SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu

Son dakika haberine göre, gece yarısı önce Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, ardından Rusya lideri Vladimir Putin ve son olarak da Azerbaycan lideri İlham Aliyev Dağlık Karabağ'daki savaşı bitiren anlaşmanın imzalandığını duyurdu. Paşinyan imzalamak dışında başka bir seçeneğinin olmadığı anlaşmanın acı verici olduğunu söyledi. Haftalardır resmi medya tarafından zafer haberleriyle kandırılan Ermeniler, Paşinyan'ın ağzından yenilgiyi duyunca çılgına dönüp parlamento ve hükümet binalarını bastı. Dünyada hiçbir ülkenin tanımadığı işgalci Dağlık Karabağ yönetiminden gelen açıklamalar ise, derin çatlağı ve kıyametin koptuğunu gösteriyor.

Giriş Tarihi: 10 Kasım 2020 13:24 Güncelleme Tarihi: 10 Kasım 2020 14:13

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Ermenistan'ın işgalci konumunda bulunduğu Dağlık Karabağ'da 42 günlük savaş gece yarısı sona erdi. Son 24 saatte yaşananlar ise savaşın bitmesinde kilit rol oynadı.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — İşgal altındaki bölgenin kalbi Şuşa'nın Azerbaycan ordusu tarafından geri alınması Ermenistan'da kıyameti kopardı. Pazartesi günü iki muhalefet partisi Ermenistan Başbakanı Nikol Payinyan'ın istifasını istedi.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Pazartesi gün içinde Azerbaycan Şuşa'ya 28 yıl sonra çekilen bayrakların görüntülerini paylaştı, Cumhurbaşkanı İlham Aliyev 23 köyün daha işgalden kurtarıldığını ilan etti.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Böylece, çatışmaların başladığı 27 Eylül'den bu yana Azerbaycan ordusu tarafından 5 şehir ile yaklaşık 300 köy ve kasaba Ermenistan güçlerinden temizlenmiş oldu.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Azerbaycanlıların 'Karabağ'ın atan kalbi', 'müziğin ve sanatın beşiği' ve 'Azerbaycan'ın gözlerisin' dediği Şuşa, 8 Mayıs 1992 tarihinde Ermenistan ordusu tarafından işgal edilmişti. Kentin özgürlüğüne kavuşturulmasıyla Azerbaycan birliklerinin Dağlık Karabağ'ın başkenti Hankendi'ye mesafesi kuş uçuşu dört kilometre, karadan ise 15 kilometreye düştü.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Amerikan Associated Press (AP) haber ajansı ise, adım adım gelen yenilgiyi hisseden Ermenilerin işgal altında tuttukları Dağlık Karabağ'dan Ermenistan'a doğru kaçmaya başladığını kanıtlayan fotoğraflar geçti.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Gittikçe köşeye sıkışan ve istifa talepleriyle nefes alamaz hale gelen Başbakan Nikol Paşinyan, gece geç saatlerde bombayı patlattı. Ermenistan lideri, ''Karabağ'daki savaşı bitirmek için Putin ve Aliyev ile beraber bir açıklama imzaladık'' dedi.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Paşinyan resmi sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, "01.00'da Rusya ve Azerbaycan Cumhurbaşkanları ile Karabağ savaşının sona ermesi için bir açıklama imzaladım. Yayınlanan açıklamanın metni benim ve halkımız için inanılmaz derecede acı verici" ifadelerini kullandı.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Paşinyan, bildiriyi imzalamaktan başka seçeneği olmadığını söyledi ve "Bu durumla ilgili olarak size çok şey söylemek istiyorum ama yapamam çünkü sözlerim mevzilerinde duran askerleri tehlikeye atacak" dedi.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin de "Azerbaycan ile Ermenistan arasında bu gece 00:00'dan (TSİ) itibaren ateşkes başladı" açıklamasını yaptı. Putin, "Azerbaycan ve Ermenistan kontrol ettikleri pozisyonlarda kalacaklar." dedi. Karabağ'daki tüm ulaşım merkezleri tekrar açılacağını duyuran Rusya lideri, anlaşmaların da uzun vadeli olacağını belirtti.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Azerbaycan Cumhurbaşkanı Aliyev ise, imzalanan anlaşma ile Dağlık Karabağ çatışmasına son verildiğini duyurdu.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı, anlaşmanın Ermenistan'ın yenilgisi anlamına geldiğini, Paşinyan'ın anlaşmayı kendi isteğiyle değil Azerbaycan'ın "demir yumruğu" sayesinde imzaladığını söyledi.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Aliyev açıklamasını şöyle sürdürdü: "27 Eylül'den bugüne kadar 300 civarında yerleşim biriminin kurtarılması Ermenistan ordusunun belini kırdı. Rus askeri anlaşma gereği Dağlık Karabağ'da 5 yıl süreyle kalacak, taraflar itiraz etmezse bu süre uzatılabilecek."

