CANLI | ABD ve İran arasında Hürmüz gerilimi | Hamaney duyurdu: Yeni bir sayfa açılıyor

İRAN: PARAYI VEREN HÜRMÜZ'DEN GEÇİYOR

İran Meclisi Enerji Komisyonu Başkan Yardımcısı Cafer Kadiri, ABD’nin yaptırım uyarısına rağmen Çin, Hindistan ve Japonya gibi farklı ülkelere ait gemilerin, Hürmüz Boğazı'ndan geçmek için ödeme yaptığını ve söz konusu ülkelere petrol ve petrol ürünleri sattıklarını belirtti.

İran Meclisi’ne bağlı haber ajansı İCANA'ya göre Kadiri, ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndan geçmek için İran’a geçiş ücreti ödeyen ülkelere yönelik uyarısını değerlendirdi.

Kadiri, ABD’nin yeni yaptırım turunda, Hürmüz Boğazı’ndan geçmek için İran’a ödeme yapan her kurumun ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalacağı konusunda uyarıda bulunduğunu hatırlatarak şu ifadeleri kullandı:

“Çin, Hindistan ve Japonya'nın, Beyaz Saray’ın kısıtlamalarını dikkate almaksızın gemilerinin geçişi için ödeme yaptığı, hatta ülkemizin petrol ve petrol ürünlerini satın aldığı görülüyor.”

Bütün dünyanın İran tarafında üretilen enerjiye ihtiyaç duyduğunu "çok iyi" bildiği değerlendirmesinde bulunan Kadiri, "Bu ülke (ABD) yetkilileri, kısıtlama, yaptırım ve deniz ablukasına rağmen İran'ın küresel pazarlara petrol ihracatı yaptığına tanık olduğumuzu bilmelidir.” dedi.

HAMANEY: HÜRMÜZ'DE YENİ BİR SAYFA AÇILIYOR

İran Dini Lideri Mücteba Hamaney, Basra Körfezi ve Hürmüz Boğazı'nın geleceğinde ABD'nin olmayacağını savunarak, "Hürmüz Boğazı'nda yeni bir sayfa açılıyor." ifadelerini kullandı. Hamaney, İran'da kutlanan "Ulusal Fars (Basra) Körfezi Günü" dolayısıyla yazılı bir mesaj yayımladı.

Basra Körfezi'ni "küresel ekonomi için hayati ve benzersiz bir su yolu" olarak nitelendiren Hamaney, ABD-İsrail'in saldırılarına işaret ederek, "Bugün, dünyanın zorbalarının bölgedeki en büyük askeri saldırısından ve Amerika'nın planlarının utanç verici bir şekilde yenilgiye uğratılmasından iki ay sonra, Fars Körfezi ve Hürmüz Boğazı'nda yeni bir sayfa açılıyor." değerlendirmesinde bulundu.

KOMŞULARIMIZLA AYNI KADERİ PAYLAŞIYORUZ

Bölgenin ABD ve yabancı aktörler olmadan parlak geleceğe sahip olacağını vurgulayan Hamaney, "Fars Körfezi ve Umman Denizi sularında komşularımızla aynı kaderi paylaşıyoruz ve binlerce kilometre uzaktan açgözlülükle kötülük yapan yabancıların, bu suların derinliklerinden başka bir yerde yeri yok." ifadelerini kullandı.

 

YENİ YÖNETİM PLANINI AÇIKLADI

İran lideri Hamaney, ülkesinin Hürmüz Boğazı'nda yeni yönetim planına işaret ederek, şunları kaydetti:

"Hürmüz Boğazı'nda yeni yönetimin hayata geçirilmesiyle İran, Fars Körfezi bölgesinin güvenliğini sağlayacak ve düşmanın bu su yolunu kötüye kullanmasına son verecektir. Hürmüz Boğazı'nda yeni yönetimin yasal kuralları ve uygulanması, bölgedeki tüm milletlere huzur ve kalkınma getirecek, ekonomik faydaları ise milletimizi mutlu edecektir."

Hamaney, İran'ın nükleer ve füze teknolojileri dahil bilimsel kazanımlarını "ulusal sermaye"" kabul edeceğini de vurgulayarak, bu kazanımları deniz, kara ve hava sınırları gibi koruyacaklarını dile getirdi.

İran Dini Lideri, sosyal medyadan yaptığı paylaşımda, "Fars Körfezi bölgesinin parlak geleceği, ABD'siz bir gelecek olacaktır; burada, uluslarının ilerlemesi, refahı ve zenginliği hizmet görür." ifadelerine yer verdi. 

