10 soruda kıdem tazminatı rehberi! Kim ne kadar kıdem tazminatı alabilir? Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?

Kıdem tazminatında en düşük ve en yüksek tutarlar bu ay yükseldi. Peki tazminat nasıl hesaplanacak? Asgari ücret ve kıdem tazminatı tavanındaki artış alınacak parayı nasıl etkileyecek? İşveren işten ayrılan çalışanına tavandan daha fazla ödeme yapabilir mi? İşte merak edilen tüm soruların yanıtları:1. Kimler kıdem tazminatına hak kazanabilir? Kıdem tazminatı hakkı işçilere tanınmış bir hak. Bu kapsamda 4/a'lılar, yani eski adıyla SSK'lılar yer alıyor. Kıdem tazminatı ödeme koşulları kanunda şöyle belirlenmiştir: İşveren tarafından iyi niyet ve ahlak kurallarına aykırılık nedenleri dışındaki nedenlerle iş sözleşmesinin feshedilmesi; işçi tarafından sağlık, iyi niyet ve ahlak kuralarına aykırılık veya işyerinde işin durması ve benzeri nedenlerle sözleşmesinin feshedilmesi; askerlik görevi nedeniyle işten ayrılma; emeklilik hakkının elde edilmesi veya bu kapsamda yaş dışında gereken sigortalılık süresi ve prim gününün doldurulması nedeni ile işten ayrılma; kadının evlenmesi halinde 1 yıl içinde kendi arzusu ile işten ayrılma; işçinin ölümü.2. Tazminat için kaç yıl çalışmak gerekir? Bir işçinin iş sözleşmesinin kanunda belirtilen nedenlerle sona ermesi, kıdem tazminatı alabilmesi için yeterli değil. Aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışmış olmak şart.3. 1 yıllık süre nasıl hesaplanır? İşçinin kıdem tazminatı alabilmesi için gerekli 1 yıllık sürenin hesabında aynı işverene bağlı farklı işyerlerinde çalıştığı süreler birlikte değerlendirilir. 1 yıllık sürenin hesabında deneme süresi de dikkate alınır.4. Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır? Kıdem tazminatı, her 1 yıl için 30 günlük brüt ücret kadar. 1 yılın altındaki süreler için ise orantılı olarak hesaplama yapılıyor. Brüt ücrete yıl içinde alınan düzenli ödemeler de dahil ediliyor. Bu ücret üzerinden hesaplama yapılıyor. Kıdem tazminatı gelir vergisine tabi değil. Tazminattan yalnızca damga vergisi kesiliyor. Başka kesinti yapılamıyor.5. Asgari ücretteki artış kıdem tazminatına nasıl yansıdı? Asgari ücretin brüt tutarı bu yıl 5 bin 4 liraya yükseldi. Böylece asgari ücretlinin çalıştığı her yıl için alacağı kıdem tazminatı arttı. Şimdi işten çıkan, çalıştığı her yıl için 5 bin 4 lira tazminat alabilecek. Örneğin; 10 yıl çalışması olan asgari ücretli bir işçi şimdi işten çıkartılsa kendisine 50 bin 40 lira tazminat ödenecek. Brütü 3 bin 577 lira 50 kuruş iken işten çıkartılsa 35 bin 775 lira alabilecekti. Eline geçecek para 14 bin 265 lira artmış oldu.6. Tazminatta tavan uygulaması nedir? Kıdem tazminatı, kıdem tazminatı tavanını aşamıyor. Tavan aşılıyorsa, ödenecek tutar tavandan hesaplanıyor. 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14'üncü maddesinde 'Kıdem tazminatının yıllık miktarı, Devlet Memurları Kanunu'na tabi en yüksek devlet memuruna 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesi geçemez' hükmü bulunuyor. Buna göre de Hazine ve Maliye Bakanlığı her yıl Ocak ve Temmuz aylarında memur maaş katsayısının yükselmesiyle yeni kıdem tazminatı tavanını açıklıyor.7. Yeni tavan ne kadar oldu? Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın yayımladığı 22 Ocak tarihli genelgeye göre; bu yılın ilk yarısı için tavan 10 bin 848 lira 59 kuruşa yükseldi. 2021'in ikinci yarısında 8 bin 284 lira olarak uygulanan tavan, memur maaş katsayısındaki yüzde 27.9 artışın yansıtıldığı 6 Ocak tarihli genelgede 10 bin 596 liraya çıkmıştı. Memurlara 2.5 puanlık ilave zammın yansıtılmasıyla da yeni tavan 10 bin 848 liraya ulaştı.Buna göre, bu yılın ilk yarısında işten çıkartılanlar çalıştıkları her yıl için en çok 10 bin 848 lira kıdem tazminatı alabilecek. Bu tutar, Temmuz'da memur maaş zammıyla yine artacak. Örneğin; brüt maaşı 9 bin lira olan bir çalışan Aralık'ta işten ayrılsa çalıştığı her yıl için 8 bin 284 lira (tavan o sırada 8 bin 284 lira olduğu için) tazminat alacaktı. Şimdi işten ayrılsa tazminatı 9 bin liradan hesaplanacak.8. Tavan aşılabilir mi? İş Kanunu, verilecek en yüksek kıdem tazminatı tavanını belirlemiş durumda. Ancak işveren kendi arzusu ile bunu aşarak bir rakam ödemek isterse ya da çalışanın gerçek maaşını dikkate almak isterse bunda bir sıkıntı bulunmuyor. Ancak burada tavanı aşan kısım için gelir vergisi ödenmesi durumu ortaya çıkıyor.9. Taksitle ödenebilir mi? Kıdem tazminatının peşin ödenmesi esas. İşçinin rızası olmadan kıdem tazminatının taksitle ödenmesi söz konusu olamaz. İşveren ancak işçinin açık ve yazılı onayını alırsa kıdem tazminatını taksitle ödeyebilir.10. Zaman aşımı söz konusu mu? Kıdem tazminatında zaman aşımı 5 yıl. Zamanaşımı kıdem tazminatı hakkının doğduğu tarihten itibaren başlıyor. Uyuşmazlıklarda önce arabulucuya başvuru yapılıyor.