Takvim.com.tr Türklerin genetik haritası çıkarıldı: En çok hangi millete benziyoruz?
Uluslararası iş birliğiyle yürütülen kapsamlı bir araştırma, Türkiye’de yaşayan bireylerin genetik yapısına ışık tuttu. Sonuçları Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlanan çalışma, Türk toplumunun genetik açıdan hem çeşitlilik gösterdiğini hem de belirgin ayrışmalar barındırmadığını ortaya koydu.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi:
Hızlı Özet Göster
- Bilkent Üniversitesi öncülüğünde Koç Üniversitesi, Rockefeller Üniversitesi, Yale Üniversitesi, Cardiff Üniversitesi ve Icahn School of Medicine at Mount Sinai iş birliğiyle yaklaşık 10 yıl süren araştırmada Türkiye'nin 81 ilinden 4 bin kişinin DNA örnekleri incelendi.
- Araştırma, Türk toplumunun genetik açıdan Balkanlar, Kafkasya ve Orta Doğu toplumlarıyla ortak özellikler taşıdığını, Avrupa toplumlarıyla da beklenenden güçlü benzerlikler gösterdiğini ortaya koydu.
- Çalışma kapsamında Türkiye'ye özgü en geniş genetik veri tabanlarından biri oluşturuldu ve daha önce tanımlanmamış çok sayıda nadir genetik varyasyon tespit edildi.
- Türkiye'de akraba evliliklerinin bireyler arasındaki akrabalık katsayısını yükselttiği ve çekinik genlerle aktarılan hastalıkların görülme riskini artırdığı belirlendi.
- Neolitik dönemde Anadolu'dan Avrupa'ya gerçekleşen göçlerin etkilerinin bugün hala genetik yapıda izlenebildiği, özellikle İtalya'nın Toskana bölgesiyle dikkat çekici benzerlikler bulunduğu tespit edildi.
Araştırma, Bilkent Üniversitesi öncülüğünde Koç Üniversitesi, Rockefeller Üniversitesi, Yale Üniversitesi, Cardiff Üniversitesi ve Icahn School of Medicine at Mount Sinai gibi kurumların katkısıyla gerçekleştirildi. Yaklaşık 10 yıl süren çalışmada, Türkiye'nin 81 ilinden 4 bine yakın kişinin DNA örnekleri incelendi.
GENETİK YAPI HOMOJEN AMA ZENGİN
Çalışmayı yürüten uzman, analizler sonucunda bireyler arasında genetik farklılıklar bulunmasına rağmen toplum genelinde keskin ayrımlar oluşmadığını belirtti. Araştırma, Türk toplumunun genetik açıdan Balkanlar, Kafkasya ve Orta Doğu toplumlarıyla ortak özellikler taşıdığını, ayrıca Avrupa toplumlarıyla da beklenenden daha güçlü benzerlikler gösterdiğini ortaya koydu.
Bu durum, Anadolu'nun tarih boyunca göç yolları üzerinde bulunmasının genetik yapıya doğrudan yansıması olarak değerlendiriliyor. Bölge, binlerce yıl boyunca farklı toplulukların etkileşimine sahne oldu.
ANADOLU'NUN "KÖPRÜ" ROLÜ GENLERE YANSIDI
Uzmanlara göre Anadolu, tarih öncesi dönemlerden bu yana Asya, Avrupa ve Afrika arasında bir geçiş noktası oldu. Bu yoğun hareketlilik, zaman içinde genetik çeşitliliği artırırken aynı zamanda toplum genelinde bir homojenleşmeye de yol açtı.
Sonuçlar, özellikle Neolitik dönemde Anadolu'dan Avrupa'ya gerçekleşen göçlerin etkilerinin bugün hala genetik yapıda izlenebildiğini gösteriyor. Özellikle İtalya'nın Toskana bölgesindeki topluluklarla dikkat çekici benzerlikler tespit edildi.
AKRABA EVLİLİKLERİ RİSK OLUŞTURUYOR
Araştırmanın dikkat çeken bulgularından biri de Türkiye'de akraba evliliklerinin genetik etkileri oldu. Elde edilen veriler, bireyler arasındaki akrabalık katsayısının görece yüksek olduğunu ortaya koydu.
Bu durum, özellikle çekinik genlerle aktarılan hastalıkların görülme riskini artırıyor. Uzmanlar, anne ve babanın akraba olması halinde aynı genetik mutasyonun iki kopya halinde çocuklara geçme ihtimalinin yükseldiğine dikkat çekiyor.
TÜRKİYE İÇİN KAPSAMLI GENETİK VERİ TABANI OLUŞTURULDU
Çalışma kapsamında ayrıca Türkiye'ye özgü en geniş genetik veri tabanlarından biri oluşturuldu. Bu veri tabanı, daha önce tanımlanmamış çok sayıda nadir genetik varyasyonu da içeriyor.
Araştırmacılara göre bu kaynak:
- Nadir genetik hastalıkların nedenlerini ortaya çıkarmada
- Tek gen hastalıklarının incelenmesinde
- Obezite ve diyabet gibi kompleks hastalıklara yatkınlığın belirlenmesinde önemli bir referans niteliği taşıyor.
GELECEK ÇALIŞMALAR İÇİN GÜÇLÜ TEMEL
Uzmanlar, elde edilen bulguların yalnızca Türkiye için değil, insan genetiği alanındaki küresel araştırmalar için de değerli olduğunu vurguluyor. Uzun yıllara yayılan bu geniş çaplı iş birliği, genetik araştırmalarda ortak çalışmanın önemini bir kez daha gözler önüne serdi.
(Görsel: Yapay zeka, Takvim foto arşiv - Kaynak: Proceedings of the National Academy of Sciences)
