Çocukların "canım sıkılıyor' isyanının ardındaki gerçek! Uzman isim uyardı: Hazır eğlence sabrı da azaltıyor

Eskiden çocuklar can sıkıldığında oyun üretirdi. Bugün ise canı sıkılan çocuk, eline uzatılacak bir ekran ya da onu eğlendirecek bir yetişkin bekliyor. Peki çocuklarımız gerçekten sıkılıyor mu, yoksa sıkılmayı yönetmeyi mi unutuyor?

Erken Çocukluk Eğitimi Uzmanı, Rehberlik ve Psikolojik Danışman Şule Erk, TAKVİM'e çocuklardaki bu değişimleri anlattı.

Şule Erk son yıllarda çocuklardaki can sıkıntısı probleminin arttığına dikkat çekerek, "Oysa ilginç olan şu ki; bugünün çocukları, tarihin hiçbir döneminde olmadığı kadar fazla oyuncağa, etkinliğe, teknolojiye ve uyarıcıya sahip. Oyuncak odaları dolu... Hafta sonları etkinliklerle planlanmış... Tabletler, telefonlar,akıllı televizyonlar bir dokunuş kadar yakın... Buna rağmen çocuklar birkaç dakika içinde aynı cümleyi kurup canlarının sıkıldığını söylüyor" dedi.

Erken Çocukluk Eğitimi Uzmanı, Rehberlik ve Psikolojik Danışman Şule Erk (Fotoğraflar Takvim Foto Arşiv'e aittir.)

Süreç doğru yönetildiğinde hayal gücünün en yakın arkadaşı olabiliyor.

ÜRETİME AĞIRLIK VERİN

Yetişkinler olarak can sıkıntısını olumsuz bir duygu gibi görmeye alışkın olduğumuzu belirten Şule Erk şunları söyledi:

"Oysa çocuk gelişimi açısından bakıldığında can sıkıntısı, yaratıcılığın başladığı noktadır. Çünkü çocuk, dışarıdan bir uyaran bulamadığında beyni yeni yollar aramaya başlar. Bir kutudan uzay gemisi yapar... Yastıklardan kale kurar...Tahta kaşığı mikrofon yapar... Sandalyeleri tren vagonuna dönüştürür... İşte hayal gücü tam da bu boşluklarda gelişir. Her boş anı ekranla, oyuncakla ya da planlı etkinliklerle doldurduğumuzda ise çocuğun zihnine şu mesajı veririz: Sıkıldığında seni biri eğlendirecek. Oysa hayatın hiçbir döneminde bu mümkün değildir."

ÇÖZÜM ÜRETMEK İÇİN ACELE ETMEYİN

Birçok ebeveynin canı sıkılan çocuk için çözüm aramaya başladığını belirten Şule Erk, bu konuda yapılan hataları ve çözüm önerilerini şöyle anlattı:

"Anne babalar bu cümleyi duyar duymaz çözüm aramaya başlıyor. "Haydi parka gidelim", "Tablet açayım", "Yeni oyuncak alalım", "Etkinlik yapalım." Aslında çocuk çoğu zaman çözüm istemiyor. Sadece can sıkıntısıyla karşı karşıya kalıyor. Ve tam da o anda beyni üretmeye hazırlanıyor.

Biz ise o süreci farkında olmadan kesiyoruz. Bir dahaki sefere çocuğunuz "Canım sıkılıyor." dediğinde hemen çözüm sunmak yerine gülümseyerek şunu söylemeyi deneyin: "Harika... Bakalım aklına nasıl bir oyun gelecek?" İlk birkaç dakika zorlanabilir. Hatta size kızabilir. Ama biraz sabrederseniz büyük ihtimalle odasından kendi kurduğu bir oyunla çıkacaktır. Çünkü çocukların yaratıcılığı, çoğu zaman can sıkıntısının hemen arkasında saklıdır."

HAZIR EĞLENCE SABRI DA AZALTIYOR

Şule Erk dijital dünyanın en büyük özelliğinin hızı olduğunu belirtip şunları söyledi:

"Bir videodan sıkılan çocuk saniyeler içinde diğerine geçebiliyor. Bir oyun ilgisini çekmezse hemen yenisini açabiliyor. Beklemeye gerek yok.
Çaba göstermeye gerek yok. Hayal etmeye gerek yok. Beyin sürekli yeni uyaran beklemeye alışıyor. Sonuç olarak gerçek hayat, çocuklara yavaş gelmeye başlıyor. Kitap okumak uzun geliyor. Yapboz sıkıcı geliyor. Resim yapmak sabır istiyor. Doğada yürümek heyecan vermiyor. Çünkü beyin sürekli yüksek tempolu uyarana alışmış durumda."

