Takvim.com.tr Meta’nın yapay zekâ şartları ortalığı karıştırdı, Google Avrupa ve ABD’de hukuk duvarına çarptı
Teknoloji devleri ABD ve Avrupa’da aynı anda hukuk ve regülasyon baskısıyla karşı karşıya kaldı. Meta’nın 30 Ekim’de yürürlüğe girecek yeni ticari şartları, haber sitelerindeki içeriklerin yapay zekâ sistemlerinde kullanılabileceği endişesiyle Avrupalı yayıncıları ayağa kaldırırken, Avrupa Yayıncılar Konseyi Komisyon’a resmi başvuru yaptı. Google ise bir yandan AB’nin toplam 890 milyon euroluk Dijital Piyasalar Yasası cezalarını mahkemeye taşırken, diğer yandan ABD’de VirtaMove bağlantılı patent dosyasında Yüksek Mahkeme’den ret aldı. Aynı gün peş peşe gelen üç gelişme, yapay zekâdan telif haklarına, platform gücünden patent sistemine kadar Big Tech’in hareket alanının giderek daraldığını ortaya koydu.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
ABD ve Avrupa'da teknoloji devlerinin üzerindeki hukuki ve düzenleyici baskı artıyor. Meta'nın 30 Ekim'de yürürlüğe girecek yeni ticari şartları, haber sitelerindeki içeriklerin yapay zekâ sistemlerinde kullanılabileceği endişesiyle Avrupalı yayıncıları harekete geçirdi.
Avrupa Yayıncılar Konseyi, Avrupa Komisyonu'na resmi başvuru hazırlarken Google da aynı gün hem Avrupa'daki 890 milyon euroluk Dijital Piyasalar Yasası cezalarına karşı mahkemeye gitti hem de ABD'de patent politikasına ilişkin önemli bir başvurusunda Yüksek Mahkeme'den ret aldı.
Büyük teknoloji şirketleri için 19 Ekim, Atlantik'in iki yakasında hukuk ve regülasyon baskısının aynı anda arttığı bir gün oldu.
Google, Avrupa’daki 890 milyon euroluk cezayı mahkemeye taşıdı, ABD’de ret aldı.(Foto: Takvim Foto Arşiv)
YAYINCILARIN GÖZÜ META'NIN 30 EKİM ADIMINDA
Dosyanın yayıncılık sektörü açısından en kritik ayağını Meta'nın yeni ticari şartları oluşturuyor.
Avrupa Yayıncılar Konseyi, Meta'nın 30 Ekim'de yürürlüğe girmesi planlanan güncellenmiş koşullarının, haber sitelerindeki içeriklerin şirketin ürün ve hizmetlerinde kullanılmasının önünü açabileceği görüşünde.
Yayıncıları asıl endişelendiren bölüm ise Meta'nın hak iddiasını yalnızca doğrudan platforma yüklenen içeriklerle sınırlı tutmaması. Yeni şartlarda kapsamın, Meta ürün ve hizmetlerinin "kullanımı yoluyla sunulan" içeriklere kadar genişletilmesi, bir haber bağlantısının Facebook ya da Instagram'da paylaşılmasının dahi yayıncı içeriğinin kullanımına dayanak yapılabileceği tartışmasını beraberinde getirdi.
Avrupalı yayıncılar ise bu yaklaşımın kabul edilemez olduğunu savunuyor.
BİR LİNK PAYLAŞILMASI İÇERİK HAKKINI META'YA VERİR Mİ?
Tartışmanın merkezindeki soru tam olarak bu.
Bir kullanıcı, herhangi bir haber sitesindeki makaleyi Facebook veya Instagram'da paylaştığında, o içeriğin telif hakkına sahip olmuyor. Dolayısıyla yayıncılar, kullanıcının sahip olmadığı bir hakkı Meta'ya devredemeyeceğini belirtiyor.
Avrupa Yayıncılar Konseyi, Meta'nın ticari şartlarını çok geniş yorumlayarak haber sitelerinin içeriklerini tarama ve gazetecilik ürünlerini yapay zekâ çalışmalarında kullanma yetkisi elde etmeye çalıştığı görüşünde.
EPC yöneticisi Angela Mills Wade, bir şirketin Meta hesabı bulunmasının ya da okuyucunun bir bağlantı paylaşmasının, yayıncının içeriği üzerinde sınırsız kullanım hakkı doğuramayacağını vurguladı.
Sınırsız hak kullanımı gündeme geldi (Foto: Takvim Foto Arşiv)
Yayıncıların temel itirazı da burada başlıyor.
