Emekliye ek zamda yeni formül! 17 milyon emekli için prim ve yaşa göre kademeli artış

Milyonlarca emeklinin beklediği ek iyileştirme için çalışmalar hız kazandı. Başkan Erdoğan'ın yılbaşından önce hayata geçirileceğini duyurduğu düzenlemede farklı formüller öne çıkarken, prim günü ve yaş kriterlerine göre maaşların nasıl değişeceği merak konusu oldu.

Giriş Tarihi:
Takvim'i Google'a ekleyin, doğru kaynaktan haberi alın!
Emekliye ek zamda yeni formül! 17 milyon emekli için prim ve yaşa göre kademeli artış

Milyonlarca emekli hem ocak ayındaki enflasyon zammına hem de Başkan Recep Tayyip Erdoğan'ın müjdesini verdiği ek iyileştirmeye kilitlendi. Enflasyon artışı için veriler takip edilirken, tüm emeklileri kapsayacak ek iyileştirme de merakla bekleniyor.

Başkan Erdoğan'ın dünkü konuşmasındaki "17 milyonu aşkın emeklimizin tamamını kapsayan bir iyileştirmeyi Yüce Meclisimizin de desteğiyle sene başından önce hayata geçireceğiz" şeklindeki sözleri heyecan yaratırken, gözler detaylara çevrildi.

İşte zamlara ilişkin merak edilen soruların yanıtları...

Milyonlarca emekli, ocak zammının yanı sıra ek iyileştirme haberini bekliyor. (Fotoğraflar: Takvim Foto Arşivi)Milyonlarca emekli, ocak zammının yanı sıra ek iyileştirme haberini bekliyor. (Fotoğraflar: Takvim Foto Arşivi)

İŞTE ENFLASYON ARTIŞI

OCAK ZAMMI NE KADAR OLACAK?

Merkez Bankası'nın geçen hafta yüzde 29,5 olarak güncellediği yıl sonu enflasyon tahminine göre SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin yüzde 9,97, memur emeklilerinin yüzde 7,91 zam alması bekleniyor. Son Piyasa Katılımcıları Anketi'ndeki yüzde 30,04'lük yıl sonu TÜFE tahmini ise ocak zammının SSK ve Bağ-Kur emeklilerinde yüzde 10,43, memur emeklilerinde yüzde 8,37 seviyelerine ulaşabileceğini gösteriyor.

SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yüzde 10 civarında enflasyon zammı öngörülüyor.SSK ve Bağ-Kur emeklileri için yüzde 10 civarında enflasyon zammı öngörülüyor.

Yani ortalama zam oranı beklentisi SSK ve Bağ-Kur emeklilerinde yüzde 10, memur emeklilerinde yüzde 8 seviyelerinde bulunuyor.

Ek zamda refah payı ve seyyanen artış formülleri öne çıkıyor.Ek zamda refah payı ve seyyanen artış formülleri öne çıkıyor.

EK İYİLEŞTİRME İÇİN NELER ÖNE ÇIKIYOR?

Rutin ocak zamlarına ilave yapılacak artışta refah payı ve seyyanen zam formülleri öne çıkıyor. Ek zam tüm emeklileri kapsayacak. Bu zammın prim ve yaş kriterlerine göre kademeli olarak belirlenmesi üzerinde çalışılıyor. Buna göre, ek zam emeklilerin yaşına ve prim gün sayısına göre farklılık gösterebilecek.

Daha çok primle emekli olan, yaşı daha büyük olan daha yüksek ek zam alabilecek. Çalışmalar sonucunda alternatifli formüller hazırlanacak. Bunların etki analizleri çıkarılacak. Uygulanmasına karar verilen formül TBMM'ye taşınacak.

Yaş ve prim gün sayısına göre kademeli zam seçeneği değerlendiriliyor.Yaş ve prim gün sayısına göre kademeli zam seçeneği değerlendiriliyor.

ZAM NASIL UYGULANACAK?

Hem enflasyon zammı hem ek iyileştirme kök aylıklara yansıtılacak. Her ay maaşın yüzde 4'ü, 5'i oranında ödenen ek ödeme de yeni aylık üzerinden hesaplanacağı için artacak. Emekliler kök aylığını e-Devlet'ten 'Emekli Aylık Bilgisi' bölümünden görebiliyor. Burada 'aylık tutarı' olarak görünen rakam, kök aylık oluyor.

Prim günü yüksek olan emeklilere daha fazla artış yapılması gündemde.Prim günü yüksek olan emeklilere daha fazla artış yapılması gündemde.

PRİM KADEMELERİNDE NELER GÜNDEMDE?

Çalışmalar sırasında prim kademelerine göre ek zam oranlarının belirlenmesi, prim gün sayısı arttıkça zam oranının yükselmesi gündemde. Örneğin prim kademeleri 3600 gün altı, 3600-5400 gün, 5400-7200 gün, 7200-9000 gün ve 9 bin gün üzeri şeklinde belirlenebilir.

