Bu rutinler çocukların okula uyumunu güçlendiriyor

Penn State öncülüğünde yürütülen araştırma, evdeki basit ama düzenli alışkanlıkların çocukların okula uyum sürecini kolaylaştırabileceğini ortaya koydu. Kırsalda yaşayan düşük gelirli ailelerde yapılan çalışmada, düzenli aile rutinlerinin daha az davranış sorunu ve daha düşük dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (ADHD) belirtileriyle ilişkili olduğu görüldü. İlkokula başlamak çocuklar için önemli bir eşik. Ancak bu dönem her çocuk için aynı kolaylıkta geçmiyor. Kimi çocuk ayrılık kaygısı yaşıyor, kimi de sınıf kuralları ve yeni günlük düzene alışmakta zorlanıyor. Araştırma ekibi, tam da bu noktada ev içindeki düzenin belirleyici olabileceğini söylüyor. DÜZEN VAR AMA KATILIK YOK SciTechDaily'nin haberleştirdiği araştırmanın ortak yazarlarından Lisa Gatzke-Kopp'a göre burada asıl önemli olan, rutini katı kurallarla karıştırmamak. Çalışma, çocukların fayda gördüğü şeyin yalnızca düzen değil; aynı zamanda tutarlı ve destekleyici bir ev ortamı olduğunu gösteriyor. Gatzke-Kopp, ebeveynlikte tutarlılık ile esnekliğin birlikte düşünülmesi gerektiğini vurguluyor. Yani çocuk için öngörülebilir bir akış kurmak önemli, ama bunu aşırı sert bir yapıya dönüştürmek aynı olumlu etkiyi yaratmıyor. 999 AİLE UZUN YILLAR İZLENDİ Araştırmada Kuzey Carolina ve Pensilvanya'daki 999 kırsal ve düşük gelirli aileden elde edilen veriler kullanıldı. Aileler, çocuk doğduğunda Family Life Project adlı uzun soluklu çalışmaya dahil edildi ve çocuklar 19 yaşına kadar izlendi. Bu analizde ise çocukların yaklaşık 4 yaşında olduğu 2007-2008 döneminden başlayan üç veri turu incelendi. Böylece araştırmacılar çocukları okul öncesinden anaokuluna ve birinci sınıfa kadar takip ederek okula geçiş sürecindeki değişimleri görme fırsatı buldu. HER YIL AYNI SORULARA BAKILDI Araştırmacılar her yıl ebeveynlere aile yaşamının farklı yönleriyle ilgili sorular yöneltti. Böylece rutinler, ebeveynlik tarzı ve çocuk davranışları arasındaki ilişki adım adım izlendi. İncelenen başlıklar şunlardı: aile içi rutinler sert ebeveynlik davranışları çocuklardaki davranış sorunları ADHD belirtileri Çalışmanın başında ayrıca ebeveynlerin bilişsel esnekliği de ölçüldü. Bu, değişen koşullara göre düşünce ve tutumu ayarlayabilme becerisi olarak değerlendirildi. RUTİNLERİN GÜCÜ NEREDE ORTAYA ÇIKTI? Araştırmaya göre güçlü aile rutinlerinin olduğu ve sert ebeveynliğin düşük kaldığı evlerde çocuklarda daha az davranış sorunu görüldü. Aynı çocuklarda ADHD belirtileri de daha düşük seyretti. Bu bulgu, düzenli bir ev ortamının özellikle okul gibi yeni ve kurallı bir düzene geçişte çocuk için koruyucu bir çerçeve oluşturabileceğine işaret ediyor. Çocuk, neyin ne zaman olacağını bildiğinde yeni ortamlarda daha sakin kalabiliyor. SERT EBEVEYNLİK DENGEYİ BOZDU Çalışmanın en dikkat çekici sonuçlarından biri de burada ortaya çıktı. Evde rutin olsa bile bağırma, tehdit etme ya da öfkeyle hareket etme gibi sert ebeveynlik davranışları arttığında bu olumlu etkinin zayıfladığı görüldü. Araştırmada sert ebeveynlik kapsamında şu davranışlar değerlendirildi: bağırma küfür etme eşya fırlatma öfkeyle odayı terk etme tehdit etme Araştırmacılara göre hem yüksek rutin hem de yüksek sert ebeveynlik görülen evlerdeki çocukların davranış sorunları, düşük rutinli evlerdeki çocuklara benzer düzeye yaklaşabildi. Yani düzen tek başına yetmedi; o düzenin nasıl bir duygusal ortamda kurulduğu da belirleyici oldu. Gatzke-Kopp, çocukların dünyanın nasıl işlediğini anlamaya çalıştığını söylüyor. Bu yüzden çevre ne kadar tutarlı ve destekleyici olursa, çocuğun okul gibi yeni bir ortamda sakin kalması ve nasıl davranacağını çözmesi de o kadar kolaylaşıyor. Araştırma ayrıca bilişsel esnekliği daha yüksek ebeveynlerin sert ebeveynlik davranışlarına daha az başvurduğunu da ortaya koydu. Bu da evdeki iklimin yalnızca kurallarla değil, ebeveynin yaklaşımıyla da şekillendiğini gösteriyor. KÜÇÜK RİTÜELLER BÜYÜK FARK YARATABİLİR Araştırmaya göre evde yapı kurmak için çok büyük değişiklikler gerekmiyor. Gatzke-Kopp, özellikle sakinleştirici etkinlikler içeren düzenli bir gece rutinini önemli görüyor. Çocukla kitap okumak buna örnek olarak veriliyor. Çalışmada öne çıkan basit alışkanlıklar şöyle sıralanıyor: düzenli yatma saati birlikte yenilen aile yemekleri baskısız ve ekransız aile zamanı daha öngörülebilir günlük ev düzeni Bu küçük tekrarlar, çocuk için günün akışını anlaşılır hale getirebiliyor. MUCİZE ÇÖZÜM DEĞİL, AMA ÖNEMLİ BİR PARÇA Araştırmacılar, elde edilen etkilerin küçük olduğunu özellikle vurguluyor. İyi rutinler kurmak, çocuğun kusursuz davranacağı anlamına gelmiyor. Çünkü çocuk davranışlarını etkileyen unsurlar yalnızca ev düzeni ya da ebeveynlik tarzıyla sınırlı değil. Yine de çalışma şu net mesajı veriyor: Çocukların okula uyumunda büyük değişimler kadar küçük tekrarlar da önem taşıyor. Düzenli bir uyku saati, ortak bir akşam yemeği ya da sakin geçen kısa bir aile zamanı, yeni bir okul düzenine geçişte beklenenden daha değerli olabilir. HER ZORLUK BİR SORUN İŞARETİ DEĞİL Gatzke-Kopp, her ailede zaman zaman çatışma yaşanabileceğini de hatırlatıyor. Çocukların zorlayıcı davranışlar göstermesi, tek başına bir problem olduğu anlamına gelmiyor. Araştırmanın çizdiği tablo daha çok şu noktaya odaklanıyor: Çocuk için öngörülebilir, destekleyici ve aşırı sert olmayan bir ev ortamı kurulduğunda, okulun ilk yılları biraz daha yönetilebilir hale gelebiliyor. (Haberde yer alan görseller Takvim Foto Arşiv ve takvim.com.tr grafik servisine aittir)