ABD-Çin arasındaki Tayvan krizi dünya ekonomisini derinden etkileyecek! Yeni bir çip krizine hazır olun! Acer, Asus, Lenovo, Zyxel, Apple...

Dünyanın gözü kulağı Çin'den gelecek olası hamlelere çevrildi. Biliyorsunuz ABD Temsilciler Meclisi Üyesi Pelosi'nin Tayvan'a gitmesi Çin ile gerilimi daha da artırmış, Pekin yönetimi bölgeye 21 savaş uçağı göndermişti. İki ülke arasındaki Tayvan geriliminden dünya büyük ölçüde etkilenecek. Çünkü dünyanın en büyük çip üreticisi TSMC, Tayvan'da yer alıyor. Öte yandan birçok önemli çip üreticileri de Tayvan'da üretim yapıyor. Anlayacağınız dünyayı yeni bir çip krizi bekliyor.

Giriş Tarihi: 03 Ağustos 2022 11:56 Güncelleme Tarihi: 04 Ağustos 2022 09:04

ABD-Çin arasındaki Tayvan krizi dünya ekonomisini derinden etkileyecek! Yeni bir çip krizine hazır olun! Acer, Asus, Lenovo, Zyxel, Apple... — ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Nancy Pelosi'nin, Çin ile egemenlik ihtilafındaki Tayvan'ı ziyaret etmesi, küresel ekonomi ve siyaset gündemini değiştirirken, dünyanın en önemli çip üreticileri arasında yer alan Tayvan ile en büyük ekonomilerinden ABD ve Çin üçgeninde devreye alınabilecek olası yaptırımların önemli ekonomik sonuçlar doğuracağı belirtiliyor.

ABD-Çin arasındaki Tayvan krizi dünya ekonomisini derinden etkileyecek! Yeni bir çip krizine hazır olun! Acer, Asus, Lenovo, Zyxel, Apple... — Rusya-Ukrayna savaşı kapsamında devreye alınan yaptırımların ekonomik etkileri henüz yeni yeni netleşmeye başlanmışken, kırılgan dünya ekonomisi için yeni tehlike çanları Tayvan üzerinden yaşanan ABD-Çin gerilimiyle çalıyor.

ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Pelosi ve beraberindeki 5 kişilik Kongre heyetini taşıyan uçak, Çin'in askeri karşılık dahil tüm tehditlerine rağmen Tayvan'a ulaştı.

Pelosi, ziyaret kapsamında yaptığı açıklamada, "ABD'nin Tayvan ile dayanışması hayatidir. Ziyaretimiz, ABD'nin Tayvan'a destek sözünü terk etmediğini açıkça göstermiştir." ifadelerini kullanırken, Çin Dışişleri Bakanlığı söz konusu ziyareti kınadı. Çin Halk Kurtuluş Ordusu (PLA) ise büyük çaplı askeri tatbikat başlattı.

Siyasi açıklamalar art arda gelmeye devam ederken, Çin ekonomik yaptırım olarak nitelendirilebilecek bir kararla Tayvan'dan turunçgiller ve iki tür balığın ithalatını durdurdu.

ABD-Çin arasındaki Tayvan krizi dünya ekonomisini derinden etkileyecek! Yeni bir çip krizine hazır olun! Acer, Asus, Lenovo, Zyxel, Apple... — Analistler, Tayvan'ın dünyanın en önemli çip üreticisi konumunda bulunduğunu, Çin ve ABD ekonomilerinin büyüklükleri de göz önüne alındığında söz konusu üç ülke arasında karşılıklı ekonomik yaptırımların devreye alınmasının salgın sonrası toparlanamayan ve resesyon beklentilerinin arttığı küresel ekonomi için büyük bir tehdit olacağını vurguluyor.

TAYVAN'IN EKONOMİK ÖNEMİ
Dünya ticaretinin yaklaşık üçte birinin güzergahı olan bölgenin merkezinde yer alan Tayvan, 1960'lardan itibaren kaydettiği hızlı kalkınmayla Singapur, Hong Kong ve Güney Kore ile "Asya kaplanları" olarak adlandırılan, yükselen Asya ekonomileri arasında gösteriliyor.

