ABD’nin Hark Adası saldırısı: İran petrolünün kalbi hedefte

Wall Street Journal'ın (WSJ) haberine göre, ABD ordusunun İran'a yönelik saldırılarında Basra Körfezi'ndeki Hark Adası da hedef alındı. İran'ın petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90'ının gerçekleştirildiği ada, ülkenin enerji sektörünün en kritik merkezlerinden biri olarak görülüyor.

ABD Başkanı Donald Trump, bombardımanda petrol tesislerinin hedef alınmadığını ve operasyonların yalnızca askeri noktalara yönelik olduğunu söyledi. Trump ayrıca İran'ın Hürmüz Boğazı'nı uluslararası deniz trafiğine açmaması halinde petrol altyapısını da hedef alabileceklerini ifade etti.

ABD ordusu cumartesi günü yaptığı açıklamada mayın ve füze depoları dahil 90'dan fazla askeri hedefin vurulduğunu bildirdi. Pentagon ayrıca bir pistin hedef alındığı saldırıya ilişkin görüntüler paylaştı.

ABD’nin Hark hamlesi enerji piyasalarını alarma geçirdi (Fotoğraflar Anadolu Ajansı ve WSJ'den alınmıştır)

İRAN PETROL İHRACATININ MERKEZİ

Basra Körfezi'nin kuzeyinde bulunan Hark Adası, İran'ın petrol ihracat sisteminin ana merkezi olarak kabul ediliyor. Ülkenin ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90'ı tankerlerle bu adadan gönderiliyor.

İran'ın en büyük üretim sahaları olan Ahvaz, Marun ve Gachsaran bölgelerinden çıkarılan petrol, boru hatlarıyla Hark Adası'na taşınıyor. Petrol burada dev depolarda tutulduktan sonra tankerlerle dünya pazarına sevk ediliyor.

İran günde yaklaşık 3,5 milyon varil ham petrol üretiyor ve bunun yaklaşık yarısını ihraç ediyor.

PETROL TESİSLERİ ZARAR GÖRMEDİ

İranlı yetkililer ABD saldırılarının petrol altyapısına zarar vermediğini açıkladı. İran Petrol, Gaz ve Petrokimya Ürünleri İhracatçıları Birliği yönetim kurulu üyesi Hamid Hosseini, saldırılara ilişkin yaptığı değerlendirmede: "Orduyu hedef aldılar. İskele ve depolar sağlam." ifadelerini kullandı. Bu durum Hark Adası'ndaki petrol sevkiyatının kısa vadede devam ettiğine işaret ediyor.

KÜRESEL PETROL PİYASALARI İÇİN KRİTİK RİSK

Enerji analistlerine göre Hark Adası'nın devre dışı kalması İran petrol üretimini ciddi biçimde etkileyebilir. Böyle bir senaryoda küresel piyasadan günde yaklaşık 1 milyon varil petrolün çekilebileceği değerlendiriliyor. Bu miktar Irak, Kuveyt ve Bahreyn gibi üretici ülkelerin uyguladığı kesintilere eklenerek küresel petrol fiyatlarında yükselişe neden olabilir. JPMorgan analisti Natasha Kaneva, Hark Adası'nda yaklaşık 18 milyon varil petrol depolandığını belirtiyor. Bu miktar İran'ın 10 ila 12 günlük petrol ihracatına eşdeğer. Adanın toplam depolama kapasitesi ise yaklaşık 30 milyon varil olarak hesaplanıyor.

Kaneva'ya göre Hark Adası'nın devre dışı kalması durumunda depolama kapasitesinin kaybı ve alternatif ihracat seçeneklerinin sınırlı olması nedeniyle İran'ın güneybatısındaki petrol sahalarında üretim kesintileri yaşanabilir.

HÜRMÜZ BOĞAZI GERİLİMİ

ABD'nin Hark Adası'nı hedef almasının İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü gevşetmeye zorlamak amacıyla yapıldığı değerlendiriliyor. Hark Adası, Basra Körfezi'nin kuzeyinde İran kıyılarına yaklaşık 20 mil (32 kilometre) uzaklıkta bulunuyor. Hürmüz Boğazı'na ise birkaç yüz kilometre mesafede yer alıyor. Yaklaşık 8 mil kare (21 kilometrekare) büyüklüğündeki ada, Manhattan'ın yaklaşık üçte biri büyüklüğünde. Adada havaalanı, petrol terminalleri ve limanlar bulunuyor.

İRAN'DAN SERT UYARI

İran yönetimi daha önce Hark Adası'na yönelik bir saldırının "kırmızı çizgi" olduğunu açıklamıştı. İran Devrim Muhafızları Ordusu da yaptığı açıklamada ABD ile iş birliği yapan ülkelerin enerji altyapılarının hedef alınabileceği uyarısında bulunarak petrol ve enerji tesislerinin"derhal yok edileceği ve küle çevrileceği"tehdidinde bulundu.

İRAN'IN ALTERNATİF İHRACAT YOLU

İran'ın Hark dışında petrol ihraç edebildiği bir diğer terminal ise Cask (Jask) limanı. Umman Denizi kıyısında yer alan bu terminal 2021 yılında faaliyete geçti ve son haftalarda Hark'a alternatif olarak daha fazla kullanılmaya başlandı. Ancak kapasitesi sınırlı. Jask terminali günlük yaklaşık 1 milyon varil petrol yükleyebiliyor, bu da Hark terminalinin kapasitesinin yaklaşık yarısı anlamına geliyor.

HARK ADASI GEÇMİŞTE DE SALDIRIYA UĞRADI

Hark Adası daha önce de hedef olmuştu. 1984 ve 1985 yıllarında, İran-Irak Savaşı sırasında Irak bombardıman uçakları adayı ve limanlara hizmet veren tankerleri hedef almıştı. Bu saldırıların amacı İran'ın petrol ihracatını sekteye uğratmaktı.

İRAN PETROLÜNÜN EN BÜYÜK ALICISI ÇİN

İran petrolünün en büyük alıcısı Çin olarak öne çıkıyor. İran ham petrolü çoğunlukla Çin'de "teapot" olarak bilinen küçük bağımsız rafinerilere satılıyor. Uluslararası sistemle sınırlı bağlantıları bulunan bu rafineriler ABD yaptırımlarını büyük ölçüde görmezden geliyor. Savaş öncesinde İran petrolü Çin'in deniz yoluyla aldığı petrolün yaklaşık yüzde 13'ünü oluşturuyordu. Veri şirketi Kpler'e göre çatışmalar başladıktan sonra da Çin İran petrolü almaya devam etti. Cuma günü itibarıyla en az 10 tanker Hark Adası'ndan toplam yaklaşık 19 milyon varil petrol yükledi.