Küresel piyasalar Pakistan'daki müzakere sürecine kilitlendi

ABD ve İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik başlattığı saldırıların 6. haftasında ABD ile İran arasında sağlanan iki haftalık geçici ateşkesle birlikte küresel piyasalarda enerji fiyatlarındaki aşağı yönlü hareketlilik başladı.

Ateşkesin duyurulmasından itibaren petrol, doğal gaz ve kömür fiyatlarında düşüş yaşanırken, fiyatlar hala saldırı öncesi döneme göre yüksek seyrediyor.

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, ateşkese rağmen İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının sürmesi ve İran'ın ateşkes ihlali açıklamaları nedeniyle ortaya çıkan belirsizlik ve Hürmüz Boğazı'ndaki gemi geçişlerinin beklenen seviyenin oldukça altında kalması enerji piyasalarında etkili olmaya devam ediyor.

Petrol (Haberin fotoğrafları AA ve Reuters'a aittir)

ABD ve İsrail'in İran'a 28 Şubat'ta başlattığı saldırıların ardından İran'ın misillemeleri ile bazı bölge ülkelerine düzenlediği saldırılarla savaşa dönüşen süreçte ABD Başkanı Donald Trump, 8 Nisan'da saat 01.30 sularında ateşkesi kabul ettiğini duyurmuştu.

Trump, Hürmüz Boğazı'nın açılması şartıyla 2 haftalık ateşkesi kabul ettiklerini, İran'dan 10 maddelik teklif aldıklarını ve bunun müzakere için uygulanabilir bir temel olduğunu belirtmişti.

Öte yandan, İran yönetimi ise kendilerine yönelik saldırıların durması halinde saldırılarını durduracağını ifade etti. İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, İran silahlı kuvvetleriyle koordinasyon içinde Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişin iki hafta boyunca mümkün olacağını bildirdi.

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Said Hatibzade de ABD ve İran arasındaki 2 haftalık ateşkese ilişkin değerlendirmesinde, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının ABD ile varılan ateşkesin ağır bir ihlali olduğunu vurgulayarak, "ABD, savaş ile ateşkes arasında bir seçim yapmalı." ifadesini kullandı.

Hürmüz Boğazı'nın Umman ve İran'ın karasularını kapsadığını ve her iki ülkenin de geçmişte "iyi niyet" gereği güvenli geçişe izin verdiğini belirten Hatibzade, ateşkes kapsamında ABD'nin saldırganlığını durdurması halinde Tahran'ın da güvenli geçişe imkan tanıyacağını bildirdi.

İran ile ABD-İsrail arasında son 5 haftada artan gerilim nedeniyle Hürmüz Boğazı çevresinde deniz güvenliği krizi oluşmuştu. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'sinin yapıldığı bu kritik noktaya ilişkin atılacak adımlar küresel enerji piyasalarını etkilemeye devam ediyor.

ABD heyeti Pakistan'a geldi.

ATEŞKES "YANGINA" SU DÖKTÜ

Krizin 6. haftasında ABD ile İran arasında sağlanan iki haftalık geçici ateşkesin duyurulmasıyla enerji fiyatlarında düşüş yaşandı.

Trump'ın Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılması şartıyla İran'la 2 haftalık karşılıklı ateşkesi kabul ettiğini duyurmasıyla, Brent petrolün varili uluslararası vadeli piyasalarda 8 Nisan'da Türkiye saatiyle 03.00'te 100 doların altına inerek aşağı yönlü ivmelendi.

Uluslararası referans kabul edilen Brent türü ham petrolün vadeli varil fiyatı, saldırılardan önceki son işlem günü olan 27 Şubat'ta 72,48 dolardan, Batı Teksas türü (WTI) ham petrolü ise 67,02 dolardan kapanmıştı.

Brent petrolün varil fiyatı, 10 Nisan'da önceki günün (9 Nisan) kapanışına göre yüzde 0,7 azalışla günü 95,2 dolardan kapattı. WTI ham petrolün varili ise 96,57 dolardan alıcı buldu.

Brent petrolün vadeli varil fiyatı 10 Nisan'da saldırı öncesi seviyelere göre ise yüzde 31,3 arttı.