ABD-Çin arasındaki Tayvan krizi dünya ekonomisini derinden etkileyecek! Yeni bir çip krizine hazır olun! Acer, Asus, Lenovo, Zyxel, Apple... — Tayvan'ın ekonomisi büyük ölçüde sanayi üretimi ve ihracata dayalı bir yapıya sahip. Geçen yıl toplam gelirinin yaklaşık yüzde 70'ini ihracattan sağlayan Tayvan'ın başlıca ihracat ürünleri olarak yüzde 38,5'lik payıyla elektronik parçaları, yüzde 34,8 ile mikroçip, yüzde 13 ile iletişim cihazları ve yüzde 8 ile metaller göze çarpıyor. Tayvan, ihracatının yüzde 42'sini ise Çin ve Hong Kong'a yapıyor.

Tayvan'ı son dönemde dünya kamuoyunun gündemine taşıyan bir başka kritik konuysa, ABD ve Çin arasındaki teknolojik rekabetin tetiklediği, tedarik zincirlerindeki sıkıntılarla derinleşen "mikroçip krizi" oldu. Bilgisayarlardan akıllı telefonlara, uçaklardan elektrikli araçlara kadar birçok aygıt ve teknoloji temelini oluşturan mikroçiplerin 3'te 2'sinden fazlasını üreten Tayvan, dünya ekonomisi açısından hayati bir işlevi üstleniyor.

ABD-Çin arasındaki Tayvan krizi dünya ekonomisini derinden etkileyecek! Yeni bir çip krizine hazır olun! Acer, Asus, Lenovo, Zyxel, Apple... — "HERKES KAYBEDER"

Tüm dünya Çin ile ABD arasındaki Tayvan geriliminin yeni bir savaşa yol açmasından endişe duyuyor.

Apple'ın ve dünyanın en büyük çip tedarikçisi TSMC'nin Başkanı Mark Liu, Çin Tayvan'ı işgal ederse, dünyanın en gelişmiş çip fabrikasının "çalışamaz hale getirileceğini" söyleyerek tüm dünyanın kaybedeceğini söyledi.

Liu konuyla ilgili "Kimse TSMC'yi zorla kontrol edemez. Bir askeri güç TSMC'yi işgal ederse fabrikayı çalışmaz hale getirir. Bu çok sofistike bir üretim tesisi, Avrupa, Japonya ve ABD dahil dış dünyayla kimyasallar, yedek parçalar, mühendislik ve yazılıma kadar gerçek zamanlı bağlantı içerisindedir" dedi.

ABD-Çin arasındaki Tayvan krizi dünya ekonomisini derinden etkileyecek! Yeni bir çip krizine hazır olun! Acer, Asus, Lenovo, Zyxel, Apple... — Dünyanın en gelişmiş çip üreticisi TSMC, aralarında Apple ve Qualcomm'un da bulunduğu Amerikan şirketleri için işlemci üretiyor. Apple'ın A serisi ve M serisi yongalarını da üreten şirket dünya yarı iletken dökümhane pazarının yüzde 50′sinden fazlasına sahip.

ABD-Çin arasındaki Tayvan krizi dünya ekonomisini derinden etkileyecek! Yeni bir çip krizine hazır olun! Acer, Asus, Lenovo, Zyxel, Apple... — Öte yandan geçen hafta, Temsilciler Meclisi, ABD'de çip fabrikaları inşa etmek için milyarlarca dolarlık teşvik sağlayan Çipler ve Bilim Yasası'nı onayladı. ABD Başkanı Joe Biden'ın tasarıyı Salı günü imzalaması bekleniyor.

Teşviklerin çoğu Intel gibi Amerikan şirketlerine gidecek olsa da TSMC, Arizona'da sübvansiyonlardan yararlanabilecek 12 milyar dolarlık bir yonga fabrikası inşa etmeyi planlıyor.

