Çin uzay istasyonuna sentetik insan embriyosu gönderdi: Mars'ta doğum mümkün mü?

İnsanlık bir gün Mars'a ya da başka bir yıldız sistemine yerleşebilir mi? Bu sorunun yanıtı, belki de şu an Çin'in Tiangong uzay istasyonunda yüzen küçük bir hücre grubunda saklı. Çinli bilim insanları, insan gelişiminin en kritik evrelerinden birinin mikro yer çekimi ortamında nasıl ilerlediğini anlamak için uzay tarihinde bir ilki gerçekleştirdi ve sentetik insan embriyolarını yörüngeye gönderdi.

Çin'in Tiangong uzay istasyonunda yürütülen sentetik embriyo deneyi, uzayda insan üremesinin mümkün olup olmadığı sorusunu test ediyor. (Haberde yer alan görseller takvim.com.tr grafik servisine aittir)

GERÇEK EMBRİYO DEĞİL, AMA İŞLEVİ AYNI

Deney kapsamında uzaya taşınan örnekler, insan kök hücrelerinden üretildi. Gerçek embriyolara yakından benzeyen bu yapılar, bir fetüse dönüşme kapasitesine sahip değil. Ancak erken insan gelişimini incelemek için güçlü bir model sunuyor.

Projenin lideri, Çin Bilimler Akademisi Zooloji Enstitüsü'nden araştırmacı Yu Leqian konuyu şöyle özetledi: "Bu gerçek bir insan embriyosu değil ve bireysel bir varlığa dönüşme yeteneği yok. Ancak erken insan gelişimini incelemek için bir model işlevi görüyor."

Kök hücrelerden üretilen sentetik embriyolar, mikro yerçekiminin erken insan gelişimine etkisini anlamak için beş gün boyunca uzayda kültürlendi.

UZAYDA ÜREMEK NEDEN BU KADAR ZOR?

Uzay, insan biyolojisi için son derece zorlu bir ortam. Mikro yer çekimi kasları ve kemikleri zayıflatırken, yeryüzündeki atmosferin sağladığı korumadan yoksun kalan vücutlar uzay radyasyonuna ve kozmik ışınlara doğrudan maruz kalıyor.

Hayvanlar üzerinde yapılan önceki deneyler kısmen umut verici sonuçlar ortaya koydu. 2016'da Çinli bilim insanları fare embriyolarını uzayda başarıyla büyüttü; embriyolar, rahim duvarına tutunmaya hazır hücre kümesine dönüşen "blastosist" aşamasına ulaşabildi. 2023'te Japon araştırmacılar bu deneyi tekrarladı ve mikro yer çekiminde büyütülen fare embriyolarının blastosist aşamasına ulaşma olasılığının yaklaşık yüzde 24 olduğunu buldu; bu oran, yeryüzündeki embriyolara kıyasla yaklaşık yarı yarıya düşüktü.

Fare ile insan embriyosu arasında ise dağlar kadar fark var. Bu yüzden mevcut deney, insanlığın uzaydaki üreme potansiyelini anlamak açısından çok daha kritik bir adım.

Dünyanın ilk uzay embriyosu deneyi, Mars ve Ay'daki kalıcı insan yerleşimi hayalinin biyolojik sınırlarını sorguluyor.

İSTASYONDA NE OLUYOR?

Sentetik embriyolar, 11 Mayıs'ta Tianzhou-10 ikmal misyonuyla Tiangong'a ulaştı ve istasyonun deney modülüne yerleştirildi. Live Science'ın haberine göre iki farklı örnek grubu oluşturuldu:

• Birinci grup: Rahim hücreleri üzerinde kültürlenen embriyolar. Rahim duvarına tutunma evresini temsil ediyor.
• İkinci grup: Mikro akışkan bir çip içinde askıya alınan embriyolar. Doku ve organların temelinin atıldığı gelişim evresini taklit ediyor.

Yu Leqian, deneyin sorunsuz ilerlediğini açıkladı: "Önceden ayarlanmış otomatik sistem, kültür ortamını her gün değiştiriyor."

Deney, beş gün sonra embriyoların dondurulmasıyla sona erdi. Sonuçlar ancak örnekler Dünya'ya geri döndüğünde, Dünya'da tutulan kontrol grubuyla karşılaştırılarak netleşecek.

UMUT HENÜZ ÖLMEDİ

Mikro yer çekimi ortamının olumsuz etki göstermesi durumunda bu, uzayda üreme hayalinin sonu anlamına gelmiyor. Nitekim Japon araştırmacıların çalışması, yapay yer çekimi ortamında büyütülen embriyolarda blastosist gelişim oranının mikro yer çekimine kıyasla yaklaşık yüzde beş daha yüksek olduğunu ortaya koydu.

Yu Leqian, bu ilk adımın önemini şöyle vurguluyor: "Bu denemelerin etkisini azaltmak için çeşitli teknolojilere başvurulabilir. Bu, insanların uzayda hayatta kalıp üreip üretemeyeceği sorusunu yanıtlamaya yönelik ilk girişimimiz. Umarım yanıt evet olur."

SONRAKİ HABER

Eşiniz yapay zekaya takıntılı mı?

Diyar Oktuay Takvim.com.tr Teknoloji