ABD Enerji Enformasyon İdaresi (EIA) Hürmüz Boğazı'nda yaşanan aksaklıkların küresel enerji tedarikini olumsuz etkilemesini dikkate alarak, bu yıl için ortalama petrol fiyatı tahminini yukarı yönlü revize etti.

Buna göre, Brent türü ham petrolün ortalama varil fiyatının 96 dolar seviyesinde olacağı öngörülüyor. Fiyat, önceki raporda 78,84 dolar olarak tahmin edilmişti.

GAZ FİYATLARI ATEŞKESİN DUYURULMASIYLA SERT DÜŞTÜ

Petrol sahaları ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminallerinde oluşan hasar ile boğazdaki kesintiler, küresel enerji tedarikinde büyük aksamalara neden oldu. Bölgede sevkiyatların sekteye uğramasıyla LNG piyasaları da süreçten etkilendi.

Dünyanın en büyük LNG ihracatçılarından Katar'ın Ras Laffan tesislerindeki üretimi saldırılar ve güvenlik riskleri nedeniyle durdurarak "mücbir sebep" ilan etmesi, küresel LNG arzının yaklaşık beşte birini etkileyebilecek riske yol açtı.

Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF'de işlem gören doğal gaz kontratları, jeopolitik risklerle sert hareketler sergiledi. Mayıs vadeli TTF kontratı, 27 Şubat'ta megavatsaat başına 31,51 avrodan kapanırken, saldırıların ardından piyasaların açıldığı 2 Mart'ta günü yüzde 37,2 artışla 43,23 avrodan tamamladı.

Avrupa gaz fiyatları, Orta Doğu'da ABD ve İran arasında geçici ateşkes yapılmasının ardından 8 Nisan'da 7 Nisan'daki kapanışa göre yüzde 17,5 gerileyerek güne 43,9 avroyla başladı.

Görüşmeler bugün başladı.

Avrupa'da derinliği en fazla olan Hollanda merkezli sanal doğal gaz ticaret noktası TTF'de mayıs vadeli gaz kontratları, 7 Nisan'da megavatsaat başına 53,2 avro seviyesinden kapandı.

Doğal gaz fiyatları 10 Nisan Cuma günü önceki güne (9 Nisan) göre yüzde 5,5 azalarak 43,63 dolardan işlem gördü. Saldırı öncesi dönemle kıyaslandığında doğal gaz fiyatlarında yüzde 38,4 artış yaşandı.

Küresel sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin yüzde 20'sinin taşındığı Hürmüz Boğazı'nın açılmasına yönelik beklentiler gaz fiyatlarının gerilemesini sağlarken, Boğaz'ın açılmasına rağmen ticaret akışının kısa sürede normale dönmesi beklenmiyor.

KÖMÜR FİYATLARI GEÇİCİ ATEŞKESLE 134,9 DOLARA DÜŞTÜ

Kömür piyasasında da ABD ile İsrail'in İran'a yönelik ortak saldırıları ve İran'ın misillemeleri süresince benzer olarak fiyatlar yükseldi. Bu süreçte elektrik üretiminde doğal gaz yerine kömüre yönelim artış gösterdi.

Asya piyasaları için referans kabul edilen Newcastle kömür mayıs vadeli kontratı, saldırılardan önce 27 Şubat'ta ton başına 118,5 dolarken 2 Mart'ta yüzde 8,6 artışla 128,7 dolara yükseldi. Fiyatlar ilk haftanın sonunda 137,3 dolardan ve 2. haftanın sonunda 137,3 dolardan günü tamamladı.

Söz konusu kömür kontratı 20 Mart'ta 146,5 dolara kadar çıkarak, saldırıların başlamasından sonraki en yüksek kapanışı yaptı. Fiyatlar, 4. haftanın sonunda 27 Mart'ta 143,85 dolardan işlem gördü.

Geçici ateşkes kararı sonrası ton başına kömür fiyatları, saldırı öncesi seviyelere göre yüzde 13,8 artışla 10 Nisan'da haftayı 134,9 dolardan tamamladı.

