Takvim.com.tr Sadece uykumuz gelince mi esneriz? Araştırmaya göre beyni temizliyor olabilir
Bilim insanları tarafından yapılan yeni bir araştırma, günlük yaşamın en sıradan davranışlarından biri olan esnemenin, beyindeki sıvı dolaşımı üzerinde beklenmedik bir etkisi olabileceğini ortaya koydu.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi:
Hızlı Özet Göster
- Yeni Güney Galler Üniversitesi'ndeki araştırmada esneme sırasında beyin omurilik sıvısının beyinden uzaklaştırıldığı MRI taramalarıyla tespit edildi.
- Araştırmacılar esnemenin beynin temizlenmesi ve atık maddelerin uzaklaştırılmasıyla bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor.
- 22 sağlıklı gönüllü üzerinde yapılan çalışmada esneme sırasında karotis arterinden beyne giden kan miktarının üçte bir oranında arttığı belirlendi.
- Çalışmada her bireyin kendine özgü bir esneme modeli bulunduğu ve özellikle dil hareketlerinin kişiden kişiye değiştiği gözlemlendi.
- Esnemenin beyni soğutmaya yardımcı olabileceği ve birden fazla biyolojik işleve sahip olduğu düşünülüyor.
Araştırmacılar, esnemenin yalnızca yorgunluk ya da uykuyla bağlantılı olmadığını beynin korunması ve temizlenmesiyle ilişkili önemli bir biyolojik mekanizmanın parçası olabileceğini düşünüyor.
MRI TARAMALARINDA ŞAŞIRTAN SONUÇ
Avustralya'daki Yeni Güney Galler Üniversitesi'nde yürütülen çalışmada, 22 sağlıklı gönüllünün baş ve boyun bölgeleri MRI cihazıyla incelendi. Katılımcılardan farklı durumlarda davranmaları istendi. Esnemek, derin nefes almak, esnemeyi bastırmak ve normal şekilde nefes almak.
Araştırmacılar başlangıçta, derin nefes alma ile esnemenin benzer fizyolojik sonuçlar doğuracağını düşünüyordu. Ancak taramalarda dikkat çekici bir fark ortaya çıktı.
Derin nefes alma sırasında beyin omurilik sıvısının hareketi belirli bir yönde ilerlerken, esneme sırasında bu sıvının beyinden uzaklaştırıldığı gözlemlendi. Çalışmanın araştırmacılarından nörobilimci Adam Martinac, bu sonucu gördüklerinde büyük şaşkınlık yaşadıklarını belirtti.
BEYİN OMURİLİK SIVISI NEDEN ÖNEMLİ?
Beyin omurilik sıvısı (BOS), merkezi sinir sisteminin sağlıklı çalışmasında kritik rol oynuyor. Bu sıvı, beyne besin taşırken aynı zamanda atık maddelerin uzaklaştırılmasına yardımcı oluyor.
Araştırmacılara göre esneme sırasında BOS akışındaki bu değişim, beynin temizlenmesiyle bağlantılı olabilir. Özellikle yaş ilerledikçe beyinde biriken atık maddelerin nörodejeneratif hastalıklarla ilişkili olduğu biliniyor. Bu nedenle bilim insanları, esnemenin beynin doğal "temizlik sistemi" içinde özel bir görevi olabileceğini değerlendiriyor.
ESNEME BEYNİ SOĞUTUYOR OLABİLİR
Çalışmada öne çıkan bir diğer ihtimal ise esnemenin beyni soğutmaya yardımcı olması. Daha önce yapılan bazı araştırmalar da esnemenin beyin sıcaklığını düzenlemede rol oynayabileceğini öne sürmüştü.
MRI sonuçları ayrıca hem derin nefes almanın hem de esnemenin beyinden çıkan kan akışını artırdığını gösterdi. Bu durum, beyne daha fazla taze kan ulaşmasını sağlıyor. Ancak esneme sırasında kan akışının yönü değişmezken, karotis arterinden beyne giden kan miktarının kısa süreliğine yaklaşık üçte bir oranında arttığı belirlendi.
Bu bulgular, esnemenin tek bir biyolojik nedene değil, birden fazla işleve sahip olabileceğini düşündürüyor.
HERKESİN ESNEMESİ KENDİNE ÖZGÜ
Araştırmanın dikkat çekici sonuçlarından biri de insanların esneme biçimlerinin birbirinden farklı olması oldu. Bilim insanları, her bireyin kendine özgü bir "esneme modeli" bulunduğunu belirledi.
Özellikle dil hareketlerinin kişiden kişiye değiştiği, ancak aynı kişinin her esnemede benzer hareketleri tekrar ettiği görüldü. Araştırmacılar bunu bir çeşit "biyolojik imza" olarak tanımlıyor.
ESNEMENİN GİZEMİ HALA ÇÖZÜLMEDİ
İnsanlarda ve birçok hayvan türünde görülen esneme davranışı, üstelik bulaşıcı olmasıyla da dikkat çekiyor. Ancak bilim dünyası hala esnemenin kesin amacını tam olarak açıklayabilmiş değil.
Yeni çalışma, esnemenin yalnızca yorgunluk belirtisi olmadığını; beynin korunması, temizlenmesi ve dengede tutulmasıyla bağlantılı karmaşık bir süreç olabileceğini ortaya koyuyor. Araştırmacılar, bu davranışın merkezi sinir sistemi üzerindeki etkilerinin gelecekte daha ayrıntılı biçimde inceleneceğini belirtiyor.
(Takvim foto arşiv, Science Alert)
