İşten çıkarılanın 6 büyük hakkı: Kimler, ne kadar ödeme alabilir?

İşten çıkartılan çalışanların en önemli güvencesini işsizlik ödeneği ile kıdem ve ihbar tazminatı oluştururken, ayrıca işe geri dönüş imkanı da bulunuyor. Geri dönemeyenler için ise çeşitli ödemeler devreye giriyor. Çalışanlar için 6 önemli imkan öne çıkıyor. Çalışanların haklarını tam alabilmesi için bunlardan yararlanma yollarını iyi bilmesi gerekiyor...

İşten çıkarılan çalışanlar; işsizlik maaşı, kıdem ve ihbar tazminatının yanı sıra işe iade davası ve buna bağlı ek ödemelerle birlikte toplam 6 temel yasal haktan yararlanabiliyor. (Haberin fotoğrafları Takvim Foto Arşiv, sosyal medya ve AA'dan alınmıştır.)

■ İŞSİZLİK MAAŞI: Bu imkandan yararlanmak için kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalmak, hizmet akdinin feshinden önceki son 3 yıl içinde en az 600 gün süre ile işsizlik sigortası primi ödemiş ve son 120 gün hizmet akdine tabi olmak gerekiyor.
Çalışma süresine göre en az 6, en çok 10 ay maaş veriliyor. Aylık tutarı son 4 aylık ortalama brüt kazancın yüzde 40'ı oluyor. Bu tutar brüt asgari ücretin yüzde 80'ini aşamıyor.
Ödemeden damga vergisi kesiliyor. Brüt 33 bin 30 lira olan brüt asgari ücrete göre işsizlik ödeneği damga vergisi kesilmiş olarak en az 13 bin 112, en çok 26 bin 223 lira.

■ İHBAR TAZMİNATI: İş sözleşmeleri; işi 6 aydan az sürmüş olan işçi için bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak 2 hafta sonra, işi 6 aydan 1.5 yıla kadar sürmüş olan işçi için 4 hafta sonra, işi 1.5 yıldan 3 yıla kadar sürmüş olan işçi için 6 hafta sonra, işi 3 yıldan fazla sürmüş işçi için 8 hafta sonra feshedilmiş sayılıyor. İş sözleşmesini belirlenen bildirim sürelerine uymaksızın fesheden taraf, söz konusu sürenin ücretini ihbar tazminatı olarak diğer tarafa ödemek durumunda bulunuyor.

İhbar tazminatı hesabında, kıdem tazminatında olduğu gibi bir tavan ücret söz konusu değil, brüt ücret üzerinden hesaplama yapılıyor.
Tazminattan gelir ve damga vergisi kesintisi oluyor. Asgari ücretlilerin ihbar tazminatı o iş yerinde 6 aydan az çalışılmışsa 12 bin 984, 6 ay ile 1.5 yıl arasında çalışılmışsa 25 bin 969, 1.5-3 yıl çalışılmışsa 38 bin 954, 3 yıldan fazla çalışılmışsa 51 bin 939 lira tutuyor.

■ İŞE BAŞLATMAMA TAZMİNATI: İşten çıkartılan işçi, işe iade için 30 gün içinde arabulucuya başvurabiliyor. Başvuru için iş yerinde en az 30 işçi çalıştırılması ve işçinin en az 6 aylık kıdeminin olması gerekiyor. İşverenin aynı iş kolunda birden fazla iş yerinin bulunması halinde, iş yerinde çalışan işçi sayısı bu iş yerlerinde çalışan toplam işçi sayısına göre belirleniyor. İşçinin 6 aylık kıdemi ise aynı işverenin bir veya değişik iş yerlerinde geçen süreler birleştirilerek hesaplanıyor.

İade davasını kazanan işçiye işe yeniden başlatılmazsa 4-8 aylık brüt ücret kadar işe başlatmama tazminatı ödeniyor.

■ BOŞTA GEÇEN SÜRE ÜCRETİ: İşe iade davasının kabulü ile çalışan ister işe başlatılsın ister başlatılmasın boşta geçen süre ücreti işveren tarafından ödeniyor. Boşta geçen sürenin ücreti işçinin iş akdinin feshinden sonraki 4 aylık dönemdeki ücretleri dikkate alınarak hesaplanıyor. İkramiye, gıda, yol, yakacak yardımı gibi haklar da bu ücrete dahil ediliyor.

■ KÖTÜ NİYET TAZMİNATI: 30 kişiden az personeli olan şirketlerin çalışanlarının ise farklı bir güvencesi bulunuyor. Bu çalışanlar işe geri dönüş davası açamıyor ancak 'kötü niyet tazminatı'ndan yararlanıyor. Bu kapsamda işçiye ihbar tazminatının 3 katı ödeniyor.

■ KIDEM TAZMİNATI: İş yerinde 1 yılı dolduranlar işten çıkartıldıklarında çalıştıkları her yıl için son giydirilmiş brüt ücreti üzerinden tazminat alıyor.
Ancak burada bir tavan bulunuyor.
1 yıllık en düşük tazminat tutarı 33 bin 30 lira. En yüksek ise bu yılın ilk yarısında işten çıkılırsa 64 bin 948 lira. Damga vergisi kesilmiş olarak her yıl için en az 32 bin 779, en çok 64 bin 455 lira ödeme yapılıyor.

KİM, NE ALIYOR?


İşsizlik maaşı: En az net 13 bin 112, en çok ise 26 bin 223 TL
Kıdem tazminatı (yıllık): En az 32 bin 779, en çok 64 bin 455 TL
İhbar tazminatı: En düşük tutar; çalışma süresi 6 aydan az ise 12 bin 984, 6 ay ile 1.5 yıl arasındaysa 25 bin 969, 1.5-3 yıl ise 38 bin 954, 3 yıldan çok ise 51 bin 939 TL
İşe iade tazminatı: 4-8 aylık brüt ücret
Boşta geçen süre ücreti: En çok 4 ücret
Kötü niyet tazminatı: İhbar tazminatının 3 katı