 

AVN'DAN İSRAİL'E BASKI YAPIN ÇAĞRISI

Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn, uluslararası yasaları ve ateşkesi ihlal ederek siviller, sağlık çalışanları ve sivil savunma ekiplerini hedef alan saldırılarını durdurması için İsrail'e baskı yapılmasını istedi.

Lübnan Cumhurbaşkanlığından yapılan açıklamaya göre Avn, Kızılay ve Kızılhaç dernekleri heyetleriyle bir araya geldi.

Burada yaptığı konuşmada İsrail'in ülkesine yöneli1k saldırılarına değinen Avn, "Uluslararası yasalara ve anlaşmalara saygı göstermesi, sivilleri, sağlık çalışanlarını, sivil savunma personeli ile bu kuruluşları hedef almayı bırakması için İsrail'e baskı yapılmalıdır." dedi.

İsrail'in Lübnan'ın güneyinde ateşkese yönelik ihlallerini sürdürdüğüne dikkati çeken Avn, İsrail ordusunun evleri ve ibadethaneleri yıktığını, saldırılarda hayatını kaybeden ve yaralananların sayısının arttığını söyledi.

Avn, İsrail'in sağlık görevlileri ve gönüllülere yönelik saldırılarına ilişkin, "Lübnan Kızılhaçı ve diğer yardım kuruluşlarından şu ana kadar yaklaşık 17 sağlık personeli hayatını kaybetti ve gazeteciler de hedef alındı." diye konuştu.

Gönüllülerin özverili çalışmasıyla yaralıları kurtarmak için büyük fedakarlıklar verdiğine dikkati çeken Avn, bu kişilerin hayat kurtarmak için canını ortaya koyarak çalıştığına dikkati çekti.

Avn, İsrail'in alıkoyarak hapishanede tutulan Lübnanlılar ile Uluslararası Kızılhaç Komitesi'nin iletişim kurmasına izin vermediğini hatırlatarak, "İsrail hapishanelerindeki Lübnanlı esirlerin akıbetinin belirlenmesi için Lübnan'a yardım edilmesi çağrımı yineliyorum." şeklinde konuştu.

ABD BASININDAN BOMBA İDDİA: USS GERALD R. FORD ABD DÖNÜYOR

ABD'ye ait "USS Gerald R. Ford" uçak gemisinin ilerleyen günlerde Orta Doğu'dan ayrılacağı ve ülkeye dönüş yolculuğuna başlayacağı iddia edildi.

Washington Post (WP) gazetesinin ismini açıklamak istemeyen ABD'li yetkililere dayandırdığı haberine göre, uçak gemisinin bölgeden tam olarak ne zaman ayrılacağı belirsizliğini koruyor.

10 AYDIR GÖREVDEYDİ

Yetkililer, Venezuela'daki askeri operasyon ile ABD/İsrail-İran Savaşı dahil yaklaşık 10 aydır görevde olan geminin, 4 bin 500 denizciyle Orta Doğu'dan ayrılıp ülkeye dönüş yolculuğuna başlayacağını öne sürdü.

Bir yetkili de söz konusu uçak gemisinin mayısın ortalarına doğru Norfolk Limanı'nın bulunduğu Virginia eyaletine varmasının beklendiğini ileri sürdü.

USS Gerald R. Ford'un dün itibarıyla 309 gündür denizde olduğu belirtiliyor.

ABD'DEN HÜRMÜZ'DE KOALİSYON ADIMI

ABD yönetiminin, Hürmüz Boğazı'ndaki kısıtlamalar dolayısıyla diğer ülkelere, gemilerin bölgeden geçişini sağlayacak yeni bir uluslararası koalisyon kurulması için çağrıda bulunduğu iddia edildi.

Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin haberine göre, ABD Dışişleri Bakanlığı, yurt dışı misyonlarına bir not gönderdi.

Notta, Bakanlık, ABD liderliğinde, Hürmüz Boğazı'ndaki kısıtlamalar dolayısıyla gemilerin bölgeden geçişini sağlayacak yeni bir uluslararası koalisyon kurulması ve diğer ülkelerin de bu koalisyona katılmasını istedi.

Olası koalisyonun bilgi paylaşımı yapacağı, diplomatik olarak koordinasyon sağlayacağı ve olası yaptırımları uygulayacağı belirtilen notta, "Katılımınız, seyrüsefer özgürlüğünü yeniden tesis etme ve küresel ekonomiyi koruma konusundaki kolektif yeteneğimizi güçlendirecektir." ifadesine yer verildi.

