Avrupa’da protesto dalgası büyüyor! Fransa, İspanya ve İtalya borsaları çöküşte

Avrupa, son yılların en geniş kapsamlı toplumsal huzursuzluk dalgalarından biriyle karşı karşıya. Fransa'da eğitim sistemine ve hayat pahalılığına tepki olarak başlayan gösteriler, İspanya ve Portekiz'de konut krizine, İtalya'da alım gücü kaybına, Arnavutluk'ta ise yolsuzluk ve işsizlik karşıtı protestolara dönüştü.

Sokaklardaki gerilim 19 Ekim Pazartesi günü finans piyasalarına da yansıdı. Avrupa borsalarında satışlar hızlanırken, özellikle Fransa'nın kamu borçlanma maliyetlerindeki yükseliş, toplumsal huzursuzluğun ekonomik istikrar açısından yarattığı riskleri gündeme taşıdı.

BORÇLANMA FAİZİ YÜZDE 4.86

Sabah'tan Barış Ergin'in haberine göre protestoların ekonomik etkisinin en sert hissedildiği ülke Fransa oldu. Ülkede yaşanan olaylarda 2 bin 400'den fazla kişinin gözaltına alınması, yatırımcıların siyasi istikrara ilişkin endişelerini artırdı. Paris Borsası'nın CAC 40 endeksi yüzde 1.38 gerilerken, BNP Paribas, Société Générale ve Crédit Agricole hisselerinde kayıplar yüzde 2.2 ile yüzde 2.6 arasında gerçekleşti.

Avrupa’da hayat pahalılığı, konut krizi ve siyasi gerilimlere karşı protestolar büyüyor. (Fotoğraflar: Takvim Foto Arşivi)

Tahvil piyasasında da satış baskısı güçlendi. Fransa'nın 10 yıllık devlet tahvili faizi yaklaşık 8 baz puan yükselerek yüzde 4.86 seviyesine ulaştı.
Aynı vadeli Alman tahviliyle arasındaki getiri farkı 145 baz puana çıktı. Bu gelişme, yatırımcıların Fransız kamu borcunu taşımak için daha yüksek risk primi talep ettiğini ortaya koydu.

Fransız hükümetinin 2027 bütçesinde 54 milyar euroluk tasarruf hedeflemesi, protestocuların daha yüksek ücret, emekli aylığı ve kamu harcaması talepleriyle çatışıyor. Bu tablo, hükümetin bütçe disiplinini sağlamasını zorlaştırırken 2027 cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde siyasi riskleri büyütüyor.

İSPANYA'DA BORSA DÜŞTÜ

İspanya'da protestoların merkezinde giderek ağırlaşan konut krizi bulunuyor. Kirasına yüzde 230 zam yapılan 87 yaşındaki bir kadının evinden çıkarılmasıyla büyüyen tepkiler, konut piyasasındaki yatırım fonlarının rolünü yeniden tartışmaya açtı. Madrid Borsası'nın IBEX endeksi yüzde 1.34 değer kaybetti.

Piyasalardaki baskıda konut protestolarının yanı sıra 29 Kasım'da yapılması planlanan erken seçim öncesindeki siyasi belirsizlik de etkili oldu. Göstericiler kira artışlarına sınırlama getirilmesini, tahliyelerin durdurulmasını ve yatırım fonlarının konut satın almasının yasaklanmasını talep ediyor.

İtalya’da polis ile göstericiler karşı karşıya gelirken Avrupa borsalarında da düşüş yaşandı.

MİLAN SOKAKLARI KARIŞTI

İtalya'da hayat pahalılığına karşı Milano'da düzenlenen gösteriler şiddet olaylarına dönüştü. Polisle protestocular arasında çatışmalar yaşanırken, gösterilerin ardından İtalya'nın FTSE MIB endeksi haftanın ilk işlem gününe yüzde 1.08 düşüşle başladı. İtalya açısından temel risk, sosyal harcama taleplerinin kamu maliyesi üzerindeki baskıyı artırması. Yüksek kamu borcu nedeniyle yatırımcıların yakından izlediği ülkede, protestoların yayılması halinde siyasi risk priminin ve finansman maliyetlerinin yükselmesi ihtimali bulunuyor.

