DSÖ verilerine göre Avrupa’da aşırı sıcaklar dört yılda 200 binden fazla can aldı; altyapı yetersizliği riski büyütüyor

Avrupa'da uzun yıllar boyunca sel, fırtına ve soğuk hava kıtanın en büyük iklim riski olarak değerlendirildi. Ancak son dönemde aşırı sıcaklar kıtanın en ölümcül tehdidi oldu. Sadece Haziran 2026'nın son haftasında ölümler 10 bin barajını da aştı. EuroMOMO ölüm izleme sistemine göre 22-28 Haziran haftasında 27 Avrupa ülkesinde 10 bin 650 fazladan ölüm kaydedildi. Bu ölümlerin 9 binden fazlasını 65 yaş üzerindeki kişiler oluşturdu.

Avrupa'da son yıllarda rekor kıran aşırı sıcaklar, kış koşullarına göre tasarlanan bina ve enerji altyapısını zorlayarak kıtanın en ölümcül tehdidi haline geldi. (Fotoğraflar AA, Takvim Foto Arşivi ve sosyal medyadan alınmıştır.)

Dünya Sağlık Örgütü, Avrupa İklim ve Sağlık Gözlemevi, Avrupa İklim Değişikliğine Uyum Platformu (Climate-ADAPT) ve Dünya Kaynakları Enstitüsü (WRI) verilerine ve analizlerine göre, dört yılda 200 binden fazla ölüm, yalnızca bir çevre sorunu değil. Enerji politikası, şehir planlaması, sağlık kapasitesi ve sosyal hizmetlerin birlikte ele alınması gereken yapısal bir risk olarak değerlendiriliyor. Uzmanlar, Avrupa'nın dünyanın en hızlı ısınan kıtası olmaya devam etmesi halinde mevcut enerji ve sağlık altyapısıyla benzer krizlerin her yaz daha yüksek maliyetlerle yaşanabileceği uyarısında bulunuyor.

KRİZİN MERKEZİNDE ALTYAPI VAR

Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi Direktörü Hans Henri P. Kluge'nin açıkladığı verilere göre Avrupa Birliği ve ilişkili ülkelerde son dört yılda aşırı sıcaklar nedeniyle 200 binden fazla kişi hayatını kaybetti. DSÖ, bu ölümlerin büyük bölümünün alınacak önlemlerle engellenebileceğini vurguluyor.
Uzmanlar, sıcaklık artışının tek başına bu kadar yüksek can kaybına neden olmadığını belirtiyor. Asıl sorun, Avrupa'nın enerji, sağlık ve şehir altyapısının yeni iklim koşullarına yeterince uyum sağlayamaması.

Kıtadaki milyonlarca konut, kış aylarında ısıyı içeride tutacak şekilde tasarlanmış tarihi taş ve beton yapılardan oluşuyor. Günlerce süren sıcak hava dalgalarında bu binalar gündüz depoladığı ısıyı gece dışarı veremiyor. Böylece evlerin iç sıcaklığı insan vücudunun dinlenmesine izin vermeyecek seviyelere ulaşıyor.

KLİMALI EV YÜZDE 20'DE

WRI verilerine göre ABD'de evlerin yüzde 90'dan fazlasında klima bulunurken, Avrupa'da bu oran yaklaşık yüzde 20 seviyesinde. Enerji maliyetleri, çevresel kaygılar ve eski yapıların teknik özellikleri klima kullanımını sınırlandırıyor. Fransa, İspanya ve İtalya'da sıcak hava dalgalarında elektrik talebi hızla yükselirken bazı bölgelerde enerji sistemlerinde arızalar ve kesintiler yaşandı.

ŞEHİRLERİN YARISI HAZIR DEĞİL

DSÖ, çözümün yalnızca klima kullanımını artırmak olmadığını vurguluyor. Kurum; şehirlerin daha fazla yeşil alan oluşturmasını, gölgelendirme projelerini yaygınlaştırmasını, serinleme merkezleri kurulmasını, yaşlıların düzenli olarak kontrol edilmesini, çalışma saatlerinin sıcaklığa göre düzenlenmesini ve ulusal sıcaklık-sağlık eylem planlarının uygulanmasını öneriyor.

DSÖ'ye göre Avrupa ülkelerinin yarısından fazlasında hâlâ kapsamlı bir sıcaklık-sağlık eylem planı bulunmuyor. Kurum, erken uyarı sistemleri ve yerel yönetimlerin koordineli çalışması sayesinde sıcaklığa bağlı ölümlerin önemli ölçüde azaltılabileceğini belirtiyor. Sıcak hava dalgaları yalnızca vatandaşları değil sağlık sistemlerini de zorluyor. DSÖ verilerine göre birçok Avrupa kentinde acil servis başvuruları rekor seviyelere ulaştı. Bazı Fransız şehirlerinde acil çağrılar yüzde 50 arttı. Londra Ambulans Servisi ise tarihindeki en yoğun günlerden birini yaşadı. Hastanelerde hem hasta sayısı yükseldi hem de yüksek sıcaklık nedeniyle soğutma sistemleri ve tıbbi cihazlarda sorunlar görüldü.