Haber kuruluşları Facebook ve Instagram'ı kitlelerine ulaşmak için kullanıyor ancak platformda bulunmanın kendi sitelerindeki gazetecilik içeriklerinin yapay zekâ sistemleri tarafından serbestçe kullanılmasına verilmiş bir izin olarak görülmemesi gerektiğini savunuyor.
"LİSANSLAMA OLMALI, SAHİPLENME DEĞİL"
Avrupalı yayıncılar meselenin yalnızca telif hakkından ibaret olmadığı görüşünde.
EPC'ye göre gazetecilik; editoryal yatırım, insan kaynağı, uzmanlık ve sorumluluk gerektiriyor. Bu nedenle yapay zekâ şirketlerinin yayıncıların hazırladığı haberleri kendi sistemlerinde kullanması halinde içerik sahiplerinin söz hakkı bulunması ve gerekirse lisanslama modeli kurulması gerekiyor.
Konseyin yaklaşımı net:
Yayıncı içeriğinin kullanımı için sistem "itiraz etmezsen kullanırım" mantığıyla değil, açık rıza üzerinden ilerlemeli.
EPC bu nedenle Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcıları Teresa Ribera ve Henna Virkkunen'e resmi başvuruda bulunarak Meta'nın yeni koşullarının telif hakkı, sözleşme adaleti ve piyasa gücünün kötüye kullanılması açısından incelenmesini istedi.
META GERİ ADIM ATTI AMA TARTIŞMA BİTMEDİ
Meta'nın 16 Ekim'de ticari şartların metninden yapay zekâ modellerinin "eğitilmesine" doğrudan gönderme yapan "train" ifadesini çıkardığı belirtiliyor.
Ancak bu değişiklik yayıncıların kaygısını gidermedi.
Çünkü itirazın merkezinde artık yalnızca tek bir kelime değil, Meta'nın içerik kullanımı için talep ettiği genel yetkinin kapsamı bulunuyor.
Bu nedenle Avrupa'daki medya kuruluşları, 30 Ekim öncesinde Komisyonun devreye girerek söz konusu şartları incelemesini istiyor.
30 Ekim öncesinde Komisyonun devreye girecek (Foto: Takvim Foto Arşiv)
GOOGLE AVRUPA'DA 890 MİLYON EUROLUK CEZAYA KARŞI MAHKEMEDE
Meta cephesinde yayıncılarla telif ve yapay zekâ tartışması büyürken Google da Avrupa Birliği ile yeni bir hukuk savaşına girdi.
Google, Avrupa Komisyonu'nun Temmuz ayında Dijital Piyasalar Yasası kapsamında verdiği toplam 890 milyon euroluk iki ayrı cezaya karşı Avrupa Birliği Genel Mahkemesi'ne başvurdu.
Cezaların 460 milyon euroluk bölümü Google'ın arama hizmetlerinde kendi ürünlerini rakiplerine göre avantajlı konuma getirdiği iddiasına dayanıyor.
Diğer 430 milyon euroluk ceza ise Google Play üzerinden uygulama geliştiricilere uygulanan yönlendirme kısıtlamalarıyla ilgili.
Şirket her iki dosyayı da yargıya taşıdı.
CEZA MAHKEMEYE GİTTİ, DMA YÜKÜMLÜLÜKLERİ DEVAM EDİYOR
Google'ın itirazı cezaları ve Komisyonun ihlal tespitini yargı önüne taşıyor ancak Dijital Piyasalar Yasası'nın en önemli özelliklerinden biri, dava süreci devam ederken şirketlerin uyumluluk yükümlülüklerinin ortadan kalkmaması.
Bu nedenle Google açısından mücadele yalnızca 890 milyon euroluk mali yükle sınırlı değil.
Şirket bir yandan cezaların iptalini ya da azaltılmasını talep ederken diğer yandan Avrupa Komisyonu'nun talep ettiği davranış değişikliklerine uymak zorunda kalıyor.
Büyük teknoloji şirketlerinin geçmişte Avrupa Komisyonu tarafından verilen yüksek tutarlı rekabet cezalarını yıllarca mahkemede taşıdığı biliniyor. Yeni dönemde ise DMA, klasik rekabet soruşturmalarına kıyasla daha hızlı müdahale ve daha sıkı uyum mekanizması üzerine kurulmuş durumda.