 

"Denizcilik Özgürlüğü Yapısı" olarak adlandırılan bu girişimin, "birleşik bir kararlılık göstermek" için önemli olduğuna dikkat çekilerek, söz konusu koalisyonun ABD Dışişleri Bakanlığı ve Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından ortak yürütüleceği aktarıldı.

Notta, koalisyon kapsamında Dışişleri Bakanlığının "diplomatik operasyonlar merkezi" olarak görev yapacağı, CENTCOM'un da "ticari gemi taşımacılığı için gerçek zamanlı denizcilik alanında farkındalık sağlayacağı ve ortak ordular arasında bilgi paylaşımını koordine edeceği" ifade edildi.

Söz konusu koalisyonun, İngiltere ve Fransa'nın önerdiği ve Hürmüz Boğazı'ndan geçen ticari gemi trafiğini koruyacak ortak deniz misyonu da dahil olmak üzere, diğer güvenlikle alakalı denizcilik görev güçlerini tamamlayıcı nitelikte olacağı vurgulandı.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NDAKİ SON DURUM

ABD ile İran arasında 8 Nisan'da varılan ateşkes anlaşması sonrasında Pakistan arabuluculuğunda yapılan görüşmelerden sonuç çıkmayınca ABD Başkanı Donald Trump, 13 Nisan'da İran'a "deniz ablukası" uygulama kararı almış ve Hürmüz Boğazı'na giriş yapan ve çıkan İran bağlantılı gemilere müdahale etmeye başlamıştı.

ABD, bu süreçte Umman Denizi ve Hint Okyanusu'nda İran'a ait bazı ticari gemilere saldırarak ele geçirmiş, İran da buna karşılık Hürmüz Boğazı yakınlarında biri İsrail'le bağlantılı bazı gemilere müdahale ederek el koymuştu.

3 GÜN GEÇTİ HİÇBİR KUYU PATLAMADI

 İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundan açıklama yaptı.

Trump'ın 3 gün önce "İran'ın petrol altyapısının havaya uçmasına 3 gün kaldı" yönündeki açıklamasını anımsatan İran Meclis Başkanı, "3 gün geçti, hiçbir kuyu patlamadı. Bunu 30 güne uzatabilir ve kuyuyu burada canlı yayınlayabiliriz. Bu, ABD yönetiminin Bessent gibi kişilerden aldığı türden saçma bir tavsiyeydi. Aynı kişiler abluka teorisini de destekliyor ve petrolü 120 doların üzerine çıkardılar. Bir sonraki durak 140. Sorun teori değil, zihniyet." değerlendirmesinde bulundu.

TRUMP TEHDİT ETMİŞTİ

ABD Başkanı Donald Trump, 26 Nisan'da yaptığı konuşmada, ABD Donanması'nın Hürmüz Boğazı'ndaki ablukasının sürdüğünü ve bu faaliyetin başarılı sonuçlar ürettiğini söylemişti.

Abluka nedeniyle İran'ın petrol altyapısının çökebileceğini savunan Trump, İran'ın petrol depolarının dolması ve kaynakları depolayacak yerlerinin bulunmamasının yol açacağı teknik sorunlar nedeniyle petrol boru hatlarında büyük yıkım oluşacağını belirterek "İran'ın petrol altyapısı havaya uçmadan önce yaklaşık 3 günü kaldı" ifadesini kullanmıştı.

TRUMP'TAN PUTİN AÇIKLAMASI: ÇOK İYİ BİR GÖRÜŞME YAPTIK

ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile "çok iyi" bir telefon görüşmesi yaptığını belirterek, "Sanırım yakın zamanda bir çözüm bulacağız, bunu umuyorum. Bence o da bir çözüm bulunmasını istiyor ve bu iyi bir şey." dedi.

ABD Başkanı Trump, Artemis 2 ekibini Beyaz Saray'da kabul ederken, basın mensuplarının gündeme ilişkin sorularını yanıtladı.

Trump, bugün Rusya Devlet Başkanı Putin ile "çok iyi" ve uzun bir telefon görüşmesi yaptığını ve görüşmede ağırlıklı olarak Rusya-Ukrayna Savaşı'nı, biraz da İran'la ilgili gündemi ele aldıklarını aktardı.

