Suriye'de Esad sonrası yönetimin kuruluş hazırlıkları, Kıbrıs, Doğu Akdeniz ve Ortadoğu petrol ve gaz gelişmeleri, Filistin meselesi, İsrail ile ilişkiler ve Ermenistan'ın durumu."
Bu arka plana dikkatle bakılırsa, Yeni Türkiye'nin Ortadoğu ve yakın Asya coğrafyasında ne kadar oyun kurucu hale geldiğini, yeni dünya düzeninin kilit ülkesi konumu kazandığını apaçık göstermektedir.
Erdoğan-Obama görüşmesinde 1 numaralı dosyanın, IRAK olduğu özellikle vurgulandı. Bu vurgulama, Irak'ın Suriye'den çok daha önemli olduğunu ve hassas gelişmelere yol açmasından korkulduğunu hissettiriyor.
Yakın geçmişe bakarsak, ABD; 2003'te Irak'ı işgal etti. İşgalin arkasındaki esas neden şuydu:
"Orta Doğu bölgesinin (doğal kaynak ve zenginlikleriyle) bölge içinden veya dışından herhangi ABD karşıtı bir devletin kontrol düşüncesi. Bölge petrolünün kontrol altına alınması. İsrail'in varlığının ve güvenliğinin korunması. Irak'ın bu hedeflerin kesiştiği kavşak noktasında yer alması.''
2. Körfez Savaşı, Irak'ta Baas rejimini sona erdirirken, Irak'ta iç dengeleri değiştirdiği gibi Orta Doğu jeopolitiğini de derinden etkiledi.
EN KÖTÜ SENARYO
Türk diplomatik misyonu, Kerkük-Musul bombalamalarını en kritik an olarak görüyor, yaşanan çalkantıyı, Irak'ın 1921'de devlet olmasından bu yana gözlenen en ağır kriz olarak değerlendiriyor. En kötü senaryo olarak, Irak'ın yıkıcı bir din temelli iç savaşın eşiğinde olduğu ve parçalanacağı düşüncesi...
Bu senaryo kendisini şu şekilde gösteriyor:
Irak'ın en büyük üç kesimini oluşturan toplulukları arasında ülkenin dinsel ve etnik temelde bölünmesi. Bu nedenle, Irak'ın Sünniler ile Şiiler arasında din temelli bir iç savaş ile parçalanması, bu arada Kürtlerin de kuzeyde yoluna gitmesi ihtimali dikkatle değerlendiriliyor.
Irak Âlimler Meclisi tarafından son yapılan bir açıklama korkutucu gelişmelere işaret ediyor:
"Hükümet, isteklerimize ulaşmak için denediğimiz yöntemlere cevap vermedi. Irak'ın önünde 3 seçenek var. Maliki'nin görevi bırakması, Sünnilere özerklik tanınması, iç savaşın patlak vermesi." Bugün açısından federal Irak içerisinde devam etmek Barzani yönetimi için en iyi seçenek görünüyor.
SİYASİ KOORDİNATLAR
Irak'ta yeniden yapılanma dönemi ve enerji sektörü bölgedeki aktörlere yatırım fırsatları sunarken ülkede ortaya çıkan güç boşluğu ve istikrarsızlık Orta Doğu'daki diğer devletler açısından riskler içermektedir.
İran, Tahran-Bağdat-Şam-Hizbullah ekseninde oluşturmaya çalıştığı Şii Hilali projesinde mesafe kat etmişti, Orta Doğu'da bölgesel güç olma potansiyelini artırmıştı. İran bölgede Türkiye'nin güneyi boyunca uzanan bir etki alanına sahip olmuştu. ABD 2011 sonunda çekildikten sonra Irak siyasetindeki istikrarsızlık belirginleşmişti. Türkiye, 2008'den itibaren Kürt yönetimiyle ilişkilerini geliştirdi.
Kürt yönetimi açısından Kuzey Irak'tan çıkarılan petrol ve doğalgazın Türkiye üzerinden dünya pazarına ihraç edilmesi önemlidir.
Ekonomik ve ticari anlamda Türkiye'ye bağımlı olan Kuzey Irak'ın enerjide de Türkiye'ye ihtiyaç duyması ile Ankara'nın Kürt yönetimi üzerindeki nüfuzunu artırabileceği gözlenmektedir. Kerkük, Kürtlerin gerek Irak'taki diğer unsurlarla (Araplar ve Türkmenler) gerekse diğer devletlerle (Türkiye ve ABD) ilişkilerinde belirleyici bir faktördür.
DOĞU AKDENİZ DOSYASI
Erdoğan ve Obama'nın 16 Mayıs Amerika görüşmeleri arka planından bahsederken, 'Doğu Akdeniz' dosyasına atıfta bulunmuştum.
Amerika görüşmelerine kısa süre kalırken, İran Devrim Muhafızları Komutan Yard. Selami'nin açıklaması gündeme bomba gibi düştü. Selami; "İran'ın güvenlik sınırları Doğu Akdeniz'e uzanır" diyor. İran'ın nükleer programına da değinen Selami, "Düşmanlar bizi nükleer güçten mahrum etmek istiyor. Zorla, bu gücü almak istiyorlar. Güvenlik sınırlarımızı Doğu Akdeniz'e kadar genişlettik. Bizi durduramazlar" diyor.
Bir: Açıklamanın neden yapıldığına bakalım.
İki: Mesajın adreslerini düşünelim: Doğu Akdeniz'de kimler var? Amerika, Türkiye, Rusya, İsrail, İngiltere, Avrupa. İran'dan yapılan 5 Mayıs 2013 tarihli açıklama, Obama ve Erdoğan'ın ele alacağı Doğu Akdeniz dosyasının ne kadar hassas noktalar içerdiğini ortaya koyuyor.