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Aliyev ayrıca Türkiye'nin Dağlık Karabağ'da barışın sağlanması sürecinde rol alacağını kaydederek "Bugünkü bildiride, Rusya ve Türkiye'nin ortak barış gücü görevi yer alıyor. Bölge temaslarına ilişkin tümüyle yeni bir format yaratıyoruz" diye konuştu.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Aliyev anlaşmaya ilişkin şöyle devam etti: "Açıklamada Dağlık Karabağ'ın statüsü hakkında tek bir kelime yok. Ermenistan'ın özerklik talebi dikkate alınmadı. Nahçivan Azerbaycan arasında tüm ulaşım hatları inşa edilecek. İletişim ve enerji hatları yeniden onarılacak. Bu bildirinin tarihi önemi var. Bu bildiri Ermenistan'ın şartlı teslim olduğu ve uzun süredir devam eden işgalin bittiği anlamına geliyor."

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Anlaşmaya göre, Ermenistan'ın işgal ettiği topraklardan çekilmesine paralel olarak Rus barış gücü beş yıllığına bölgeye konuşlanacak, tarafların itiraz etmemesi durumunda beş yıl daha kalacak. İşgal altındaki Azerbaycan topraklarından Kerbecer 15 Kasım, Ağdam 20 Kasım, Laçin ise 1 Aralık'a kadar Azerbaycan'a teslim edilecek.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Aliyev, anlaşmanın beşinci maddesi kapsamında bölgede hem Rus hem de Türk askerlerinin barış gücü görevinde bulunacağını, Türkiye'nin resmen bu bölgenin geleceği ve ateşkeste rol oynayacağını söyledi. İmzalanan anlaşmada Türk askerlerine dair bir ifade bulunmuyor. Fakat Aliyev, Türk askerlerinin ateşkesi gözlemlemek için kurulacak bir merkezde bulunacağını belirtti.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Dağlık Karabağ ve çevresinde yerlerinden edilmiş siviller, BM Sığınmacılar Yüksek Komiserliği gözetiminde evlerine geri dönecek. Anlaşma kapsamında esirler karşılıklı olarak takas edilecek. Rusya Savunma Bakanlığı bölgeye 1.960 asker göndermeye başladı.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Paşinyan'ın anlaşmayı duyurmasıyla Ermenistan'da kelimenin tam anlamıyla yer yerinden oynadı. Sokağa dökülen öfkeli göstericiler hükümet binasını bastı.Eylemciler binaya hücüm ettiği ve bazı odaları ele geçirdi.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — İlk kattaki camlar kırıldı ve hükümet binasının önündeki sokaktan silah sesleri gelmeye başladı. Bazı eylemcilerin kapıyı kırarak Paşinyan'ın ofisine bile girdi, Meclis Başkanı linç edildi.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Ermenistan yerel medyası, ülkeyi temellerinden sarsan öfkeli protestoların ardından bu sabah itibariyle Erivan'daki hükümet binalarının etrafına polislerin konuşlandırıldığını aktarıyor.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Uluslararası haber ajansları, Erivan'dan yeni fotoğraflar servis etti. Polis güçlerinin önünde tartışanlar göze çarpıyor

