Takvim.com.tr Okul şiddeti nasıl önlenir? Uzmanlardan 3 kritik yol haritası: “Sessiz çocuk her zaman sorunsuz değildir”
Kahramanmaraş ve Şanlıurfa’daki okullarda meydana gelen silahlı saldırılar, gençler arasındaki şiddet eğilimini yeniden tartışmaya açtı. Uzmanlar bu tür vakaların ani gelişmediğini, çoğu zaman önceden belirti veren bir sürecin sonucu olduğunu vurguluyor. İçe kapanma ve sessizlik gibi davranışların ise her zaman bir sorun olmadığı şeklinde yorumlanmaması gerektiğine dikkat çekiliyor.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Hızlı Özet Göster
- Uzmanlar, Kahramanmaraş ve Şanlıurfa'daki silahlı okul saldırıları sonrası gençler arasında artan şiddet eğiliminin sosyal dışlanma, aile içi iletişim sorunları ve dijital kültürün etkisiyle normalleştiğini belirtiyor.
- Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, okul şiddetinin ani bir patlama değil önceden sinyaller veren bir süreç olduğunu ve ABD'de uygulanan empati ve duygu yönetimi programlarının şiddeti azalttığını söylüyor.
- Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Prof. Dr. Gökşin Karaman, sosyal dışlanmanın saldırgan davranışları tetiklediğini ve medyanın şiddeti dramatize ederek aktarmasının özendirici olabileceğini vurguluyor.
- Dr. Öğr. Üyesi Yakup Erdoğan, aidiyet duygusunu kaybeden gençlerin görünür olmak amacıyla şiddete yönelebildiğini ve dijital zorbalığın okul içi fiziksel şiddetin zeminini hazırladığını ifade ediyor.
- Sosyolog Dr. Berat Dağ, 15-17 yaş aralığında suç eğilimlerinde artış olduğunu belirterek aile-okul iş birliğinin ve okullarda rehberlik hizmetlerinin güçlendirilmesinin önemini vurguluyor.
Uzmanlar, sosyal dışlanma, aile içi iletişim sorunları ve dijital kültürün etkisiyle şiddetin giderek normalleştiğine dikkat çekiyor. Bu sürecin önüne geçilebilmesi için erken farkındalık, sağlıklı iletişim ve bütüncül önleme yöntemlerinin hayati önem taşıdığı vurgulanıyor. Uzmanlar, okullarda şiddeti azaltmak için uygulanması gereken 3 kritik yol haritasını paylaşıyor.
OKULLARDA ŞİDDETİN ARKA PLANI: UZMANLAR NE DİYOR?
Kahramanmaraş ve Şanlıurfa'da yaşanan silahlı okul saldırıları, gençler arasında artan şiddet eğilimini yeniden gündeme taşıdı. Uzmanlara göre bu tür olaylar aniden ortaya çıkmıyor aksine bireysel, ailesel ve toplumsal pek çok etkenin bir araya gelmesiyle gelişen bir sürecin sonucu olarak ortaya çıkıyor.
ŞİDDET ÖNCEDEN SİNYAL VERİYOR
Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan'a göre okul şiddeti çoğunlukla "ani bir patlama" değil, önceden izleri görülebilen bir süreçtir. Araştırmalar, saldırgan bireylerin büyük çoğunluğunun öncesinde çeşitli sinyaller verdiğini ortaya koyuyor. Bu sinyaller arasında sosyal geri çekilme, tehditkar ifadeler, yoğun öfke ve planlama davranışları yer alıyor.
Tarhan, bu nedenle erken farkındalığın hayati önem taşıdığını vurguluyor. Okullarda empati, dürtü kontrolü ve sosyal-duygusal becerilerin geliştirilmesine yönelik eğitimlerin yaygınlaştırılması gerektiğini belirtiyor. ABD'de son yıllarda uygulanan bu tür programların, okul şiddetinde kayda değer bir düşüş sağladığını da hatırlatıyor.
Tarhan'ın önerdiği üç aşamalı önleme yaklaşımı şöyle:
- Birincil önleme: Tüm öğrencilere empati ve duygu yönetimi becerileri kazandırılması
- İkincil önleme: Risk altındaki öğrencilerin erken tespit edilmesi ve psikolojik destek verilmesi
- Üçüncül önleme: Yüksek risk durumlarında kriz müdahale ekiplerinin devreye girmesi
Ayrıca dijital dünyanın etkisine dikkat çeken Tarhan, şiddetin bazı rol modeller üzerinden "estetikleştirildiğini" ve gençlerin kendilerini anlaşılmamış hissettiklerinde riskin arttığını ifade ediyor.
