Vatandaşlık maaşında 2,5 milyon haneye destek: Kimler alacak, başvuru nasıl yapılacak?

Başkan Recep Tayyip Erdoğan'ın kamuoyuna açıkladığı "vatandaşlık maaşı" olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi'nin (GETAD) çerçevesi netleşiyor.

Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı'nın koordinasyonunda yürütülen çalışmada bölgesel dengeler ekseninde il il, hane hane "gelir seviyesi haritası" çıkarılıyor. İlk belirlemelere göre 2.5 milyon haneye 1.5 trilyon TL destek ödemesi planlanıyor.

Vatandaşlık maaşı gelir sınırı ve destek kalemleri belli oluyor. (Fotoğraflar: Takvim Foto Arşivi)

Destek için kriter hane geliri en düşük emekli maaşı (23 bin 552 TL) olacak. Kira, enerji, gıda gibi kalemlerde yapılacak yardım oranları kademeli olarak tespit edilecek. AK Parti'li üst düzey yetkililerin vatandaşlık maaşı ve yeni destek modeline ilişkin verdiği tüm detaylara Takvim.com.tr ulaştı.

VATANDAŞLIK MAAŞI NEDİR?

Yürütülen taslak çalışmada vatandaşlık maaşı olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) hane halkı geliri belirli ücretin altında kalan ailelerin gelirini belirlenen bir düzeye tamamlamayı amaçlayan sosyal yardım modeli olarak tanımlanıyor.

ÖDEME KRİTERİ NE OLACAK?

Taslak çalışmada, vatandaşlık maaşından yararlanmak için bir ailede eve giren toplam gelirin en düşük emekli maaşı olan 23 bin 552 TL'nin altında bulunması gerekiyor. Bu gelirin üstünde olan hanelere destek ödemesi planlanmıyor.

Vatandaşlık maaşı kapsamında 2,5 milyon haneye destek verilmesi planlanıyor.

YARDIM MİKTARININ SINIRI NE?

Yürütülen çalışmada geliri düşük vatandaşlara verilecek destek miktarı kademeli olarak belirlenecek.

HANGİ KALEMLERİ KAPSAYACAK?

Destek ödemelerinin, elektrik, doğal gaz, barınma ve yakacak yardımını içeren "konut desteği", çocuk yardımı, kira ve abonelik faturaları desteği ile gıda yardımı kalemlerinde yapılması planlanıyor. Böylece hane gelirini tamamlayıcı işlev sağlanmış olacak.

Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi kapsamında ihtiyaç sahibi ailelere kira, gıda ve enerji desteği sağlanması hedefleniyor.

GELİR SEVİYESİ NASIL BELİRLENECEK?

İhtiyaç sahibi vatandaşların gelirlerini belirlemek amacıyla Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfların elindeki veriler esas alınacak. SGK, gelir idaresi genel müdürlüğü, banka hesap hareketleri, tapu gibi veriler girilecek. Maaşı, kira ödeyip ödemediği, çocuğu olup olup olmadığı, tek başına yaşayıp yaşamadığı, sürekli muhtaçlığı belirlenecek.

Geliri düşük vatandaşların tespiti için kapı kapı gezilmeyecek. Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi'nden emeklilerin de yararlanması öngörülüyor.

SÜREKLİ BAKIMA MUHTAÇLARA ÖNCELİK

Yeni destek sistemiyle hem aileler hem de yaşlı vatandaşlar sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınmış olacak. Giderek artan yaşlı nüfus ve bunların sorunları destek ödeme programında öncelikli olarak dikkate alınacak. Sürekli hastalık ve bakıma muhtaç olanlar da öncelikli destek alacaklar arasında yer alacak.

Vatandaşlık maaşı için hazırlanan taslakta ödemelerin 2027 yılının ilk çeyreğinde başlaması öngörülüyor.

YARDIMLAR NASIL BELİRLENECEK?

23 bin 552 TL emekli maaşı olan hanede başka hiçbir gelir yoksa ve kirada oturuyorlarsa "kira" yardımı yapılacak. Özellikle metropollerde "kira" yardımına öncelik verilecek.

İklim bakımından Erzurum, Sivas, Ardahan Kars gibi soğuk yerlerde doğal gaz gibi "enerji" desteğinde bulunulacak. Kırsal kesim ve metropollerin etrafından sayfiyelerde "gıda" yardımı yapılacak. Bazı hanelere ihtiyaçlarına göre gıda, enerji, kira gibi birden çok kalemde ödeme yapacak. Ancak bu ödeme üst sınırı aşamayacak.