AVRUPALILAR TÜRK KLİMALARIYLA SERİNLİYOR

Haziranda Türk iklimlendirme sanayi ihracatının oransal bazda en fazla arttığı ülkeler yüzde 130,7 ile Finlandiya, yüzde 97,3 ile Hırvatistan, yüzde 96,1 ile Letonya, yüzde 83,6 ile Lüksemburg, yüzde 74 ile Malta oldu. İklimlendirme Sanayi İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Osman Baştaş, "Türk üreticileri kaliteli üretim, esnek üretim kabiliyeti, hızlı teslimat ve güçlü mühendislik altyapısıyla küresel pazarlarda önemli bir avantaj sağlarken, tedarik zincirlerinde yaşanan yeniden yapılanma süreci de Türkiye'nin Avrupa'ya yakınlığı sayesinde sektörümüze önemli fırsatlar sundu. Avrupa başta olmak üzere birçok pazarda enerji verimliliği yüksek, düşük karbon ayak izine sahip ve çevre dostu soğutucu akışkanlarla çalışan sistemlere yönelik talep hızla artıyor. Türk firmaları da bu dönüşüme uzun süredir yatırım yapıyor" değerlendirmesinde bulundu.

BİNİ AŞKIN ÖLÜM

Haziran sonundaki sıcak hava dalgasından en fazla etkilenen ülkelerin başında Fransa geldi. Reuters'ın aktardığı verilere göre, yalnızca birkaç gün süren aşırı sıcaklar sırasında ülkede binin üzerinde "ek ölüm" kaydedildi. Özellikle Paris başta olmak üzere büyük şehirlerde gece sıcaklıklarının 40 dereceye yaklaşması, yaşlı nüfusun yoğun olduğu bölgelerde sağlık riskini artırdı. Hastanelerde acil servis başvuruları yükselirken sağlık sistemi sıcaklığa bağlı vakalar nedeniyle yoğunlaştı.

ASIL RİSK YAŞLI NÜFUSTA

Almanya, Avrupa'nın en yaşlı nüfuslarından birine sahip olması nedeniyle sıcak hava dalgalarından en fazla etkilenen ülkeler arasında yer alıyor. Özellikle bakım evlerinde ve kronik hastalığı bulunan yaşlılarda sıcaklığa bağlı ölüm riski arttı. Büyük kentlerde asfalt ve beton yoğunluğu nedeniyle oluşan "ısı adası" etkisi gece serinlemesini engellerken, eski bina stokunun klima sistemlerine uygun olmaması vatandaşların evlerinde yüksek sıcaklıklara maruz kalmasına neden oldu.

SICAKLIK 45 DERECEYİ GÖRDÜ

İspanya'da sıcaklıkların birçok bölgede 40 derecenin üzerine, bazı noktalarda ise 45 dereceye yaklaşmasıyla sağlık alarmı verildi. Ülkenin güney kesimlerinde açık alanda çalışanlar ve yaşlı nüfus için uyarılar yayımlandı. Hastanelerde sıcak çarpması ve sıvı kaybına bağlı başvurular arttı. Kuraklık ve orman yangını riski de sıcak hava dalgasının ekonomik maliyetini büyüten unsurlar arasında.

ACİL PLANA GEÇİLDİ

İtalya'da Roma, Milano, Floransa ve Bologna başta olmak üzere birçok kentte en yüksek sıcaklık alarmı ilan edildi. Sağlık otoriteleri hastanelerde ek personel görevlendirirken özellikle kalp ve solunum rahatsızlığı bulunan kişiler için acil önlem planları devreye alındı. Yaşlı nüfusun yoğun olduğu ülkede ev içi sıcaklıkların uzun süre yüksek seyretmesi ölüm riskini artıran temel faktörlerden biri olarak öne çıktı.

KLİMASIZ EVLER KRİZİ

İngiltere'de konutların büyük bölümü soğuk hava koşullarına göre inşa edildiği için aşırı sıcaklarda iç ortam sıcaklığı uzun süre yüksek kaldı.
Klima kullanım oranının düşük olması nedeniyle özellikle yaşlılar ve yalnız yaşayan bireyler risk grubunda yer aldı.
Ulusal Sağlık Sistemi (NHS), sıcak hava dalgaları sırasında acil servislerde yoğunluk yaşandığını ve sıcaklığa bağlı sağlık sorunlarında artış görüldüğünü bildirdi.

TÜRKİYE'DE SAĞLIK VE ENERJİ ALTYAPISI SAĞLAM

Türkiye'de ise sıcak hava dalgası nedeniyle ciddi oranda bir ek ölüm yok. Uzmanlar, Türkiye'nin Avrupa'dakine benzer bir durum yaşamamasının nedeninin görece genç nüfusa bağlı olduğunun ancak sağlık ve enerji sektöründeki dönüşüm hamlelerinin de olası krizlerin önüne geçtiğinin altını çiziyor. Zira, Türkiye, dev yatırımlarla enerji ve sağlık altyapısını hızla yeniliyor. Güneş ve rüzgar enerjisi kapasiteleri artırılıyor. Akıllı şebekelerle enerji kayıpları azaltılıyor. Dünya Bankası destekli projelerle elektrik iletim altyapısı modernize ediliyor. Çevre dostu ve yüksek teknolojiye sahip dev şehir hastaneleri hizmete girdi. Şehir hastaneleri, enerjinin, suyun ve malzemenin daha etkin ve verimli kullanılmasını teşvik etmek için çevre dostu bina tasarımları ile inşa edildi. Trijenerasyon sayesinde hastanelerin kendi enerjisini üretmesi ile enerji tasarrufu sağlandı. Son teknolojiyle donatılan hastanelerle, 2003'te kamu hastanelerinin ortalama 49 olan bina yaşı 13'e indi. Türkiye'de klima kullanım oranı da yüzde 45'lerde. Ofislerde bu oran yüzde 85 seviyelerine kadar çıkıyor.

TAKVİM UYGULAMASINI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN

SONRAKİ HABER

Mossad'ın Ahmedinejad planı başarısız oldu

Meryem Kartal Takvim.com.tr Dünya