ABD Başkanı, "Çok uzun bir konuşma yaptık. Sanırım yakın zamanda bir çözüm bulacağız, bunu umuyorum. Bence o da bir çözüm bulunmasını istiyor ve bu iyi bir şey." değerlendirmesini yaptı.

Trump, "Ukrayna, askeri olarak yenilmiş durumda. Bunu yalan haber medyasını okuyarak bilemezsiniz." ifadesini kullandı.

Rusya Devlet Başkanı'nın "uranyum zenginleştirme" konusunda yardım önerisinde bulunduğunu ifade eden Trump, kendisinin ise Putin'e "özellikle Ukrayna'daki savaşın sona erdirilmesi süreciyle ilgilenmesini" önerdiğini söyledi.

Trump, Putin'e Ukrayna savaşında kısa süreli bir ateşkes önerdiğini belirterek, "Bence bunu kabul edebilir. Bu konuyla ilgili bir açıklama yapabilir. Açıklama yapmadı mı henüz?" diye konuştu.

RUSYA, İRAN'IN NÜKLEER SİLAHA SAHİP OLMASINI İSTEMİYOR

Trump, Putin ile yaptığı telefon görüşmesinde, ABD-İran gerilimini de değerlendirdiklerini kaydederek, Putin'in bu sürece ilişkin yorumlarını paylaştı.

"(Putin) Onların (İran’ın) nükleer silaha sahip olmasını istemiyor." diyen Trump, Rusya-Ukrayna Savaşı ile ABD-İran savaşının ne zaman biteceği sorusuna da "Bilmiyorum, belki de aynı zamanda sona erer." yanıtını verdi.

KREMLİN'DEN AÇIKLAMA 

Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuriy Uşakov, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ABD Başkanı Donald Trump'ın, yaptıkları telefon görüşmesinde İran, Basra Körfezi ve Ukrayna'daki durumu ele aldıklarını bildirdi.

Uşakov, başkent Moskova'da gazetecilere yaptığı açıklamada, Rus tarafının talebi üzerine Putin ile Trump arasında telefon görüşmesi yapıldığını belirtti.

 

 

Görüşmenin 1,5 saatten fazla saat sürdüğünü, iş odaklı ve yapıcı olduğunu aktaran Uşakov, Putin'in, gerçekleştirilen suikast girişimiyle ilgili olarak Trump'ı desteklediğini söyleyerek "Rus lider, bu girişimi şiddetle kınayarak, her türlü siyasi amaçla uygulanan şiddetin kabul edilemez olduğunu vurguladı." dedi.

Uçakov, iki liderin uluslararası konulardan daha fazla İran ve Basra Körfezi'ndeki duruma odaklandığını aktararak, şu ifadeleri kullandı:

"Putin, Trump'ın İran'la ateşkesi uzatma kararının doğru olduğunu düşünüyor. Bu, müzakereler için fırsat sağlayacak ve genel olarak durumun istikrara kavuşmasına yardımcı olacak. Putin, ABD ve İsrail'in yeniden askeri güç kullanmaya başlaması durumunda, bunun sadece İran ve komşu ülkeleri için değil, tüm uluslararası toplum için de kaçınılmaz ve son derece yıkıcı sonuçlar doğuracağına belirtti. Elbette, İran'a karşı karadan operasyon düzenleme seçeneğinin kesinlikle kabul edilemez ve tehlikeli olduğu görülüyor."

Rusya'nın durumun barışçıl çözümünden yana olduğuna dikkati çeken Uşakov, "Rusya, krize barışçıl çözümün bulunması amacıyla yürütülen diplomatik girişimlere destek sağlanması konusunda kararlı ve İran nükleer programıyla ilgili anlaşmazlıkların çözümüne ilişkin bazı önerilerde bulundu. Bu amaçla, İran temsilcileri, Basra Körfezi ülke liderleri, İsrail ve elbette Amerikan müzakereciler ile temaslar sürdürülecek." dedi.

Uşakov, Trump'ın da "sonlanan çatışma aşamasının sonuçlarıyla ilgili" değerlendirmelerde bulunduğunu, "İran yönetiminin bulunduğu zor duruma dair" görüşlerini aktardığını söyledi.

TRUMP NETANYAHU İLE GÖRÜŞTÜ

İsrail basını, ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasında gerçekleştirilen görüşmede Lübnan ve İran konularının ele alındığını bildirdi.

İsrail devlet televizyonu KAN'ın ismini açıklamadığı İsrailli bir kaynağa dayandırdığı habere göre, Trump ile Netanyahu telefonda görüştü.

