Takvim.com.tr Stres, uykusuzluk ve göbek yağına çözüm vaadiyle satılıyor! Kortizol düşürücü takviyeler gerçekten işe yarıyor mu?
Ashwagandha, magnezyum ve omega-3 bazı koşullarda kortizolü veya stres yanıtını etkileyebilirken sonuçlar her ürüne genellenemiyor. Kortizol düşürücü iddiasıyla satılan ve göbek yağlarını eritme vaadiyle öne çıkan kortizol takviyeleri için yapılan araştırmanın sonuçları yayınlandı.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Sosyal medyada stresi azaltma, uykuyu düzeltme ve karın bölgesindeki yağlardan kurtulma vaadiyle tanıtılan "kortizol düşürücü" takviyelerin etkisi herkes için aynı sonuçları vermeyebilir. Verywell Health'in derlediği bulgulara göre bazı içerikler stres yanıtını etkileyebilse de çoğu kişinin zaten kortizolünü düşürmesi gerekmiyor.
KORTİZOLÜN VÜCUTTA BİR GÖREVİ VAR
"Stres hormonu" olarak bilinen kortizol, böbreküstü bezlerinde üretiliyor. Kan şekerinin, tansiyonun, iltihaplanmanın ve bağışıklık yanıtının düzenlenmesine katkı sağlıyor; vücudun fiziksel ve zihinsel stresle başa çıkmasına yardımcı oluyor.
Düzeyi gün boyunca aynı kalmıyor. Sabah uyanmayı desteklemek için yükseliyor, ardından azalarak yatma saatlerinde en düşük seviyelerine ulaşıyor.
YORGUNLUK TEK BAŞINA YÜKSEKLİK GÖSTERGESİ DEĞİL
Takviye tanıtımlarında stres, yorgunluk, kötü uyku ve kilo artışı sıklıkla yüksek kortizolle ilişkilendiriliyor. Oysa bu yakınmaların birçok nedeni olabilir; varlıkları tek başına hormonun anormal düzeyde yüksek olduğunu göstermiyor.
"Kortizolü dengeleme" veya düşürme iddiasıyla satılan ürünler, tıbbi kortizol yüksekliğini tedavi etmeye yönelik değil.
Omega-3 kullanılan bir çalışmada laboratuvar stres testinde kortizol salımı yüzde 19 azaldı.
ASHWAGANDHA STRESİ AZALTMAYA YARDIMCI OLABİLİR
Bu ürünlerde sık kullanılan bitkisel içeriklerden ashwagandha, bazı araştırmalarda kortizolde mütevazı bir düşüşle ilişkilendiriliyor. Stres ve kaygının azalmasına da yardımcı olabileceği belirtiliyor.
MAGNEZYUM ÇALIŞMASINDA KÜÇÜK BİR DEĞİŞİM
Magnezyumun kortizol üzerindeki etkisini inceleyen araştırmalar da bulunuyor. Bir klinik çalışmada, 24 haftalık takviye kullanımının ardından 24 saatlik idrardaki kortizol düzeyinde mütevazı bir azalma saptandı.
OMEGA-3 BULGUSU BİR STRES TESTİNDEN GELİYOR
SAKİNLEŞME İLE KORTİZOLÜ DÜŞÜRME AYNI ŞEY DEĞİL
Takviyelerde bulunan L-teanin adlı amino asit, sakinleştirici etki gösterebilir ve kısa süreli stres ya da kaygı hissini azaltmaya yardımcı olabilir.
Rhodiola adlı bitkisel içerik için de stres ve yorgunluğun azalmasına ilişkin bulgular var. Ancak bu etkilerin mutlaka kortizolün düşmesinden kaynaklandığı söylenemiyor.
Yorgunluk ve kötü uyku, tek başına yüksek kortizol anlamına gelmez.
BİR İÇERİĞİN ETKİSİ HER ÜRÜNE GENELLENEMİYOR
Araştırmalar, bazı içeriklerin belirli koşullarda kortizolü veya stres yanıtını etkileyebildiğini gösteriyor. Bir içerikle elde edilen sonuç, onu barındıran her takviyenin aynı etkiyi sağlayacağını göstermiyor.
Ürünün dozu, formülü, saflığı ve diğer bileşenleri de kalitesini ve olası etkilerini değiştirebiliyor.
KARACİĞER VE BÖBREK SORUNLARINDA DİKKAT
Reçetesiz satılması, bir takviyenin herkes için güvenli olduğu anlamına gelmiyor. Ashwagandha karaciğer işlevini etkileyebilir; bazı karaciğer hastalıklarında kullanımı uygun olmayabilir.
Magnezyumun yüksek dozları ise böbrek işlevi bozulmuş kişiler için tehlikeli olabilir. Böbrekler, vücuttaki fazla magnezyumu yeterince uzaklaştıramayabilir.
TANSİYON VE KALP RİTMİ DE ETKİLENEBİLİR
ABD Ulusal Sağlık Enstitülerinin omega-3 bilgi notuna göre bu takviyeler mide yanması, bulantı ve ishal gibi sindirim yakınmalarına neden olabilir. Yüksek dozlar kan sulandırıcılarla etkileşebilir ve bazı kişilerde atriyal fibrilasyon adı verilen kalp ritim bozukluğu riskini artırabilir.
BAZI BELİRTİLER BİRLİKTE DEĞERLENDİRİLMELİ
Gerçek kortizol fazlalığı, Cushing sendromu gibi hastalıklarda görülebiliyor. Kilo artışına ense bölgesinde yağ birikimi, yüzde yuvarlaklaşma, kolay morarma veya kas güçsüzlüğü eşlik etmesi değerlendirme gerektirebilir.
Karın, kalça, göğüs ya da koltukaltında mor çatlaklar ile ince kol ve bacaklar da olası belirtiler arasında. Ancak bu bulgular üzerinden kişinin kendi kendine tanı koyması uygun değil.
TEST GEREKİP GEREKMEDİĞİNİ HEKİM BELİRLİYOR
ABD Ulusal Diyabet, Sindirim ve Böbrek Hastalıkları Enstitüsüne göre kortizol fazlalığının araştırılmasında idrar ölçümü, gece geç saatte tükürük testi veya hormonun baskılanma yanıtını değerlendiren deksametazon testi kullanılabiliyor. Hangi incelemenin gerekli olduğuna hekim karar veriyor.
Takviye başlamadan önce, özellikle düzenli ilaç kullananların veya mevcut bir hastalığı olanların hekim ya da eczacıya danışması gerekiyor. Yakınmaların altında stres varsa, değerlendirme sonucunda stresi yönetmeye yönelik yöntemler önerilebiliyor.
(Haberin fotoğrafları Depo Photos ve takvim.com.tr grafik servisine aittir.)