PORTEKİZ'DE EVLER %124 ARTTI

Portekiz'de protestoların odağında konut fiyatlarındaki olağanüstü yükseliş yer alıyor. Resmî verilere göre ülkede konut fiyatları 2015-2024 döneminde yüzde 124 arttı. Bu oran, Avrupa Birliği ortalamasının yaklaşık iki katına karşılık geliyor.

Lizbon'da yüzlerce kişinin katıldığı gösteriler, özellikle gençlerin konuta erişim sorununun ekonomik ve siyasi sonuçlarını gündeme taşıdı.
Portekiz borsasında protestolara doğrudan bağlanabilecek teyitli bir kayıp oranı bulunmamakla birlikte, konut piyasasına yönelik olası müdahaleler gayrimenkul şirketleri ve bankacılık sektörü açısından izleniyor.

ARNAVUTLUK'TA SİYASİ RİSK

Arnavutluk'ta Başbakan Edi Rama yönetimine yönelik protestoların merkezinde yolsuzluk iddiaları, işsizlik ve eğitim sistemindeki sorunlar bulunuyor. Gösterilerin altıncı gününe ulaşması, ülkedeki siyasi gerilimin kısa vadede sona ermeyebileceğine işaret ediyor.

Arnavutluk'un diğer dört ülkeye kıyasla daha sınırlı sermaye piyasası yapısı nedeniyle protestoların etkisi büyük borsa endekslerinden çok yatırım ortamı, doğrudan yabancı sermaye girişleri ve ülke risk algısı üzerinden değerlendiriliyor.

BORSADA SATIŞ DALGASI

Beş ülkedeki protestoların aynı döneme denk gelmesi, Avrupa genelindeki ekonomik kırılganlıkları daha görünür hale getirdi. STOXX 600 endeksi yüzde 0.79 gerilerken, Fransa'da bankacılık, perakende ve gayrimenkul hisseleri satış baskısının merkezinde yer aldı.

Piyasalardaki kayıpların tamamını protestolara bağlamak mümkün değil. Küresel teknoloji hisselerindeki satışlar, enerji fiyatları ve şirket bilançolarına ilişkin beklentiler de fiyatlamaları etkiliyor. Ancak Fransa tahvillerindeki sert hareket, toplumsal huzursuzluğun mali disiplin ve siyasi istikrar üzerinden doğrudan finansal risk oluşturabildiğini gösteriyor.

BORSALARDA BİR HAFTALIK KAZANIMLAR ERİYOR

Avrupa borsaları, 12–16 Ekim haftasında kaydettiği yükselişin ardından yeni haftaya sert satışlarla başladı. Geçen hafta Avrupa'nın gösterge endeksi STOXX 600 yüzde 2.04, Fransa'nın CAC 40 endeksi yüzde 1.97 ve İspanya'nın IBEX 35 endeksi yüzde 1.54 değer kazanmıştı. İtalya'nın FTSE MIB endeksindeki yükseliş ise yüzde 0.22 ile sınırlı kalmıştı.

Ancak 19 Ekim Pazartesi günü Fransa'daki protestoların yarattığı siyasi ve mali belirsizlik, Avrupa genelinde satış baskısını artırdı. Gün içi işlemlerde Fransa borsası yüzde 1.22, İspanya yüzde 1.34, İtalya yüzde 1.27 ve Avrupa'nın gösterge endeksi STOXX 600 yüzde 0.68 geriledi. Böylece Fransa'da önceki haftanın yüzde 1.97'lik kazancının önemli bölümü tek seansta geri verilirken, İtalya'da günlük kayıp önceki haftanın toplam yükselişini aştı. Portekiz'in PSI endeksinde de yüzde 0.43 düşüş kaydedildi.