Hem enflasyon zammının hem de ek iyileştirmenin kök aylıklara yansıtılması planlanıyor.Hem enflasyon zammının hem de ek iyileştirmenin kök aylıklara yansıtılması planlanıyor.

TABAN AYLIK NE KADAR OLACAK?

Hâlen ek ödeme dâhil kök aylığı 23 bin 552 liranın altında olan SSK ve Bağ-Kur emeklilerine taban aylık düzenlemesi kapsamında 23 bin 552 lira yatırılıyor. Emeklilere ödenen tutar Hazine desteğiyle bu tutara tamamlanıyor. Bu tutarın da ocak ayında artırılması gündemde. 6 aylık enflasyon artışı yapılırsa en düşük ödeme, enflasyon tahminlerine göre 25 bin 900-26 bin 8 lira seviyesine çıkabilir. Yüzde 10 artış da en düşük maaşı 25 bin 907 liraya yükseltir. Eğer ek zam taban aylık ödemesine de yansıtılırsa emeklilere en düşük ödeme bu tutarları da aşabilecek. Örneğin yüzde 10 zamma ilaveten yüzde 15 ek zam yapılırsa SSK ve Bağ-Kur emeklilerinde en düşük ödeme 29 bin 793 liraya çıkacak. Yüzde 10 zamma ilaveten 5 bin lira seyyanen artış gibi bir formül uygulanması hâlinde ise taban aylık 30 bin 907 liraya ulaşacak.

Ek iyileştirme düzenlemesinin yıl sonuna kadar hayata geçirilmesi planlanırken, rutin ocak zammının oranı da 2027 yılının ilk günlerinde belli olacak.

Tüm emeklilere mevcut zamlarına ilaveten yapılacak ek iyileştirmede yaş ve prim gün sayıları dikkate alınacak. Kademeli artışın refah payı ya da seyyanen zam olarak yapılması üzerinde durulurken, taban aylık ödemesinin de yükseltilmesi gündemde...

Emeklilikte sigorta başlangıcı ve prim günü belirleyici olacakEmeklilikte sigorta başlangıcı ve prim günü belirleyici olacak

Takvim Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Faruk Erdem de emeklilere yönelik ek zam çalışmalarını değerlendirdi ve masadaki olası formülleri anlattı.

Emeklilik için hangi şartlara bakılıyor?

Sigortalıların emeklilik şartlarını işe girdikleri tarih, prim gün sayıları ve bağlı bulundukları kurumlar belirliyor. SGK çatısı altında birleşilse de SSK (4A), Bağ-Kur (4B) ve Emekli Sandığı (4C) mensuplarının emeklilik şartları değişiyor. Kadın ve erkekler için de farklı şartlar uygulanıyor.

SSK, Bağ-Kur ve memurlarda şartlar farklı.SSK, Bağ-Kur ve memurlarda şartlar farklı.

Emeklilerde hangi prim günleri bulunuyor?

Emeklilik şartlarına göre prim gün sayıları belirleniyor. Buna göre 3.600 günden başlayan prim gün şartı, 4.500 gün, 5.400 gün, 5.975 gün, 7 bin gün, 7.200 gün ve 9 bin gün olarak sıralanıyor.

3.600'den daha az günü olanlar emekli olamıyor mu?

Malulen emeklilik sisteminde 1.800 gün ile emekli olma imkânı da bulunuyor. Ancak burada yüzde 60 ve üzeri iş göremezlik raporunun olması ve bu raporun onaylanması şartı da aranıyor.

Malulen emeklilikte 1.800 gün yeterli olabiliyor.Malulen emeklilikte 1.800 gün yeterli olabiliyor.

SSK (4A) mensupları nasıl emekli oluyor?

Burada işe giriş tarihi önem kazanıyor. 8 Eylül 1999 ve öncesinde sigortalı olan SSK'lılar yaş şartı olmadan 5.000 gün ile 5.975 gün arasında prim ile emekli olabiliyor. 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigortalı olanlar ise en az 7 bin gün prim ödemek zorunda. 1 Mayıs 2008 sonrasında bu şart 7 bin 200 güne çıkıyor.

SSK'lılar nasıl kısmi emekli olabiliyor?

Kısmi emeklilikte de işe giriş tarihi öne çıkıyor. 8 Eylül 1999 öncesinde sigortalı olanlar 3.600 gün ile emekli olabiliyor. Burada yaş şartı erkeklerde 60, kadınlarda 58 oluyor. 8 Eylül 1999 sonrasında kısmi emeklilik ise 25 yıl, 4.500 gün ve kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaş olarak belirleniyor. 1 Mayıs 2008 sonrasında kısmi emeklilik için istenen gün sayısı 5.400'e çıkıyor.

SSK'da işe giriş tarihi önem taşıyor.SSK'da işe giriş tarihi önem taşıyor.

Bağ-Kurlu olanlar için gün şartları nasıl?

Bağ-Kur'da prim gün şartı daha uzuyor. 8 Eylül 1999 öncesinde kadınlar 7.200, erkekler 9 bin gün ödemek zorunda. 1999 sonrasında ise her iki kesim de 9 bin gün prim ile emekli olabiliyor.