Doğal gaz

Küresel pay piyasalarındaki fiyatlamalarda geçen hafta, Orta Doğu'daki gerilimlerin müzakere sürecine taşınması, petrol fiyatlarındaki geri çekilme ve ABD'de açıklanan önemli makroekonomik veriler belirleyici oldu.

ABD ile İran arasında sağlanan ve İsrail'i de kapsayan geçici ateşkes, Orta Doğu'daki savaşın nihai olarak sona erebileceğine dair iyimserliği beraberinde getirdi.

Yatırımcıların her olumlu gelişmeyi fiyatlama arzusu geçen hafta piyasalarda risk iştahının canlanmasına katkı verirken, gözler ABD ile İran heyetlerinin bugün Pakistan'ın başkenti İslamabad'da başlayacak diplomatik temaslarına çevrildi.

ABD Başkanı Donald Trump, görüşmelerin başarılı olamaması ihtimaline karşı gemilerini en iyi silahlarla yüklediklerini belirterek, "Anlaşmaya varamazsak, onları kullanacağız ve gayet verimli bir şekilde kullanacağız." ifadelerini kullandı.

İran tarafından ateşkes süresince Hürmüz Boğazı'nda güvenli geçişlerin İran ordusu bilgisi dahilinde sürdürüleceğine yönelik gelen açıklamalarla hafta ortasında petrol fiyatlarında geri çekilmeler görüldü.

Brent petrolün varil fiyatı çarşamba günü 88 dolara inerken, ateşkese ilişkin belirsizliklerin tamamen ortadan kalkmamasıyla birlikte haftayı yüzde 13,7'lik düşüşle 91,9 dolarda tamamladı. Petrol fiyatlarında kısmi dengelenme görülse de enflasyonist baskıların artabileceğine ilişkin riskler varlığını korudu.

ABD'de açıklanan makroekonomik verilerde savaşın olumsuz etkilerine yönelik sinyaller arandı. Ülkede mart enflasyonu yıllık bazda yüzde 3,3 ile beklentilerin altında kalmasına rağmen şubat ayına göre hızlandı. Aylık enflasyon ise yüzde 0,9 olarak gerçekleşti. Verinin alt kalemleri incelendiğinde, fiyat artışlarına en büyük etkinin enerji maliyetleri kaynaklı olduğu görüldü.

Söz konusu gelişmelerin ardından para piyasalarındaki fiyatlamalarda ABD Merkez Bankasının (Fed) yıl genelinde temkinli duruşunu sürdüreceğine yönelik ihtimaller güçlü kaldı.

Öte yandan Fed Federal Açık Piyasa Komitesinin (FOMC) 17-18 Mart'ta düzenlenen toplantısına ilişkin tutanaklar yayımlandı. Tutanaklar, Fed yetkililerinin çoğunun enflasyona yönelik yukarı ve istihdama yönelik aşağı yönlü risklerin Orta Doğu'daki çatışmalarla birlikte arttığını değerlendirdiğini gösterdi.

Ayrıca tutanaklar, Orta Doğu'daki çatışmanın ardından hem faiz indirimi hem de faiz artırımı senaryolarının masada olduğunu ortaya koydu.

Bunlara ek olarak ABD ekonomisi, 2025'in dördüncü çeyreğinde yüzde 0,5 ile tahminlerin altında büyüdü. Fed'in enflasyon göstergesi olarak dikkate aldığı çekirdek kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi ise şubatta aylık bazda yüzde 0,4 ve yıllık bazda yüzde 3 ile beklentilere paralel şekilde arttı.

Ayrıca Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, Orta Doğu'daki çatışmalara ilişkin "Bu savaş yaşanmasaydı, küresel büyüme tahminlerimizde küçük bir yukarı yönlü revizyon görürdük. Bunun yerine artık tüm yollar daha yüksek fiyatlara ve daha yavaş büyümeye çıkıyor." değerlendirmesini yaptı.

Bu gelişmelerle ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi önceki haftaya göre 2 baz puan artışla yüzde 4,34'te, dolar endeksi ise haftalık bazda yüzde 1,4 düşerek 98,6 seviyesinde kapandı.