Şule Erk, üretken oyunların yerini tüketilen eğlencenin aldığını belirterek şu bilgileri verdi:

"Eskiden çocuklar oyunu kendileri kurardı. Kurallarını belirlerdi. Tartışırdı. Bozardı. Yeniden kurardı. Bugün ise birçok oyun hazır geliyor. Çocuk yalnızca izliyor... Dokunuyor... Kaydırıyor...Tıklıyor...Oyun üreten çocuk sayısı azalırken, eğlence tüketen çocuk sayısı artıyor. Oysa üretken oyun yalnızca eğlendirmez. Planlama becerisini geliştirir. Dil gelişimini destekler. Problem çözmeyi öğretir. Empatiyi güçlendirir. Hayal kurmayı besler. Kısacası oyun, çocuğun en önemli öğrenme aracıdır."

HAYATA HAZIRLANMASI İÇİN FIRSAT TANIYIN

Bir çocuğun hayata nasıl daha iyi hazırlanması gerektiğini anlatan Şule Erk, şunları söyledi:

"Hayat, her zaman eğlenceli değildir. Bazen beklemek gerekir. Bazen sıra beklemek... Bazen yolculuk yapmak... Bazen tek başına zaman geçirmek... Can sıkıntısıyla baş edebilen çocuklar, bu süreçlerde kendilerini oyalamanın yollarını bulabilir. Kendi kendine vakit geçirebilen çocuklar ise ilerleyen yaşlarda daha bağımsız, daha üretken ve daha sabırlı bireyler olurlar."

Hayat, her zaman eğlenceli değildir. Bazen beklemek gerekir. Bazen yolculuk yapmak...

Kitaplar, doğa, resim, müzik ve hayali oyunlar, güçlü alternatiflerdir.

ANNE BABALARA ÖNEMLİ BİR HATIRLATMA

Şule Erk anne babalara şu önerilerde bulundu:

"Çocuğunuzun her dakikasını doldurmak zorunda değilsiniz.
Onu sürekli eğlendirmek de sizin göreviniz değil.
Bazen yapılacak en doğru şey, hiçbir şey yapmamaktır.
Çünkü çocuk, en güzel oyunlarını çoğu zaman kimsenin yönlendirmediği anlarda kurar.
Belki de bugün çocuklarımızın en çok ihtiyacı olan şey, daha fazla oyuncak değil...
Biraz daha boş zaman...
Biraz daha özgürlük...
Ve biraz daha can sıkıntısıdır.
Çünkü can sıkıntısı, doğru yönetildiğinde çocuğun düşmanı değil; hayal gücünün en yakın arkadaşıdır."

5 ALTIN TAVSİYE

1. "CANIM SIKILIYOR." DEDİĞİNDE HEMEN ÇÖZÜM ÜRETMEYİN:

Çocuğunuza düşünmesi için zaman tanıyın. Kendi oyununu kurmasına fırsat verin.

2. GÜN İÇİNDE PLANSIZ ZAMANLAR BIRAKIN:

Her saati etkinlikle doldurmayın. Serbest zaman, gelişimin önemli bir parçasıdır.

3. OYUNCAK SAYISINI DEĞİL, OYUN KALİTESİNİ ARTIRIN:

Az ama farklı şekillerde kullanılabilecek materyaller, yaratıcılığı destekler.

4. EKRANI İLK SEÇENEK OLMAKTAN ÇIKARIN:

Can sıkıntısını gidermenin tek yolu ekran olmamalıdır. Kitaplar, doğa, resim, müzik ve hayali oyunlar güçlü alternatiflerdir.

5. SİZ DE ÖRNEK OLUN:

Boş zamanlarınızı sadece telefonla geçirmek yerine kitap okuyun, yürüyüş yapın, üretin. Çocuklar can sıkıntısıyla baş etmeyi en çok sizi izleyerek öğrenir.

Haber: Şule Erk

TAKVİM UYGULAMASINI İNDİRMEK İÇİN TIKLAYIN

SONRAKİ HABER

Maganda kurşunuyla yaralandılar

Simla Öğütcü Takvim.com.tr Yaşam