EYT'DE SON DURUM: 5 puan formülü kesinleşti! Primler nasıl değişecek? Staj sigortası başlangıç sayılacak mı? | Eyt haberleri
Son dakika EYT haberleri! EYT düzenlemesiyle emekli olanların işe devamı desteklenecek. EYT yasasıyla, emekli olanların işe devamı durumunda normal çalışanlara göre ortaya çıkan 5 puanlık prim farkı kaldırılacak. EYT'den yararlanmak için işe giriş tarihi, prim gün sayısını artıracak formüller de merak ediliyor. İşte EYT haberine ilişkin tüm detaylar...
Emeklilikte yaşa takılanlarla ilgili 5 prim puanı düzenlemesi kesinleşti. EYT yasasıyla, emekli olanların işe devamı durumunda normal çalışanlara göre ortaya çıkan 5 puanlık prim farkı kaldırılacak. Normal çalışan için sigorta primi brüt ücretin yüzde 37.5'i olup bunun yüzde 15'i çalışanın brüt maaşından, yüzde 22.5 işverence ödeniyor. Düzenli ödemede işveren payından yüzde 5 indirim yapılıyor.
İşverenin cebinden sigorta primi için brüt ücretin yüzde 17.5'i çıkıyor. Emekli çalışanda ise yüzde 7.5 çalışandan, yüzde 24.5 işverenden kesiliyor. Arada yüzde 7'lik bir fark oluşuyor. Beş puanlık indirimle işverenin maliyeti yüzde 19.5'a inecek. Primin aşağı çekilerek eşit seviyeye getirilmesiyle işverenin EYT'lileri işten çıkarmaması teşvik edilecek.
EYT'den yararlanmak için işe giriş tarihi, prim gün sayısını artıracak formüller merak ediliyor. 5510 sayılı Kanunu'nun 41. Maddesi uyarınca yaşlılık, malullük, ölüm sigortalarına tabi ilk defa kapsama girilen tarihten önceki süre sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürür.
Bugünkü yasaya göre, ilk defa sigortalı olarak işe başlamadan önce yapılan askerlik, staj, doktora gibi başlıklarda borçlanmaya gidilmesi durumunda işe başlangıç tarihi geriye çeker. Sabah'ta yer alan habere göre, örneğin sigorta girişi Nisan 2000 olmasına karşın 1994 yılında 18 ay askerlik yapan bir kişinin borçlanması halinde sigorta başlangıcı 550 gün geri çekiliyor, 1997'nin ortalarına gidiyor ve EYT'ten yararlanabiliyor.
Staj sigortasıyla uzun vadeli sigorta kollarına tabi çalışmaya başladıkları tarih arasında doğum yapan kadınlar başlangıç tarihini borçlanma yaptığı gün sayısı kadar geri çekebilir.
EYT düzenlemesi konusunda merak edilen bazı soruların yanıtları şöyle:
1-Borçlanma sigorta başlangıç tarihini geriye çeker mi?
Borçlanma eksik prim gününü tamamlar. İlk defa sigortalı olunan tarihten öncesi askerlik, staj, doktora dönemine ilişkin borçlanmalar işe başlangıç tarihini geriye çeker. 5510 sayılı Kanunun 41 inci maddesi uyarınca borçlandırılan süre, bu Kanunun 38 inci maddesine göre malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak ilk defa kapsama girilen tarihten önceki süre ise, sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürülür.
2-Askerlik borçlanması sigortalılığın başlangıç tarihini ne kadar öne çeker?
İş Kanunu'na göre sigortalı işe başlamadan önce askerlik yapanlar hem sigorta tarihini geriye götürebilir hem de prim gün sayısını artırabilir. Askerlik öncesi SSK, Bağ-Kur, Emekli Sandığı, özel bankalar da dâhil olmak üzere bir işte çalışmamış olanların askerlik borçlanması yapması yaş ve günlerini öne çekmesinde yarar bulunuyor. Er veya erbaş olarak geçen süreler, yedek subay okulundaki süreler borçlanılabiliyor. İşe girdikten sonra askerlik yapanların borçlanması ise sadece prim ödeme gün sayısını artırıyor, ancak emeklilik tarihini öne çekmiyor. Şubat 2000 tarihinde sigortalı işe başlayıp askerliğini 1999 yılında yapan borçlanarak emekli olabiliyor. Örneğin 1994 yılında 550 gün askerlik yapan bir kişinin borçlanması durumunda sigorta başlangıcı bu gün sayısı kadar geri çekilmiş oluyor.
3-Yasa çıktıktan sonra borçlanma yolunun kapatılması söz konusu olabilir mi?
Sigortası 8 Eylül 1999 tarihinden önce başlayanların EYT kapsamında olacağı ifade ediliyor. Bu tarihin kesinleşmesi halinde öncesi için borçlanma imkânı bulunuyor. Bu yolun kapatılacağı ihtimali zayıf. Ancak askerlik borçlanması için yasada açık hüküm bulunması, yönetmelikle uygulamaya açıklık getirilmesinde yarar bulunuyor.
4-Emeklilikte yaşa takılanlar için staj sigortasının katkısı olur mu?
Staj sigortasıyla uzun vadeli sigorta kollarına tabi çalışmaya başladıkları tarih arasında doğum yapan kadınlar başlangıç tarihini borçlanma yaptığı gün sayısı kadar geri çekebilecek. Bunun dışında staj süresince yapılan sigorta emeklilikte dikkate alınmadığı için 1999 öncesi staj yapanlar EYT kapsamında yer almıyor.
5-Fiili hizmet zammıyla emekliliğim öne çekilir mi?
Bugün 45'in üzerinde uygulanan yıpranma payının sigorta girişini 1999 öncesine çekmede etkisi bulunmuyor. Yıpranmaya tabi çalışanların gün sayılarının yüksek olması nedeniyle normal sigortalılardan daha avantajlı olmaları söz konusu. Diğer yandan 2000 yılı öncesi, örneğin Kasım 1999 yılında fiili hizmet zammıyla çalışıldıysa yıpranma süresi geri çekilerek EYT kapsamına girelebilir.
6-Borçlanma için fazladan ödenen para geri alınabilir mi?
Borçlanma imkânlarına rağmen prim gününü tamamlayamayacak durumda olanlar yani emekli olma imkânı kalmayanlar şimdiye kadar ödedikleri sigorta primlerinin iadesini talep edebilir. Bilmeden askerlik veya doğum borçlanması yapanlar borçlanma tutarını da geri alabiliyor. Primleri iade almak için kişinin bağlı bulunduğu ilçedeki sosyal güvenlik merkezine veya il müdürlüğüne dilekçeyle başvurmak gerekiyor.
Eski SSK'lılar (4A) için 2008'den önce kendi adına ödenen hem işçi hem de işveren primi, 2008'den sonra ise sadece işçi primleri geri ödeniyor. Bağ-Kur'lu için tarih ayrımı yapmadan ödedikleri tüm primler geri veriliyor. Bu primler sadece malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları için olanlardan oluşuyor. Memurlarda ise bu durum kesenek iadesi şeklinde oluyor.