Görüşmenin, İsrail güvenlik kabinesinin Lübnan ve İran başlıklarını ele almak üzere toplandığı sırada yapıldığı belirtildi.

Haberde, Trump ile Netanyahu arasındaki görüşmenin içeriğine ilişkin ayrıntılara yer verilmezken, Netanyahu'nun ofisinden konuya ilişkin henüz resmi açıklama yapılmadı.

KAN'ın başka bir İsrailli kaynağa dayandırdığı haberinde ise Trump'ın, "İran'a yönelik deniz ablukasının sürdürülmesinden yana olduğu" öne sürüldü.

29 NİSAN'DA NELER YAŞANDI?

İşlediği hiçbir savaş suçunun hesabını vermeyen İsrail'in Ortadoğu'da yaktığı ateş nedeniyle uluslararası kurumlar ve devletlerden ardı ardına uyarılar geliyor. İsrail'in arkasına ABD'yi alarak İran'a karşı 28 Şubat'ta başlattığı savaşın akıbeti belirsizliğini koruyor. İran-ABD ateşkesinde süre yarın dolacak ve müzakereler de kesilmiş durumda. Dünya enerji sevkiyatının yüzde 20'sinin yapıldığı Hürmüz Boğazı'ndaki çifte abluka sürüyor. Birleşmiş Milletler'e göre Hürmüz'de geçişler yüzde 95.3 oranında azaldı.

 

OPEC HAMLESİ FİYATLARI ARTIRDI

Uzmanlara göre durum "soğuk savaş"a dönebilir. Wall Street Journal gazetesine göre ABD Başkanı Donald Trump, Tahran'a baskıyı artırmak ve uranyum zenginleştirme faaliyetlerini durdurmaya zorlamak için uzun bir abluka talimatı verdi. ABD, dün İran'da 35 kuruluşu daha yaptırım listesine alarak finansal ablukayı genişletti. Birleşik Arap Emirlikleri'nin Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü'nden çıkmasıyla petrol fiyatları yükselişe geçti. Hürmüz'ün kapanmasıyla petrol fiyatları, savaş öncesi döneme kıyasla yüzde 53 arttı.

 

KRİZ DERİNLEŞEBİLİR
 

• BM, Dünya Gıda Örgütü ve daha birçok kurumdan "küresel gıda krizi kapıda" uyarıları geliyor.
• Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, Ortadoğu'daki çatışmalar nedeniyle yükselen enerji ve gübre fiyatlarından etkilenen tarım, ulaştırma ve sanayi sektörlerine destek sağlanabilmesi amacıyla üye ülkeler için geçici devlet yardımı çerçevesini kabul etti.
• Orta Doğu'daki savaşın AB'ye enerji faturası 27 milyar euroyu aştı.
• ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı'nda tırmanan gerilim, enerji piyasalarının yanı sıra gübre ve yarı iletken tedarik zincirlerinde de yeni riskleri gündeme getirdi.

 

ELİ SİLAHLA TEHDİT ETTİ

ABD Başkanı Trump, sosyal medyadan İran'a eleştirilerde bulundu. Trump, "İran bir türlü işleri yoluna koyamıyor. Nükleer silahsızlanma anlaşması imzalamayı bilmiyorlar. Yakında akıllanmaları gerek" dedi. Trump'ın yer verdiği; siyah takım elbiseli, güneş gözlüklü ve elinde uzun namlulu silah taşıdığı bir fotoğrafına kalın puntoyla "Artık iyi adam yok" ifadesini kullanması dikkati çekti.

 

AVRUPA'DA YOKLUK PANİĞİ

İşte dün yapılan kriz uyarılarına dair bazı örnekler:

• Avrupa'nın en büyük düşük maliyetli hava yolu şirketi Ryanair Group'un Üst Yöneticisi Michael O'Leary, yükselen uçak yakıtı fiyatlarının, Avrupa'daki birçok havayolu şirketini iflasın eşiğine getirebileceği uyarısında bulundu.
• Hindistan'da havayolu şirketleri, yakıttan alınan vergide indirim yapılmazsa operasyonların durma noktasına geleceği uyarısında bulundu.
• İsveç Enerji Bakanı Ebba Busch, Ortadoğu'daki çatışmalar ve Hürmüz'deki aksaklıklar nedeniyle yakıt fiyatlarının yükseldiğini belirtti. Bunun ilerleyen dönemde yokluğa yol açabileceği uyarısı yaptı.