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Bölgeyi takip eden bir BBC muhabiri, Ermenilerin uzun zamandır cepheden başarı haberleri geçen kamu yayıncılarına inandıklarını ve bunun üzerine gelen anlaşmanın bir şok etkisi yarattığını belirtiyor.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Halkın kendisini protesto etmesini yorumlayan Paşinyan, "Halkı isyana sevk eden herkes adalet önüne çıkartılacak." diye konuştu. Durumun "istikrara kavuşmasının ardından" bazı bilgileri kamuoyuyla paylaşacağını ifade eden Paşinyan, "Aldığım karar, derinlemesine analizlere ve askeri duruma ilişkin bilgi sahibi kişilerin değerlendirmeleri temelinde alındı. Bildiriyi imzalamaktan başka şansım yoktu." dedi.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — İşgalci Dağlık Karabağ yönetiminin hiçbir ülke tarafından tanınmayan siyasi lideri Arayik Harutyunyan, bu sabah yaptığı açıklamada imzalanan anlaşmanın iptal edilemez ve zorunlu olduğunu söyledi.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Çatışmaların devam etmesi halinde bütün Dağlık Karabağ'ı kaybedeceklerini itiraf eden Harutyunyan, "Ordudaki psikolojik durum kabul edilemezdi" deyip cephe hattına tıbbi yardım götürülemediğini belirtti.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Ancak işgalcilerin güvenlik konseyi sekreteri Samvel Babayan'ın Facebook sayfasında paylaştığı ifadeler, Ermenistan'daki büyük krizi ortaya çıkardı.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Babayan, Facebook hesabında anlaşmanın imzalanmasını engellemeye çalıştığını savunarak "Hain süreci durdurmak için meclise koştum ancak bu açıklama Harutyunyan'ın rızasıyla yapıldı" ifadesini kullandı.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Dağlık Karabağ'daki çatışmalar 27 Eylül Pazar günü sabah saatlerinde Ermenistan'ın ateşkes ihlaliyle başladı. Dağlık Karabağ, Birleşmiş Milletler (BM) ve uluslararası toplum tarafından Azerbaycan'ın bir parçası olarak tanınıyor. Ancak Azerbaycan'ın topraklarının yaklaşık yüzde 20'sine denk gelen Dağlık Karabağ ve civarındaki bazı bölgeler, 1990'ların başından bu yana Ermenistan işgali altında bulunuyor. Bölgede 1991 yılında 'Dağlık Karabağ Cumhuriyeti' ilan edildi. Ancak burayı uluslararası alanda Ermenistan dahil hiçbir ülke tanımış değil.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Güney Kafkasya'da 4 bin 400 kilometrekarelik bir alanı kapsayan Dağlık Karabağ (Yukarı Karabağ), Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki en büyük sorun olarak yıllardır çözüm bekliyordu. Peki, ikisi de eski Sovyetler Birliği ülkesi olan Azerbaycan ve Ermenistan arasındaki Dağlık Karabağ sorununun tarihçesi ne? 'Dağlık Karabağ' bölgesinin kelime kökeni birkaç farklı dilin karışımından oluşuyor. İsminin içinde bulunan birkaç dil bile, bölgenin tarih boyunca farklı kültürler arasındaki geçişkenliğe nasıl maruz kaldığını başlıbaşına gösterir nitelikte.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — İngilizcesi Nagorny (ya da Nagorno) Karabakh. 'Nagorny' kelimesi Rusçada 'dağlık' (нагорный), anlamına geliyor. Azerbaycancada da, tıpkı Türkçe'deki gibi 'dağlık' anlamına gelen 'dağlıq' ya da 'yukarı' anlamına gelen 'yuxarı' kelimeleri ile anılıyor. Karabağ ise, Türkçe ve Farsçada ortak bir kelime olup, 'siyah bahçe' demek.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Azerbaycan ve Ermenistan'ın 1922'de Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'ne katılmasıyla Dağlık Karabağ, kabullenilmiş görünen, ancak Ermeniler tarafından benimsenmeyen bir yapıya evrildi. 1923'te Azerbaycan Cumhuriyeti'ne bağlı otonom bölge statüsü verilen Dağlık Karabağ'da, bölgede yaşayan etnik Ermenilerin, Azerbaycan yönetiminden duydukları rahatsızlığı zaman zaman gündeme getirmelerine rağmen, Sovyet sisteminin durma noktasına geldiği 1980'lerin sonuna kadar statüko korundu.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Sovyetler Birliği'nin son lideri Mihail Gorbaçov'un tıkanan sistemin önünü açmak için 1985'te başlattığı açıklık (glasnost) ve yeniden yapılanma (perestroika) süreciyle beraber, Kafkasya'nın bütün sorunlu alanları gibi Dağlık Karabağ da gün ışığına çıktı. Sovyet yönetiminin her geçen gün zayıflayan otoritesini değerlendiren Dağlık Karabağ Otonom Yönetimi, 1988'de Ermenistan Cumhuriyeti'ne bağlanmayı talep etti. Bu talep karşılık bulmazken Azerbaycan ile Ermenistan'ın 1991'de bağımsızlıklarını ilan etmelerinin akabinde Dağlık Karabağ Ermenilerinin ayrılma girişimleri de yoğunlaştı.