Doların zayıflaması ve Fed'in olası "şahin" adımlarına yönelik beklentilerin fiyatlamalardan çıkmasıyla altının onsu haftalık bazda yüzde 1,6 artarak 4 bin 749 dolara çıktı.

New York borsası

NEW YORK BORSASI POZİTİF SEYRETTİ

New York borsasında geçen hafta pozitif bir seyir öne çıktı. Haftalık bazda New York borsasında S&P 500 yüzde 3,56, Nasdaq endeksi yüzde 4,45 ve Dow Jones endeksi yüzde 3,04 yükseldi. Gelecek hafta ABD'de önemli bankaların ve varlık yönetim şirketlerinin açıklayacakları finansal sonuçlar yakından takip edilecek.

Bu arada ABD'de Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi de nisanda 47,6 ile tüm zamanların en düşük seviyesine inerken, piyasa beklentilerinin oldukça altında gerçekleşti.

Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi, nisanda yüzde 3,8'den yüzde 4,8'e tırmandı ve Ağustos 2025'ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Ülkede fabrika siparişlerinin tutarı ise şubatta önceki aya kıyasla yatay seyrederek 619,6 milyar dolar oldu.

ABD federal hükümetinin bütçe açığı, martta geçen yılın aynı ayına göre yüzde 2 artarak 164 milyar dolara çıktı.

Gelecek hafta pazartesi ikinci el konut satışları, salı üretici fiyat endeksi (ÜFE) enflasyon, çarşamba New York Fed sanayi endeksi, perşembe sanayi üretimi, kapasite kullanımı, Philadelphia Fed imalat endeksi, haftalık işsizlik maaşı başvuruları verileri takip edilecek.

AVRUPA BORSALARI ALICILI SEYRETTİ

Avrupa borsalarında geçen hafta alış ağırlıklı bir seyir öne çıkarken, Orta Doğu'daki geçici ateşkes haberinin ardından bölgede risk iştahı yükseldi. Gelecek hafta Avrupa Merkez Bankası (ECB) Başkanı Christine Lagarde'ın konuşması yakından izlenecek.

Orta Doğu'daki çatışmalardan kaynaklı artan enerji maliyetleri ve arz sıkıntısından en çok etkilenen bölgelerden olan Avrupa'da, geçici ateşkes haberinin ardından bir miktar rahatlama olsa da enerji piyasasına yönelik endişeler sürdü.

Perşembe günü açıklamalarda bulunan Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, İsrail'in Lübnan'a saldırılarında yüzlerce kişinin öldüğünü ve bunların meşru müdafaa kapsamına girdiğinin savunulmasının zor olduğunu belirterek, İsrail'in eylemlerinin ABD-İran ateşkesini ciddi bir baskı altına soktuğunu vurguladı.

AB Komisyonu Sözcüsü Anna-Kaisa Itkonen de ABD ile İran arasındaki geçici ateşkese rağmen Avrupa'da yüksek enerji fiyatlarının kısa sürede düşmeyeceğini söyledi.

Makroekonomik tarafta ise Avro Bölgesi'nde Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), şubat ayında önceki aya kıyasla yüzde 0,7 geriledi.

Almanya'da şubatta yüzde 1,9'a kadar gerileyen yıllık enflasyon, Orta Doğu'da tırmanan gerilimin enerji maliyetlerini artırmasıyla martta yüzde 2,7 seviyesine yükseldi.

Ülkede sanayi üretimi, şubat ayında piyasa beklentilerinin aksine yüzde 0,3 geriledi. Üretimdeki düşüşte özellikle ilaç ve elektronik sektörlerindeki zayıflık belirleyici olurken, otomotiv sektöründe toparlanma gözlendi.

Orta Doğu'daki savaşa yönelik iyimser mesajlara karşın Avrupa'da üretici ile tüketici enflasyonu arasındaki zıt hareketler, bölgede ekonomik görünüme ilişkin risklerin derinleşebileceğine işaret etti.

Söz konusu gelişmelerle geçen hafta İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,50, İtalya'da MIB 30 endeksi yüzde 4,35, Almanya'da DAX endeksi yüzde 2,67 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 3,73 arttı.