DMA, klasik rekabet gündeme geldi (Foto: Takvim Foto Arşiv)
GOOGLE'A ABD'DE DE YÜKSEK MAHKEME KAPISI KAPANDI
Google'ın 19 Ekim'de karşılaştığı ikinci önemli hukuk gelişmesi ise ABD'den geldi.
ABD Yüksek Mahkemesi, Google'ın Patent ve Ticaret Markası Ofisi'nin eski patentlerin yeniden incelenmesine ilişkin politikasına yaptığı itirazı görüşmeyi reddetti.
Dosyanın merkezinde yazılım şirketi VirtaMove'un sahip olduğu bir patent bulunuyor.
VirtaMove, Google'ın patent ihlali yaptığını öne sürerken Google söz konusu patentin Patent Deneme ve Temyiz Kurulu tarafından yeniden incelenmesini istedi.
Ancak Patent Ofisi, patentin uzun süredir yürürlükte olması nedeniyle tarafların "yerleşik beklentilerini" gerekçe göstererek Google'ın inceleme başvurusunu kabul etmedi.
GOOGLE "YAPAY ZAMAN SINIRI" DEDİ
Google ise söz konusu uygulamanın Patent Ofisi'nin yetkisini aştığını savundu.
Şirket, Patent Deneme ve Temyiz Kurulu'na yapılacak başvurular için Kongre tarafından belirlenmemiş fiili bir süre sınırı yaratıldığını ve bunun patent sahiplerine yasada öngörülenden daha geniş bir koruma sağladığını ileri sürdü.
Google'ın önce Federal Temyiz Mahkemesi'nden sonuç alamadığı dosyada son adresi Yüksek Mahkeme oldu.
Ancak Yüksek Mahkeme'nin başvuruyu görüşmeme kararıyla Patent Ofisi'nin VirtaMove dosyasındaki tutumu şimdilik yürürlükte kaldı.
TEKNOLOJİ ŞİRKETLERİ İÇİN PATENT CEPHESİ DE DARALIYOR
Google'ın itiraz ettiği politika yalnızca şirketi ilgilendirmiyor.
Samsung, Apple ve Alphabet gibi teknoloji devleri patent ihlali davalarında karşılarına çıkan patentleri geçersiz kılabilmek için Patent Deneme ve Temyiz Kurulu'nun taraflar arası inceleme mekanizmasını yoğun biçimde kullanıyor.
Ancak ABD Patent Ofisi'nin son dönemde bu başvuruları kabul etme oranının düşmesi, teknoloji şirketlerinin mahkemelerde karşılaştığı patent riskini artırabilecek bir unsur olarak görülüyor.
Patent Ofisi'nin incelemeye aldığı dosyaların oranının önceki yönetime kıyasla gerilemesi de Washington'da fikri mülkiyet politikasında daha korumacı bir çizgiye geçildiği yorumlarına neden oluyor.
ABD Patent Ofisi’nin inceleme oranlarını düşürmesi, teknoloji devleri için patent davalarındaki riski artıran yeni bir başlık oldu.(Foto: Takvim Foto Arşiv)
ATLANTİK'İN İKİ YAKASINDA AYNI TABLO
19 Ekim'de art arda gelen üç gelişme farklı hukuk alanlarında yaşansa da ortaya ortak bir tablo çıkarıyor.
Meta, Avrupa'da gazetecilik içeriklerinin yapay zekâ sistemlerinde kullanılması konusunda yayıncıların ve düzenleyicilerin baskısıyla karşı karşıya.
Google ise Avrupa'da Dijital Piyasalar Yasası kapsamında kesilen yüz milyonlarca euroluk cezaları mahkemeye taşırken ABD'de patent sistemine ilişkin önemli bir hukuki mücadelede Yüksek Mahkeme'den istediği sonucu alamadı.
Bir tarafta yapay zekâ ve telif hakları, diğer tarafta platform gücü, uygulama mağazaları ve patentler bulunuyor.
Ancak üç dosyanın ortak noktası aynı:
ABD ve Avrupa, teknoloji şirketlerinin içerik, pazar gücü ve fikri mülkiyet alanındaki hareket alanını giderek daha sıkı kurallarla çevreliyor.
Özellikle yayıncılar açısından Meta dosyası yeni bir eşik oluşturabilir. Avrupa Komisyonu'nun 30 Ekim öncesinde atacağı olası bir adım, yalnızca Meta'nın ticari şartlarını değil, haber içeriklerinin yapay zekâ çağında hangi koşullarda kullanılabileceğine ilişkin daha geniş bir tartışmanın da yönünü belirleyebilir.
TAKVİM UYGULAMASINI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN