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Bu dönemde Karabağ'daki Azeri nüfusu zorunlu göçler nedeniyle yüzde 20'ye kadar düşmüştü. 10 Aralık 1991'de yapılan ve bölgede kalan Azerilerin boykot ettiği referandumda Ermeniler, Azerbaycan'dan ayrılmak için oy kullandı. Referandumun ardından Dağlık Karabağ'ın bağımsızlığı ilan edildi, ancak bu girişim uluslararası toplumda karşılık bulmadı. Ermenistan ordusunun desteklediği Dağlık Karabağ Ermenileri ile bölgede yaşayan Azeriler arasındaki gerilim, bağımsızlık ilanıyla gittikçe yükseldi. Çıkan çatışmalar, 1992'de Ermenistan ordusu ve Dağlık Karabağlı Ermeniler ile Azerbaycan ordusu arasında sıcak savaşa dönüştü.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Dağlık Karabağlı Ermeniler, savaş sonunda bölgenin tümünün kontrolünü ele geçirdikleri gibi komşu yedi bölgeyi (rayon) de işgal ettiler. Böylelikle Dağlık Karabağ ile Azerbaycan'ın doğrudan temas noktaları oldukça sınırlandı. Dağlık Karabağ sorunu akademik çevrelerde yıllardır 'donmuş çatışma' olarak nitelendiriliyordu. Aralıklarla devam eden çözüm müzakerelerine rağmen hem Dağlık Karabağ-Azerbaycan temas hattında hem de Azerbaycan-Ermenistan sınırında, karşılıklı ateşkes ihlalleri sık sık tekrarlanıyor. 2014'ün Ağustos ayında 20 yılın en kanlı çatışmaları yaşandı. Dağlık Karabağ sınırında iki gün süren çatışmalarda 13 Azerbaycan askeri yaşamını yitirdi. Ermenistan Savunma Bakanlığı da 20 askerinin öldüğünü açıkladı.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Yarım milyon mülteci Azerbaycan ve Ermenistan'a sığındı, yaklaşık bir milyon insan zorla yer değiştirmek zorunda kaldı. Dağlık Karabağ çatışmaları başlamadan önce varolan bazı kasaba ve köyler tamamen terk edildi ve harabeye döndü. Azerbaycan topraklarının yüzde 14'ünden fazlası halen işgal altında. Azeriler bölgenin tarihsel olarak kendi kontrolünde olduğunu ve dolayısıyla kendilerine ait olduğunu söylüyor; Ermeniler ise bölgede hep Ermenilerin yaşadığını ve Azeri yönetiminin gayrimeşru olduğunu savunuyor.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — İç mesele olarak görüldüğünden dış müdahale konusunda diğer devletler gönülsüz davrandı. İhtilaf, Azerbaycan ve Ermenistan arasında yaşanması dolayısıyla 1992'den itibaren devletlerarası bir hale büründü. Azerbaycan'da savunma harcamaları 2003'ten bu yana her yıl yaklaşık yüzde 50 oranında arttı. 2012'de savunma harcamaları, Azerbaycan'ın toplam kamu harcamalarının beşte birini oluşturur hale geldi. Ermenistan da Rusya'nın yardımıyla cephaneliğini genişletti.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Tam sayılar net olarak bilinmemekle beraber, küçük yerleşimler ile Laçin ve Kelbecer'in nüfusunun toplamda yaklaşık 14 bin kişi olduğu sanılıyor. AGİT Minsk Grubu eş başkanlarına göre 2005 yılından bu yana nüfusta belirgin bir artış yok. Bölgeye yerleşen etnik Ermeniler altyapıya, ekonomik faaliyetlere ve kamu hizmetlerine kısıtlı bir erişime sahip. Birçoğunun kimlik belgeleri de eksik.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Sorunun en zayıf yeri 175 kilometre uzunluğundaki temas hattı. Mayın tarlalarıyla dolu bu hat, Birinci Dünya Savaşı siperlerini andırıyor. Temas hattına Ermeni tarafından 30 bin, Azerbaycan tarafından ise bu sayıdan biraz daha fazla asker konuşlandırılmış durumda. AGİT Minsk Grubu aracılığıyla yürütülen müzakereler zorlu geçiyor; zira liderler uzlaşıya yaklaşsa da ülkelerinde kamuoyunun isteklerini karşılayamama endişesiyle geri adım atıyor. Dağlık Karabağ Azerileri ve Ermenileri sürece etki edemiyor. Ermenistan ve Azerbaycan kamuoyunun süreç üzerinde, bölgenin yerlilerinden daha çok etkisi var.

SON DAKİKA: BBC bombayı patlattı! Resmi televizyon Ermenileri uyuttu — Minsk Grubu eş başkanlarının sözcüsü ya da medya sekreteri yok. Bu nedenle de görüşmeler medyada az yer alıyor. Rusya, önceden Ermenistan'a yakın bir pozisyon almışken, artık Azerbaycan'a ve Ermenistan'a eşit uzaklıkta durmayı tercih ediyor. Bu strateji Ağustos 2008'de Gürcistan'la yaşanan savaşın ardından güçlendi. Stratejik öncelik Gürcistan'ın tecrit edilmesi haline dönüştü. Dağlık Karabağ Sorunu ABD için, Orta Doğu'daki çatışmalardan daha az öneme sahip. Kongre'deki Ermeni lobisi, Hazar Denizi Havzası enerji güvenliği, 'terörle mücadele' ve Afganistan'a uçuşlarda Azerbaycan hava sahasını kullanabilmesi ABD için öncelikli konular.