Takvim.com.tr SpaceX roket parçası Ay’a çarptı: Danuri çatlama anını görüntüledi
Güney Kore Uzay Ajansı (KASA), SpaceX’e ait kontrolden çıkan bir roket parçasının Ay yüzeyine düştüğünü duyurdu. Yörünge aracı Danuri tarafından kaydedilen yüksek çözünürlüklü fotoğraflar, çarpışmanın ardından yüzeyde meydana gelen değişimi olay öncesi görüntülerle karşılaştırmalı olarak gözler önüne serdi. SpaceX yetkilileri olayın kaza sonucu yaşandığını açıklarken, astronomlar meydana gelen patlamayı analiz etmeyi sürdürüyor.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Yaklaşık beş katlı bir bina büyüklüğündeki Falcon 9 üst aşaması, 5 Ağustos 2026 Çarşamba günü saat 06.35 sıralarında saatte 8 bin 700 kilometre hızla Ay'a çakıldı. Geçen yıl ocak ayında iki uzay aracını Ay rotasına sokmak için fırlatılan ve görevini tamamladıktan sonra 18 ay boyunca Güneş, Dünya ve Ay'ın kütle çekim etkileriyle uzayda sürüklenen 4 tonluk enkaz, uzay kirliliği tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
KASA, Ay’a çarpan roket parçasının oluşturduğu krateri görüntüledi. (Görsel: AA)
YÖRÜNGEDE 18 AYLIK SÜRÜKLENİŞ
Ocak 2025'te Florida'dan uzaya gönderilen Falcon 9 roketi, taşıdığı iki ay aracını Dünya yörüngesinden çıkarıp hedefine yönlendirdikten sonra boş üst aşamasıyla uzay boşluğunda kaderine terk edildi. Dünya, Ay ve Güneş'in kütle çekim kuvvetlerinin yanı sıra Güneş ışığının uyguladığı hafif itme kuvveti, roket enkazını kademeli olarak hızlandırarak Ay'a doğru geri dönüşü olmayan bir rotaya soktu. Uzmanlar ve astronomlar, aylarca süren bu takibin ardından roketin kaçınılmaz olarak Ay yüzeyine çarpacağını önceden hesaplamıştı.
ÇARPIŞMA ANI VE İZLEME ZORLUKLARI
Devasa boyuttaki roket parçasının saatte 8 bin 700 kilometre gibi muazzam bir hızla Ay'a çakılması sonucu kısa süreli ve şiddetli bir parlama meydana geldi. Olayın Dünya'da gündüz saatlerine denk gelmesi ve parlamanın zayıf kalması nedeniyle amatör astronomlar gelişmeyi teleskoplarla takip etmekte oldukça zorlandı. Buna karşın Güney Kore'ye ait Danuri uydusu gibi gelişmiş yörünge araçları ve büyük gözlemevleri, çarpışma alanından veri toplamayı ve oluşan krateri incelemeyi başardı.
NASA ve Kore Uzay Araştırma Enstitüsü tarafından sağlanan bu görüntüler, SpaceX roketinin bir parçasının Ay'a çarpmasından önceki (solda) 1 Ekim 2015 ve sonraki (sağda) 5 Ağustos 2026 Çarşamba günkü görüntüleri göstermektedir. (NASA, Kore Uzay Araştırma Enstitüsü aracılığıyla AP)
UZAY ÇÖPÜ RİSKİ VE BÜYÜYEN ENDİŞELER
Olayın Dünya üzerinde doğrudan bir tehlike oluşturmadığı belirtilse de bilim insanları uzayda giderek artan enkaz yoğunluğuna dikkat çekiyor. Cambridge Üniversitesinden astronom Matt Bothwell, her yıl uzaya fırlatılan araç sayısının hızla arttığını vurgulayarak, önümüzdeki birkaç on yıl içinde Dünya yörüngesinden çıkmanın bile aşırı kirlilik nedeniyle son derece riskli bir hal alabileceği uyarısında bulundu.
YENİDEN KULLANILABİLİR ROKET TEKNOLOJİSİ VE SPACEX
Tekrar kullanılabilir yapısıyla öne çıkan Falcon 9 roketleri, alt aşamadaki roket güçlendiricinin Dünya'ya güvenle dönmesini sağlarken üst aşama bölümlerini uzayda bırakacak şekilde tasarlanıyor. Nitekim söz konusu görevde kullanılan roket güçlendiricisinin, 10 Ağustos'ta 18. uçuşuna çıkarak alçak Dünya yörüngesine 29 adet yeni Starlink uydusu taşıması planlanıyor. Ancak bu sistem, görevini tamamlayan üst aşamaların uzayda başıboş birer enkaza dönüşmesi sorununu da beraberinde getiriyor.