Gelecek hafta çarşamba ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması, Avro Bölgesi'nde sanayi üretimi, perşembe Avro Bölgesi'nde enflasyon, İngiltere'de sanayi üretimi verileri takip edilecek.

ABD heyeti görüşmeler için Pakistan'da

ASYA BORSALARINDA RİSK İŞTAHI YÜKSELDİ

Söz konusu gelişmeler Asya tarafında da geçen hafta ateşkesin etkisiyle risk iştahı canlanarak pozitif bir görünüm öne çıktı. Çin'de üretici enflasyonu enerji maliyetlerinin artmasının etkisiyle negatif bölgeden çıktı.

Bölge piyasalarında yükselişlere teknoloji sektörü öncülük ederken, artan küresel risk iştahıyla toparlanma eğilimi öne çıktı.

Merkez bankaları tarafında ise Güney Kore Merkez Bankası politika faizini beklentilere paralel yüzde 2,5 seviyesinde sabit tuttu.

Bankadan yapılan açıklamada, Orta Doğu'daki gelişmelerin gelecekteki seyrine ilişkin yüksek derecede belirsizliğe vurgu yapılırken, enflasyon üzerindeki yukarı yönlü baskıların arttığı ve büyümeye yönelik risklerin de yükseldiği bildirildi.

Bölgede açıklanan makroekonomik verilere göre Çin'de Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) martta aylık bazda yüzde 0,7 azalışla beklentilerin altında gelirken, yıllık bazda yüzde 1 yükseldi.

Ülkede, ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları ile başlayan savaşın küresel ham madde ve enerji fiyatlarında yol açtığı artışın etkisiyle Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) yıllık bazda yüzde 0,5 yükselişle 3,5 yıl aradan sonra ilk kez arttı.

Söz konusu gelişmelerle haftalık bazda, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 8,96, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 3,09, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 7,22 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 2,73 yükseldi.

Gelecek hafta salı Japonya'da sanayi üretimi, kapasite kullanım oranı, perşembe Çin'de büyüme, perakende satışlar, sanayi üretimi verileri takip edilecek.

ŞİMŞEK: "DEZENFLASYONUN GÜÇLÜ BİR ŞEKİLDE DEVAMI İÇİN NE GEREKİYORSA YAPACAĞIZ"

Yurt içinde geçen hafta alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 8,79 yükselişle14.073,79 puandan kapandı.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Sapanca'da düzenlenen Uluslararası Ekonomi Zirvesi'nin (UEZ 2026) açılışında konuştu.

Savaşların diğer şoklara oranla çok daha kalıcı ve büyük sonuçlar doğurduğunu belirten Şimşek, "Türkiye'nin dayanıklı olduğuna inanıyoruz. Bunu da geçen sene ispatladık, bu sene de ispatlayacağız." dedi.

Şimşek, piyasanın sağlıklı şekilde işlemesi için gerekenin yapılacağını vurgulayarak, "Dezenflasyon programını önceliklendireceğiz. Yani programın rayından çıkmasını engelleyeceğiz. Biz programı önceliklendirdik çünkü bizim için en büyük öncelik hayat pahalılığıyla mücadele. Dezenflasyonun güçlü bir şekilde devamı için ne gerekiyorsa yapacağız." diye konuştu.

Öte yandan yurt içinde gözler gelecek hafta açıklanacak ödemeler dengesi verilerine çevrildi.

AA Finans Ödemeler Dengesi Beklenti Anketi'ne katılan ekonomistler, cari işlemler hesabının şubatta 7 milyar 182 milyon dolar, bu yıl ise 45 milyar 938 milyon dolar açık vereceğini tahmin etti.

Dolar/TL, haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 44,6220'den tamamladı.

Gelecek hafta yurt içinde pazartesi ödemeler dengesi, çarşamba bütçe dengesi, perşembe konut fiyat endeksi, cuma TCMB piyasa katılımcıları anketi, konut satışları ve uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu S&P'nin beklenen Türkiye değerlendirmesi takip edilecek.

SONRAKİ HABER

Yeni sezon masada