Teknoloji devlerinin reklam sömürüsüne karşı Dijital Telif Yasası şart! Avustralya'dan kritik hamle
Teknoloji devlerinin yayıncı emeğini gasp eden dijital sömürü çarkı, yapay zekâ teknolojileriyle birlikte medyanın geleceğini tehdit eden ciddi bir krize dönüştü. Avustralya’nın haber içeriklerini bedelsiz kullanan platformlara karşı başlattığı %2,5’lik yaptırım adımını köşesine taşıyan Sabah Gazetesi yazarı Mevlüt Tezel, Türkiye’de de Dijital Telif Yasası’nın acilen çıkarılması gerektiğini vurguladı. takvim.com.tr’nin de defalarca gündeme getirdiği bu dijital korsanlığa karşı, yayıncıların hakkını koruyacak caydırıcı yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesi bekleniyor.
Gazetelerin, televizyonların ve dijital yayıncıların büyük emeklerle ürettiği içerikler, hiçbir telif bedeli ödenmeksizin teknoloji devlerinin devasa reklam çarkına yakıt olmaya devam ediyor. Başta arama motoru devi Google olmak üzere, küresel sosyal ağlar yerel ve ulusal medyanın sırtından milyarlarca dolar kazanırken, içerik üreticilerinin telif hakkı gasp ediliyor.
Yıllardır süregelen bu dengesiz ilişki, son dönemde yapay zekâ teknolojilerinin de devreye girmesiyle tam anlamıyla bir dijital sömürüye dönüştü.
Yeni düzenleme yasalaştı. (Fotoğraflar Takvim Foto Arşiv'e aittir)
Avustralya, yerel medya içeriklerinden kazanç sağlayan teknoloji devlerine karşı yeni bir adım attı. Yayıncılarla anlaşmayan şirketlere reklam gelirleri üzerinden yüzde 2,5'lik yükümlülük getiriliyor. Meseleyi gündemine alan Sabah Gazetesi yazarı Mevlüt Tezel, köşesinde teknoloji platformlarının haber üretmeden küresel ölçekte milyarlarca dolarlık haksız kazanç sağladığını ve Türkiye'nin bu duruma acilen müdahale etmesi gerektiğini kaleme aldı.

Küresel teknoloji devlerinin medya sektörünün emeği üzerinden devasa sermayeler oluşturduğuna değinen Tezel, Avustralya hükümetinin bu konuda attığı somut adımları hatırlattı. Avustralya'da Meta, Google, TikTok ve LinkedIn gibi şirketlerin yerel haber içeriklerinden elde ettiği ekonomik değer karşılığında yayıncılara ödeme yapmasını sağlayan yeni bir düzenlemenin yasalaştığını belirten Tezel, anlaşma yapmayan platformlara %2.5 oranında vergi benzeri yükümlülük getirildiğini aktardı.

AVUSTRALYA MODELİ ÖRNEK OLMALI
Dünyadaki dev arama motorlarının ve sosyal medya platformlarının reklam pastasından aldığı payın büyüklüğüne değinen Tezel, "Yüzde 2.5 kesinti küçük görünmesin! Google'ın çatı şirketi Alphabet 2025 yılı boyunca sadece reklamdan 294.69 milyar dolar gelir elde etti. Bu gelir içinde Avustralya, Türkiye gibi birçok ülkeden elde edilen reklam kazançları da var. TikTok, Meta vs. diğer teknoloji devlerini de hesaba katarsanız yüzde 2.5 kesinti devasa gelir demek. Şimdi teknoloji devleri tıpış tıpış Avustralya'daki medya kuruluşlarıyla anlaşmak zorunda kalacak!" ifadeleriyle durumun ciddiyetine dikkat çekti.
Türk medyasının ekstra bir ayrıcalık peşinde olmadığını dile getiren Tezel, "Bu sorunun Türkiye ayağı ile ilgili birçok yazı ve haber çıktı. Türk medyası yeni bir hak istemiyor! Yabancı teknoloji devleri tarafından yıllardır gasp edilen reklam gelirleri için mücadele ediyor! İçerik üreten medya kuruluşları ama bu içeriğin kaymağını yiyenler yabancı teknoloji şirketleri!" sözleriyle tepkisini dile getirdi.

YAPAY ZEKA SÖMÜRÜYÜ KATLADI
Son dönemde yapay zekâ teknolojilerinin arama motorlarına entegre edilmesiyle sömürü çarkının daha da derinleştiğini savunan Tezel, haber sitelerinin yaşadığı trafik kaybını şu cümlelerle açıkladı:
"Yapay zekâdaki gelişmeyle birlikte sömürü daha da arttı. Örneğin eskiden Sabah, Hürriyet, Sözcü vb. gazetelerin ürettiği haberlere Google gibi arama motorlarında gözüken linklere tıklayarak ulaşabiliyor ve böylece 'tıklanma' üzerinden reklam geliri elde ediliyordu. Bu gelirde bile Google daha çok kazanıyordu! Şimdi ise Google, arama motoruna entegre ettiği yapay zekâ ile kullanıcılara doğrudan sonuç sayfasında bilgi sunuyor. Okuyucu Sabah'ın, Sözcü'nün sitesine geçmesine gerek kalmıyor. Üstelik yapay zekâ haberin özetini sunuyor! Yani Meta, Google gibi şirketler, haber, bilgi üretmeden, medya şirketlerinin ürettiği içerikleri yapay zekâ aracılığıyla çalıyor!"
"DİJİTAL TELİF ŞART"
Kullanıcı trafiği alamayan web sitelerinin finansal olarak çöküşe sürüklendiğini belirten Tezel, bu tehdidin sadece ana akım yayın organlarını değil; bağımsız, butik ve bireysel habercileri de doğrudan vurduğunu kaydetti. Sürecin bilgi tekelciliğine evrileceğinin altını çizen yazar, haber ve bilginin yapay zekâ sistemleri içinde hapsolacağını ve gelecekte bu verilere erişimin paralı hale getirileceğini vurguladı.
Telif düzenlemesi konusunda gecikilmesine anlam veremediğini belirten Tezel, yazısını "Hükümet, Dijital Telif Yasası'nı çıkarmak için daha neyi bekliyor anlamış değilim! Yakında yerel, ulusal medya diye bir şey kalmayacak!" uyarısıyla tamamladı.
TAKVİM.COM.TR DEFALARCA GÜNDEME GETİRDİ
Dijital platformların yayıncı emeğini sömüren düzenine ve Türkiye'de acilen hayata geçirilmesi gereken Dijital Telif Yasası'nın kritik önemine takvim.com.tr defalarca dikkat çekti. Medya sektörünün geleceğini tehdit eden bu dijital korsanlığın önüne geçilmesi; ancak tavizsiz, net ve caydırıcı yasal yaptırımlarla mümkün.