Bağ-Kur'da kısmi emeklilik var mı?

Bağ-Kur'da kısmi emeklilik için 15 yıl, yani 5.400 gün prim ödeme şartı bulunuyor. Tabii diğer sistemlerde olduğu gibi yaş şartı da isteniyor.

Emekli Sandığı için şartlar nasıl?

Memurlarda kadın ve erkeklerde farklı gün sayısı isteniyor. Erkekler 25 yıl, yani 9 bin gün, kadınlar ise 20 yıl, yani 7.200 gün prim ödemek zorunda. Tabii yaş şartı da bulunuyor. Ekim 2008 sonrasında 5510 sayılı Kanun'a tabi kamu görevlilerinde 9 bin gün şartı kadın ve erkekler için aynı uygulanıyor.

Ek zamda prim kademeleri gündemde.Ek zamda prim kademeleri gündemde.

Yeni düzenlemede prim gün sayıları nasıl kademelendirilecek?

Burada belli aralıklar dikkate alınacak. Bu aralıklar şu şekilde belirleniyor:

  • 1.800-3.600 gün
  • 4.500-5.400 gün
  • 5.000-5.975 gün
  • 7.000-7.200 gün
  • 7.200-9.000 gün
  • 9 bin gün üzeri

Düşük kazanç, düşük emekli aylığına yol açabiliyor.Düşük kazanç, düşük emekli aylığına yol açabiliyor.

Gün sayısının artması maaşı yükseltiyor mu?

Emekli maaşı belirlenirken tüm çalışma hayatındaki kazançlar dikkate alınarak ortalamasına bakılıyor. SSK ve Bağ-Kur'da aylık bağlama oranı devreye giriyor, enflasyon ve büyüme rakamları da çarpan olarak kullanılıyor. Dolayısıyla daha çok gün prim ödemiş birisi için maaş yüksek oluyor. Burada ödenen prim miktarının yüksek olması emekli maaşını yukarı çekiyor. Emekli Sandığı'nda ise maaş kıdem, derece, kademe, ek gösterge, unvan gibi unsurların etkisiyle hesaplanıyor.

Neden bazı emeklilerin maaşı taban maaşın altında?

Emekli maaşları kazançların ortalamalarıyla hesaplandığı için daha az gün prim ödeyen ya da çalışma hayatı boyunca asgari ücret civarında maaşla çalışmış kişilerin emekli maaşları da düşük oluyor.

Çok günü olan bir emekli, az günü olandan düşük maaş alabilir mi?

Evet, bazı durumlarda bu ortaya çıkıyor. Düşük kazanç üzerinden ödenen primler ortalama kazancı aşağıya çekebiliyor. Dolayısıyla daha çok günü olup düşük kazanç bildiren bir emeklinin maaşı, daha az günü olmasına rağmen yüksek kazanç bildiren emekliden düşük olabiliyor.

EMEKLİLİKTE GÜN ŞARTLARI
8 EYLÜL 1999 VE ÖNCESİ (EYT)
KURUM
KADIN (GÜN)
ERKEK (GÜN)
YAŞ
SSK (4A)
5.000-5.975
5.000-5.975
-
Bağ-Kur (4B)
7.200
9.000
-
Emekli Sandığı (4C)
7.200
9.000
-
9 EYLÜL 1999 - 30 NİSAN 2008
KURUM
KADIN (GÜN)
ERKEK (GÜN)
YAŞ
SSK (4A)
7.000
7.000
58/60
Bağ-Kur (4B)
9.000
9.000
58/60
Emekli Sandığı (4C)
9.000
9.000
58/60
1 MAYIS 2008 VE SONRASI
KURUM
KADIN (GÜN)
ERKEK (GÜN)
YAŞ
SSK (4A)
7.200
7.200
58/61-60/65
Bağ-Kur (4B)
9.000
9.000
58/61-60/65
Emekli Sandığı (4C)
9.000
9.000
58/61-60/65
KISMİ EMEKLİLİK ŞARTLARI
8 EYLÜL 1999 ÖNCESİ
KURUM
PRİM GÜNÜ
KADIN YAŞ
ERKEK YAŞ
SSK (4A)
3.600
50-58
55-60
Bağ-Kur (4B)
5.400
60/61
62/63
9 EYLÜL 1999 - 30 NİSAN 2008 ARASI
KURUM
PRİM GÜNÜ
KADIN YAŞ
ERKEK YAŞ
SSK (4A)
4.500
58
60
Bağ-Kur (4B)
5.400
60
62
1 MAYIS 2008 VE SONRASI
KURUM
PRİM GÜNÜ
KADIN YAŞ
ERKEK YAŞ
SSK (4A)
4.600-5.400
61-65
63-65
Bağ-Kur (4B)
5.400
61-65
63-65
Emekli Sandığı (4C)
5.400*
61-65
63-65
*5510 sayılı yasaya tabi yeni memurlar

Haber:Faruk Erdem

Ahmet Can Aras
Ahmet Can Aras Takvim.com.tr Ekonomi

Günün Manşetleri

Tüm Manşetler