SESSİZLİK HER ZAMAN SORUNSUZLUK DEĞİLDİR
Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Prof. Dr. Gökşin Karaman ise ergenlerin yoğun bir baskı altında olduğunu ve bu yükle başa çıkacak yeterli donanıma sahip olmadıklarını belirtiyor. Özellikle sosyal dışlanmanın, saldırgan davranışları tetikleyen önemli bir faktör olduğunu vurguluyor.
Karaman'a göre bir çocuğun sessiz olması, her şeyin yolunda olduğu anlamına gelmez aksine bu durum çoğu zaman iletişim eksikliğine işaret eder. Dışlanan ve "gözden çıkarılmış" hisseden gençlerde istenmeyen davranışların artabileceğini ifade ediyor.
Son dönemde yaşanan olayların birbirini taklit etme riski taşıdığına da dikkat çeken Karaman, medyanın kullandığı dilin bu noktada belirleyici olduğunu söylüyor. Şiddetin dramatize edilerek aktarılmasının özendirici olabileceğini belirtiyor.
SOSYAL DIŞLANMA VE "GÖRÜNÜR OLMA" İHTİYACI
Dr. Öğr. Üyesi Yakup Erdoğan, şiddet eğilimi gösteren gençlerin önceden fark edilebileceğini ve bazı davranış değişimlerinin erken uyarı niteliği taşıdığını söylüyor. Bu belirtiler arasında ani öfke patlamaları, kurallara karşı gelme, otoriteyle çatışma, tehditkar davranışlar ve sosyal çevreden uzaklaşma bulunuyor.
Erdoğan'a göre aidiyet duygusunu kaybeden gençler, "görünür olmak" amacıyla şiddete yönelebiliyor. Şiddet içerikli medya ve oyunlar da bu eğilimi besleyerek duyarsızlaşmaya yol açabiliyor. Dijital zorbalığın ise okul içindeki fiziksel şiddetin zeminini hazırlayabildiğini ifade ediyor.
Olay sonrası süreçte ise okul ortamının hızla güvenli hale getirilmesi, rutinlere kontrollü dönüş sağlanması ve psikolojik destek mekanizmalarının devreye sokulması gerektiğini vurguluyor.
DİJİTAL KÜLTÜR VE ŞİDDETİN NORMALLEŞMESİ
Klinik Psikolog Aybeniz Yıldırım, okul şiddetinin tek bir nedene indirgenemeyeceğini belirtiyor. Bireysel sorunlar, aile yapısı, okul ortamı ve toplumsal koşulların birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor.
Yıldırım'a göre günümüzde en büyük risklerden biri, şiddetin dijital platformlarda "normal" ya da "çekici" bir unsur gibi sunulması. Bu durum, gençlerin şiddeti bir ifade biçimi ya da dikkat çekme aracı olarak görmesine yol açabiliyor.
Bu nedenle yalnızca fiziksel güvenlik önlemlerinin yeterli olmadığını, esas olarak riskli süreçlerin erken fark edilmesi ve sağlıklı ilişkilerin kurulması gerektiğini vurguluyor. Ayrıca olay sonrası psikolojik destek süreçlerinin uzun vadeli ve çok yönlü olması gerektiğini belirtiyor.
AİLE VE TOPLUMUN ROLÜ
Sosyolog Dr. Berat Dağ ise özellikle 15-17 yaş aralığında suç eğilimlerinde artış gözlendiğini ifade ediyor. Aile içi iletişim sorunlarının çocukların davranışlarına doğrudan yansıdığını belirten Dağ, aile-okul iş birliğinin kritik önemde olduğunu söylüyor.
Toplumdaki kutuplaşma ve sert dilin de gençler üzerinde olumsuz etkiler yarattığını vurgulayan Dağ, bu durumun güvensizlik ve öfkeyi besleyerek şiddet eğilimini artırabileceğini dile getiriyor.
Okullarda güven, adalet ve saygı temelli bir ortam oluşturulmasının önemine dikkat çeken Dağ, rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmetlerinin güçlendirilmesi gerektiğini ifade ediyor. Ayrıca okullarda uzman sayısının artırılmasının, şiddetle mücadelede etkili olacağını belirtiyor.
SONUÇ: ÇOK BOYUTLU BİR MÜCADELE GEREKLİ
Uzmanların ortak görüşü, okul şiddetinin tek bir nedene bağlı olmadığı ve ancak çok yönlü bir yaklaşımla önlenebileceği yönünde. Erken farkındalık, güçlü aile iletişimi, kapsayıcı okul ortamı ve bilinçli medya dili, bu mücadelenin temel taşlarını oluşturuyor.
Şiddeti önlemek için yalnızca güvenlik önlemlerine değil, çocukların duygusal dünyasını anlayan ve destekleyen bir sisteme ihtiyaç olduğu açıkça ortaya konuyor.
(AA)
