Sigortasız çalışanların hakları, yasalar tarafından korunmaktadır. Sigortasız çalışan işçiler, işverenler tarafından çalışma koşulları, ücret, sigorta primleri, izinler ve diğer haklar konusunda mağdur edilemezler. Sigortasız çalışanların, çalıştıkları iş yerindeki haklarına ilişkin bilgi edinmeleri ve yasal haklarını aramaları gerekmektedir. Sigorta sorgulama işlemleri, çalışanların sigorta girişlerini kontrol etmeleri için önemlidir. Sigorta primlerinin düzenli olarak ödenmesi ve kesintilerin önüne geçilmesi için sigorta sorgulama işlemlerinin düzenli olarak yapılması gerekmektedir. Bu işlemler, çalışanların sigorta primlerinin düzenli olarak ödendiğinden emin olmalarını sağlar. Sigorta girişi, çalışanların en büyük güvencesidir. İş kazaları, meslek hastalıkları, işsizlik, hastalık, yaşlılık gibi birçok risk, sigorta kapsamında yer almaktadır.
Çalışanların en büyük güvencesi sigortadır ve bu nedenle sigorta girişi ve ödemelerinin düzenli olarak takip edilmesi oldukça önemlidir. Ne yazık ki sigortasız işçi çalıştırma problemi ülkemizde hala yaygın bir şekilde görülmektedir. Bu sorunun önüne geçmek için devletimiz, işverenlere büyük cezalar uygulamakta ve vatandaşların sigorta durumlarını sorgulama hakkını korumaktadır.
Sigortasız işçi çalıştırma sorununa çözüm bulmak için öncelikle çalışanlar kendi sigorta durumlarına dair sorgulama yapmalıdır. Sigorta sorgulama işlemleri sayesinde vatandaşlar mağduriyet yaşamadan sigorta ödemelerinin düzenli olarak yapıldığından emin olabilirler. Sigorta sorgulaması yapmak için önceden Sosyal Güvenlik Kurumu'nun resmi web sitesi kullanılıyordu ancak artık e-Devlet kapısı üzerinden online olarak da yapılabilmektedir. Ayrıca çalışanlar, sigorta bilgilerini öğrenmek için Sosyal Güvenlik Kurumu'nun ALO 170 hattını da kullanabilirler.
Sigorta sorgulama işleminin önemi, özellikle de meslek hayatına yeni başlayan kişiler için oldukça yüksektir. Deneme süreci dahilinde bile prim ödemesi yapılması yasal bir zorunluluktur ve bu nedenle vatandaşların sigortalarını düzenli olarak kontrol etmeleri gerekmektedir. Sigorta sorgulama işlemi sayesinde vatandaşların sigortasız işçi çalıştırmanın önüne geçmesi amaçlanmaktadır. Eksik prim ödemeleri gibi konularda şikayette bulunma hakkı da vatandaşlara saklıdır.
Vatandaşlar sigorta sorgulama işlemlerini e-Devlet kapısı üzerinden kolaylıkla yapabilirler. Sosyal Güvenlik Kurumu'nun oluşturduğu "SGK Tescil ve Hizmet Dökümü" sayfası, vatandaşların sigorta kollarına bağlı olarak sorgulama işlemlerini gerçekleştirebilecekleri bir platformdur. Sorgulama işlemleri için öncelikle güvenlik adımlarının tamamlanması gerekmektedir. "Kimliğimi şimdi doğrula" yazısına tıklandıktan sonra karşınıza kimlik doğrulama sistemi çıkar. T.C. kimlik numarası ve e-Devlet şifresinin ilgili boşluklara yazılması ve "sisteme giriş yap" yazısına tıklanması ile birlikte sorgulama işlemi başlar.
Sorgulama işlemi tamamlandığında vatandaşların karşısına hizmet dökümü sayfası çıkar. Bu sayfada kişisel bilgilerin yanı sıra sigorta başlangıç tarihi, çalışılan iş yerine ait bilgiler, sigorta prim ödemelerinin süresi, yıllık kazanç toplamı ve prim ödemeleri ile işten ayrılma tarihlerine ilişkin veriler yer alır. Bu sayede vatandaşlar sigorta durumlarına dair güncel ve doğru bilgilere kolaylıkla ulaşabilirler.
ALO 170 aracılığıyla sigorta sorgulaması yapmak için öncelikle Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İletişim Merkezi olan 170'i aramanız gerekiyor. Daha sonra operatörün yönlendirmelerini takip ederek "Sigortalılık hizmet süresi" hakkında bilgi almak için 2'yi tuşlayın. Çağrı merkezi görevlisinin sorularına doğru ve eksiksiz cevap vererek sigorta bilgilerinizi öğrenebilirsiniz.
Sigortası düzgün ödenmeyen vatandaşlar ise iş yerinin bağlı olduğu il veya ilçelerdeki Sigorta Müdürlüklerine bir dilekçe ile başvurarak durumu bildirebilirler. Ayrıca, sigortalılık hâlinin 5 yıl daha devam etmesi durumunda yetkili mahkemeye müracaat etme hakkı da bulunmaktadır.
Sigortasız işçi çalıştıran işverenler ise ALO 170 hattı üzerinden ve ALO 170 web sitesinden şikayet edilebilirler. İhbar sırasında iş yerinin unvanı, açık adres ve sigortasız çalıştırılan kişilerin ismi verilmelidir. İhbar eden kişinin ismi saklanır ve hiçbir şekilde karşı taraf ile paylaşılmaz. Sigorta primi, çalışan bireylerin sağlık hizmetlerinden yararlanabilmeleri ve emeklilik şartlarını sağlayabilmeleri için iş verenleri tarafından devlete ödenen teminat tutarıdır. İş verenler her sigorta çalışanı için sigorta primini ödemekle yükümlüdür.
Eğer sigortanız asgari ücretten yatırılıyor ve siz asgari ücretten fazla bir maaş alıyorsanız, SGK'ye işvereninizi şikayet ederek denetim yapılmasını isteyebilirsiniz. Sigortanız asgariden yatıyor olması iş sözleşmenizin haklı nedenle feshedilmesini ve hak ettiğiniz alacakların ve tazminatların talep edilmesini gerektirir.