10 MİLYON EYT'Lİ VAR DOĞRU: EYT'li kavramına bakıldığında ve yapılacak düzenlemeden yararlanacaklar düşünüldüğünde yani primini yılını tamamlamış yaş bekleyenler açısından bu rakamların çok yüksek ve doğru olmadığı görülüyor.