İran Dışişleri Bakanı Erakçi Umman'da: ABD ile yeni pazarlık mı, Hürmüz güvenliği mi?

Orta Doğu'da sular durulmuyor. ABD ordusunun hafta içi İran'a yönelik başlattığı hava saldırılarına karşı, İran ordusu da Bahreyn ve Kuveyt'teki ABD üslerini füzelerle vurarak anında misilleme yaptı.

Donald Trump.

ABD cephesinden Trump, "Ateşkes sona erdi" dedi. Küresel ticaretin kalbi olan Hürmüz Boğazı'nda kriz doruk noktasına ulaştı. Yaşanan bu sıcak çatışmanın hemen ardından, kritik bir diplomasi trafiği gerçekleşeceği belirtildi.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi. (Fotoğraflar AA Arşiv'e aittir.)

ERAKÇİ KRİTİK SEFER İÇİN MASKAT'TA!

Erakçi görüşmelerde bulunmak üzere Umman'ın başkenti Maskat'a gitti. Erakçi, Maskat Uluslararası Havalimanı'nda Ummanlı yetkililer tarafından karşılandı.

Erakçi'nin ziyarette Ummanlı yetkililerle Hürmüz Boğazı başta olmak üzere bölgesel gelişmeler ile ikili ilişkileri görüşmesi bekleniyor.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi tarafından duyurulan bu resmi ziyaret, bölgede tansiyonun zirve yaptığı bir döneme denk gelmesi açısından hayati önem taşıyor. Erakçi ve beraberindeki diplomatik heyet, Ummanlı yetkililerle bir araya gelerek İslamabad Mutabakat Zaptı'nın 5. maddesi uyarınca gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişini sağlayacak mekanizmaların düzenlenmesini ele aldı.

UYGUN MEKANİZMALAR

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, resmi ziyaret kapsamında bulunduğu Umman'da mevkidaşı Seyyid Bedir bin Hamad Al-Busaidi ile Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeleri ele aldı. Taraflar, ticari gemilerin boğazdan güvenli geçişinin sağlanmasına yönelik "uygun mekanizmalar" konusunda görüş alışverişinde bulundu.

SOSYAL MEDYA HESABINDA PAYLAŞTI

Erakçi, Umman Şura Meclisi Başkanı Khalid Hilal Al Maawali'nin İran'ın eski dini lideri Ali Hamaney için düzenlenen cenaze törenine katılması ve Umman'ın İran halkına yönelik taziye mesajı yayımlaması nedeniyle Maskat yönetimine teşekkür etti. Erakçi ayrıca, İran'ın Umman ile ikili ilişkileri güçlendirme konusundaki kararlılığını vurguladı.

Umman Dışişleri Bakanı Al-Busaidi ise ülkesinin bölgedeki gerilimin tırmanmasını önlemek için diplomasiye başvurulmasına yönelik ilkesel tutumunu yineledi. Busaidi, İran ile ABD arasında imzalanan mutabakat zaptının tamamen uygulanmasıyla bölgedeki güvenlik durumunun iyileşmesini umut ettiğini belirtti.

Görüşmede, Tahran-Maskat arasındaki ikili ilişkilerin farklı alanlardaki durumu ile Hürmüz Boğazı başta olmak üzere bölgesel gelişmelerin ele alındığı bildirildi.

Açıklamada ayrıca, tarafların ABD-İran arasındaki mutabakat zaptının 5. maddesi doğrultusunda ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişinin sağlanmasına yönelik "uygun mekanizmalar" konusunda da görüş alışverişinde bulunduğu aktarıldı.

1. İran Dışişleri Bakanı Erakçi Umman'a neden gitti?

Erakçi, ABD ile yaşanan son füze çatışmalarının ardından Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik krizini yönetmek ve İslamabad Mutabakat Zaptı kapsamında acil önlemleri devreye sokmak için Maskat'a gitti.

Umman, tarihsel olarak ABD ve İran arasında Washington ile Tahran arasında köprü görevi görmüş, nükleer müzakereler ve barış görüşmeleri için güvenilir bir zemin sağlamıştır.

2. Ziyaretin zamanlaması neden hayati önem taşıyor?

Ziyaret, ABD ordusunun hava saldırılarına karşı İran Kuveyt ve Bahreyn'deki ABD üslerini füzelerle vurmasının ve Trump'ın "Ateşkes bitti" açıklamasının hemen ardından gerçekleşiyor.

3. Görüşmelerde hangi somut mekanizmalar ele alındı.

Görüşmelerde özellikle İslamabad Mutabakat Zaptı'nın 5. maddesi uyarınca, çatışma döneminde ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçiş başta olmak üzere bölgesel ve ikili ilişkilerin konuşulacağı belirtildi.

Umman ile İran, Hürmüz Boğazı'na ilişkin görüşmeleri sürdürme konusunda anlaştı

Görüşmelerde, bölgedeki son gelişmelerin ortaya çıkardığı koşullar ve bunların Hürmüz Boğazı'ndaki seyrüsefere etkileri ele alındı.

Taraflar, Boğaz'da seyrüsefer güvenliği ve serbestisinin uluslararası hukuk doğrultusunda sağlanmasına yönelik gerekli mutabakatlara varılması amacıyla teknik ve siyasi düzeydeki görüşmelerin sürdürülmesi konusunda anlaşmaya vardı.

4. Bu ziyaret doğrudan bir ABD-İran müzakeresi mi?

Hayır, bu temas resmi olarak İran ve Umman arasında bir bölgesel güvenlik görüşmesidir; resmi bir açıklama gelmediği sürece "ABD ile yeni bir doğrudan pazarlık" olarak nitelendirilmemektedir.

Hürmüz Boğazı.

5. Hürmüz Boğazı neden küresel ticaretin kalbi konumunda?

Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20'si bu boğazdan geçiyor. Buradaki bir tıkanma veya çatışma, küresel enerji piyasalarında ve petrol fiyatlarında doğrudan şok etkisi yaratma potansiyeline sahip.

KATAR'DA DOLAYLI GÖRÜŞMELER GERÇEKLEŞTİRMİŞTİ

İran Dışişleri Bakanı Yardımcısı Kazım Garibabadi, 1 Temmuz'da Katar'ın başkenti Doha'da Pakistanlı ve Katarlı yetkililerle bir araya gelmişti. Temaslar kapsamında ABD tarafıyla dolaylı teknik görüşmeler gerçekleştirilmiş, görüşmelerde taraflar arasındaki mutabakat zaptının uygulanma süreci, Lübnan'daki son gelişmeler ve İran'a ait dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması konularının ele alındığı kaydedilmişti.

Garibabadi, ABD-İran arasında imzalanan mutabakat zaptındaki ihlallerin bildirilmesi ve kayıt altına alınmasına yönelik resmi bir iletişim kanalı kurulması konusunda mutabakata varıldığını açıklamıştı.

Garibabadi ayrıca, Katar Merkez Bankası yetkilileriyle de görüşme gerçekleştirildiğini ve İran'a ait dondurulmuş 6 milyar dolarlık fonun bir kısmının kullanımının ele alındığını belirtmişti. Garibabadi, tarafların İran'ın ihtiyaçları doğrultusunda gerekli ürünlerin satın alınabilmesi amacıyla bu fondan kaynak kullanılmasında mutabakata vardığını söylemişti.