ABD-Çin arasındaki Tayvan krizi dünya ekonomisini derinden etkileyecek! Yeni bir çip krizine hazır olun! Acer, Asus, Lenovo, Zyxel, Apple... — Liu, son olarak "Bu savaşta kazanan olmaz, herkes kaybeder" dedi.

TSMC DIŞINDA ONLARCA TEKNOLOJİ ŞİRKETİNİN ÜRETİMİ TEHLİKE ALTINDA
TSMC, dünyanın en büyük çip üreticisi konumunda olduğu için akıllı telefonlardan otomobile kadar birçok teknolojik cihazın içinde TSMC tarafından üretilen çipler yer alıyor.

ABD-Çin arasındaki Tayvan krizi dünya ekonomisini derinden etkileyecek! Yeni bir çip krizine hazır olun! Acer, Asus, Lenovo, Zyxel, Apple... — Geçtiğimiz yıl pandemi nedeniyle yaşanan çip krizi başta otomobil olmak üzere birçok elektronik ürünün fiyatının yükselmesine neden olmuştu. Bu nedenle TSMC, pandemi nedeniyle çip tedarikinde yaşanan sorunların nelere yol açabileceğini gösterdiği için tüm dünyanın ABD-Çin geriliminde endişe duymasında başrol oynuyor.

ABD-Çin arasındaki Tayvan krizi dünya ekonomisini derinden etkileyecek! Yeni bir çip krizine hazır olun! Acer, Asus, Lenovo, Zyxel, Apple... — Bunun yanında TSMC dışında birçok önemli üretici Tayvan'da üretim yapıyor. Tayvan merkezli en bilinen teknoloji merkezleri ise şunlar:

Acer
Asus
Gigabyte
Foxconn
Sea Sonic

ABD-Çin arasındaki Tayvan krizi dünya ekonomisini derinden etkileyecek! Yeni bir çip krizine hazır olun! Acer, Asus, Lenovo, Zyxel, Apple... — Realtek
HTC
Lenovo
MediaTek
A4Tech
MSI
ADATA
Zyxel

ABD-Çin arasındaki Tayvan krizi dünya ekonomisini derinden etkileyecek! Yeni bir çip krizine hazır olun! Acer, Asus, Lenovo, Zyxel, Apple... — ASRock
BenQ-Siemens
E-TEN
Compal Electronics
ViewSonic
Thermaltake

ABD-Çin arasındaki Tayvan krizi dünya ekonomisini derinden etkileyecek! Yeni bir çip krizine hazır olun! Acer, Asus, Lenovo, Zyxel, Apple... — Foxconn'da TSMC gibi dünyanın en büyük şirketlerine çip tedarik eden önemli bir üretici. Foxcoon'un müşterileri arasında Apple, Sony ve Microsoft gibi dev şirketler yer alıyor.

Neredeyse bütün teknoloji şirketleri işlemciden, ekran veya Wi-Fi anteni gibi çoğu elektronik üründe Tayvan merkezli şirketlere bel bağlamış durumda. Olası bir ABD-Çin savaşında Tayvan'ın kuşatma altına alınması otomobil, telefon, bilgisayar ve beyaz eşya başta olmak üzere tüm elektronik ürünlerin üretiminin durma noktasına gelmesine ve fiyatların aşırı yükselmesine neden olabilir.

ABD-Çin arasındaki Tayvan krizi dünya ekonomisini derinden etkileyecek! Yeni bir çip krizine hazır olun! Acer, Asus, Lenovo, Zyxel, Apple... — "ÇİN HEM ASKERİ HEM DE TİCARET ANLAMINDA TAYVAN'I SIKIŞTIRIYOR"
Stratejist Özgür Hatipoğlu, konuya ilişkin değerlendirmesinde, ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Pelosi'nin, ABD-Çin arasındaki ilişkilerin gerilmesine yol açan Tayvan ziyaretinin son 2 gündür küresel siyasi, askeri ve ekonomi gündeminin merkezine oturduğunu söyledi.

Ziyaret gerçekleşmeden önce Çin'den askeri müdahale için hazır olunduğu yönünde açıklamalar geldiğini anımsatan Hatipoğlu, şunları kaydetti:

ABD-Çin arasındaki Tayvan krizi dünya ekonomisini derinden etkileyecek! Yeni bir çip krizine hazır olun! Acer, Asus, Lenovo, Zyxel, Apple... — "Gürültüden arındırıldığında, bu açıklama ilk başta ABD devlet hiyerarşisinde 3. sırada bulunan bir diplomat ve heyetinin Çin ordusu tarafından askeri müdahaleyle engelleneceğini düşündürüyordu. Ancak sonrasında sağduyu ağır bastı ve Çin 4-7 Ağustos'ta Tayvan'ın etrafında gerçekleşecek kapsamlı bir askeri tatbikat yapacağını açıkladı. Çin hükümetine yakın bazı gazetecilere göre, bu askeri manevra Çin'in Tayvan'a nasıl çıkartma yapacağının gerçek bir gösterisi olacak. Peki ama Tayvan gerçekten Çin'in iddia ettiği gibi anakaranın bir parçası mı? Yoksa özgür bir ülke mi? Aslında bu tam olarak karara bağlanmış bir durum değil. Kağıt üzerinde, bağımsız bir devlet gibi gözükse de iç işlerinde özgür ama dış işlerinde Çin'e bağlı gibi düşünülebilir. Tayvan, ABD'nin Endo-Pasifik bölgesindeki en önemli ticari ortaklarından birisi olmuş ve böylece dünyanın en büyük yarı iletkenler üreticisi konumuna gelmiştir. Yani aslında işin bir ucu yine ekonomiye, paraya diğer ucu da artık devletler arası güç çekişmesinde kendini ispatlamaya dayanmış durumda."

ABD-Çin arasındaki Tayvan krizi dünya ekonomisini derinden etkileyecek! Yeni bir çip krizine hazır olun! Acer, Asus, Lenovo, Zyxel, Apple... — Hatipoğlu, Çin'in, Tayvan'a ithal edilen bazı yiyecek malzemelerinin ticaretini durdurarak adaya kısmi ambargo uygulamaya başladığına işaret ederek, bunun, Pekin'in ilişkilerin seyrinden mutlu olmadığında Taipei'yi cezalandırmak ve iplerin kimin elinde olduğunu hatırlatmak için uyguladığı bir yöntem olduğunu kaydetti.

Şimdilik Pelosi'nin ziyaretinin, ABD'nin Endo-Pasifik'te Çin'e karşı bir gövde gösterisine dönüştüğünü belirten Hatipoğlu, karşılığında ise Çin'in hem askeri hem de ticaret anlamında Tayvan'ı sıkıştırdığını ifade etti.

ABD-Çin arasındaki Tayvan krizi dünya ekonomisini derinden etkileyecek! Yeni bir çip krizine hazır olun! Acer, Asus, Lenovo, Zyxel, Apple... — Hatipoğlu, gelişmelerin küresel piyasalara etkisini de değerlendirerek, "Bir savaş ihtimalinin çok az fiyatlandığını ama yine de altında yükseliş gözlemlenirken, ABD tahvillerinde de alış olduğunu gördük. Ancak hisse senedi piyasasında ve dövizlerde çok önemli bir fiyatlama görmedik. Hatta dün Fed yetkililerinin enflasyona yönelik açıklamaları piyasada daha çok reaksiyon buldu ve tahvil ile altında satışa yol açtı. Bundan sonrasında bölgenin tansiyonunda artış beklenmezken, piyasalar dikkatini cuma günü açıklanacak olan ABD tarım dışı istihdam verisine çevirecektir." diye konuştu.

ABD-Çin arasındaki Tayvan krizi dünya ekonomisini derinden etkileyecek! Yeni bir çip krizine hazır olun! Acer, Asus, Lenovo, Zyxel, Apple... — "ABD-ÇİN HEGEMONYA SAVAŞINDA EN BÜYÜK SİLAH EKONOMİ OLACAKTIR"

Dış Ticaret Uzmanı Süleyman Mete Özbalaban, Asya bölgesi ekonomilerinin 1980'li yıllardan sonra devreye aldıkları ihracata dayalı sanayileşme politikalarıyla önemli bir büyüme başarısı yakaladığını, bu başarıya ABD pazarına yapılan ihracatın büyük katkı sağladığını ifade etti.

O dönemde yapılan anlaşma ile ABD'nin, Asya ülkelerinin kendi pazarına girmesine izin verdiğini anımsatan Özbalaban, bölge ülkelerinin de sağladıkları döviz rezervleri ile ABD'nin borçlarını finanse ettiğini kaydetti.

Özbalaban, herkesin mutlu olduğu bu dengenin 2008 Finansal Krizi ile değişmeye başladığına işaret ederek, şunları söyledi:

"Dolayısıyla Çin-Tayvan arasında derinleşen askeri krizin aslında ABD-Çin hegemonya savaşının bir sahnesi olduğu söyleyebiliriz. ABD ve Çin arasındaki mücadele artık bir azalıp bir artarak uzun yıllar devam edecek. Tayvan sorununun ve bundan sonra bölgede çıkacak diğer sorunların ABD-Çin arasında bir savaşla sonuçlanıp sonuçlanmayacağını anlamak için Çin başta olmak üzere bölge ekonomisine genel olarak bakmak gerek. Çin ekonomisi 1978-2017 döneminde 68 kat büyüdü ve dünyanın fabrikası olarak anılmaya başladı. IMF verilerine göre, Çin'in milli geliri 2021'de 17,4 trilyon dolar ve yüzde 38,2 payla dünya ekonomisine en fazla katkı sağlayan ülke konumunda. Çin'in en fazla ihracat yaptığı 12 ülkenin 8'i Asya'da ve toplam ihracatının yaklaşık yüzde 40'ını bu bölgeye yapmakta. En büyük ihracat pazarı ise ABD olup, yüzde 17,2 payla diğer ülkeleri açık ara geçmekte. Tayvan ise Çin'e en fazla ihracat yapan ülke konumunda. Bu anlamda Çin, çevre ve komşu ülkeleriyle ekonomik açıdan entegre olmuş, diasporası sayesinde geniş bir yurt dışı yatırım ve ihracat ağıyla globalleşmiş bir ekonomi. Bu açıdan bakıldığında, ABD-Çin hegemonya savaşında ABD'nin Çin'e karşı en büyük silahı ekonomi olacaktır."

ABD-Çin arasındaki Tayvan krizi dünya ekonomisini derinden etkileyecek! Yeni bir çip krizine hazır olun! Acer, Asus, Lenovo, Zyxel, Apple... — Özbalaban, gerilimin ekonomik etkilerine ilişkin değerlendirmelerde bulunarak, kısa vadede yüksek enerji fiyatları ve lojistik problemlerinin, Çin'in üretim ve ihracat maliyetlerini artırabileceğini, orta ve uzun vadede ise ABD'nin, Çin ile ticaretini azaltmak için her türlü tarife ve tarife dışı engelleri uygulamaya alabileceğini kaydetti.

ABD şirketlerinin Çin'e yatırımlarının azalabileceğini, tedariklerini başka ülke veya bölgelere kaydırabileceğini vurgulayan Özbalaban, "Tayvan gerilimi enerji, gıda ve ham madde fiyatlarını kısa vadede artırsa da orta-uzun vadede talep düşüşü nedeniyle özellikle metal ve enerji fiyatlarını aşağı yönlü etkileyecektir. Diğer taraftan bölgedeki gerilim dolara talebi de canlı tutacaktır. Biz bu sefer durumun sıcak bir çatışmayla sonuçlanmayacağını düşünüyoruz. Çünkü dünya ekonomisiyle çok fazla entegre olmuş, bölge ekonomisi için önemli bir ülke olan Çin'in, Almanya ve Japonya gibi hızlı ve sert bir şekilde değil uzun vadede ehlileştirileceğini ve dünya ekonomisine yeni bir konumda entegre olacağını öngörüyoruz." değerlendirmelerinde bulundu.