Vatandaşlık maaşı olarak bilinen GETAD sisteminde başvuruların e-Devlet ve Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıfları üzerinden alınması planlanıyor.

SOSYAL YARDIMLARDA DURUM NE?

2026 yılında 917 milyar TL olarak belirlenen sosyal yardımların 388 milyar TL'lik bölümünü Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı vatandaşa ulaştırıyor. Devlet, Aile Bakanlığı'nı destekleriyle birlikte 67 ayrı yardım kalemiyle sosyal yardım desteğinde bulunuyor.

DESTEK NE KADAR OLACAK?

Yapılan etki analizi çalışmasında ihtiyaç sahibi hane sayısının 2.5 milyonu, yardım miktarının da 1.5 trilyonu bulması öngörülüyor.

Vatandaşlık maaşı sisteminin önce pilot illerde uygulanması, ardından 2027 yılında ülke geneline yaygınlaştırılması hedefleniyor.

NE ZAMAN BAŞLAYACAK?

İl il yapılan tespitler sonrasında destek sistemi ilk olarak pilot yerlerde başlayacak. Pilot iller Aralık 2026'ya kadar belirlenecek ve ödemeler 2027 yılının ilk çeyreğinde başlayacak.

Destek programı uygulamasının başarısı takip edilecek, aksayan yönler varsa çözülecek ve 2027 yılında tüm illeri kapsayacak şekilde yaygınlaştırılacak.

İSTİHDAMA KATILIMI ENGELLEMEYECEK
Sistem istihdamı ve iş gücüne katılımı engellemeyecek şekilde planlanacak. Düzenlemeye ilişkin önümüzdeki süreçte Meclis'e bir yasa teklifi sunulacak.

BAŞVURU NASIL YAPILACAK?

Destek ödemelerinden yararlanmak için başvuru yapanlar, oluşturulacak "merkezi sisteme" kayıt olmak zorunda. Başvurular e-devlet ve Sosyal Dayanışma ve Yardımlaşma Vakıfları üzerinden de yapılabilecek. Belirlenecek kriterler doğrultusunda başvurular elektronik sistemle otomatik sonuçlandırılacak.

GELİR ARTARSA YARDIM SÜRECEK Mİ?

Başvuruları elektronik sistem üzerinden kontrol edilecek olan vatandaşların destek programına kabul edilmeleri halinde aylık hane gelirleri her ay kontrol edilecek. Gelir artışı görülen vatandaşlar sistemden çıkarılacak.

ÖDEME İÇİN KART VERİLECEK Mİ?

Evet, destek verilecek vatandaşlar için "vatandaşlık maaşı kartı" çıkarılacak. Verilecek tüm destek ödemeleri bu kartta toplanacak. Vatandaş destek ödemelerinin bir kısmını nakit çekebilirken, gıda ve temizlik maddeleri gibi ihtiyaçlarını da verilecek kartla indirimli olarak karşılayabilecek.

BÜYÜKŞEHİRLERDE KİRA KIRSALDA GIDA YARDIMI

AK Partili yetkililer vatandaşlık maaşına ilişkin olarak şu değerlendirmede bulundu:

"Temel kriter 23 bin 552 TL olacak. En düşük emekli maaşından başka gelir yok ve evi kira ise kira yardımı yapıyor olacağız. Sivas'ta yaşıyor aynı gelir durumundaysa ona gıda yardımı yapacağız, enerji yardımı yapacağız.

Antalya gibi büyük şehirlerde kira yardımı, kırsalda gıda yardımı öne çıkacak. Hastalığı ve sürekli muhtaçlığı varsa bunlara göre kriterler belirleniyor.
Sosyal yardımlaşma vakıfları araştırmayı yapıyor. Hane şartları ve bölge şartları belirleyici olacak. Zaten 900 milyarın üzerinde sosyal yardım yapıyor devlet, ihtiyaca göre Hazine'den 500 milyara yakın destek verilecek.

Devletin toplam 67 sosyal yardım kalemi bulunuyor Türkiye'de 28 milyon hane var. Sosyal destek ödemelerinin 2.5 milyon haneye ulaşması öngörülüyor."

Haber: Önder Yılmaz

TAKVİM UYGULAMASINI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN

SONRAKİ HABER

Bağ-Kur ihyasında yıl sonu avantajı

Ahsen Kaya Takvim.com.tr Ekonomi