Dünyanın en ölümcül hastalıklarından biri: 10 milyondan fazla kişi yakalanıyor

Verem mikrobunu keşfeden Alman bilim insanı Robert Koch'un anısına 24 Mart'ta anılan Dünya Tüberküloz Günü ise hastalıkla mücadelede farkındalığın artırılmasını amaçlıyor.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre tüberküloz her yıl yaklaşık 10 milyon kişiye bulaşıyor, 1 milyondan fazla can alıyor.

KOCH'UN KEŞFİ TÜBERKÜLOZLA MÜCADELEDE DÖNÜM NOKTASI OLDU

Alman bilim insanı Robert Koch'un 24 Mart 1882'de tüberküloz basiline ilişkin yaptığı keşif, modern tıpta önemli bir dönüm noktası oldu. Bu buluş sayesinde hastalığın tanısı netleşirken, etkili tedavi yöntemlerinin geliştirilmesinin de önü açıldı.

TÜBERKÜLOZ NASIL BULAŞIYOR?

Halk arasında "verem" olarak bilinen tüberküloz, Mycobacterium tuberculosis adlı bakterinin solunum yoluyla vücuda girmesiyle ortaya çıkıyor. Çoğunlukla akciğerleri etkileyen hastalık, tedavi edilmediğinde diğer organlara da yayılabiliyor ve ciddi iltihaplanmalara neden oluyor.

Halk arasında verem olarak bilinen tüberküloz, Mycobacterium tuberculosis bakterisinin solunumla bulaşmasıyla ortaya çıkar ve akciğerler başta olmak üzere organları etkiler.

KÜRESEL TABLO ENDİŞE VERİYOR

Dünya Sağlık Örgütü tarafından yayımlanan 2025 Küresel Tüberküloz Raporu'na göre, hastalık her yıl yaklaşık 10 milyon kişiye bulaşıyor. Önlenebilir ve tedavi edilebilir olmasına rağmen, her yıl 1 milyondan fazla insan tüberküloz nedeniyle yaşamını yitiriyor.

2030 HEDEFİ İÇİN ACİL ÇAĞRI

Dünyanın en ölümcül hastalıkları arasında yer alan tüberkülozun 2030 yılına kadar ortadan kaldırılması hedefleniyor. Bu kapsamda Birleşmiş Milletler ve DSÖ, ülkeleri daha hızlı ve etkili önlemler almaya çağırıyor.

Tüberkülozun 2030’a kadar bitirilmesi hedeflenirken Birleşmiş Milletler ve Dünya Sağlık Örgütü ülkeleri acil önlem almaya çağırıyor.

TEDAVİYLE BAŞARI MÜMKÜN

Uzmanlara göre hastalık, doğru yöntemlerle tedavi edildiğinde büyük ölçüde kontrol altına alınabiliyor. DSÖ standartlarına uygun tedavi gören hastaların yaklaşık yüzde 90'ı sağlığına kavuşuyor. Ancak tedaviye erişimin sınırlı olduğu bölgelerde ölüm riski artıyor.

2024 VERİLERİ: VAKA VE ÖLÜM SAYISI DÜŞTÜ

2024 yılında dünya genelinde 10,7 milyon kişi tüberküloza yakalandı, 1,23 milyon kişi ise hayatını kaybetti. Bir önceki yıl 10,8 milyon olan vaka sayısı 100 bin azaldı. Ölüm sayısında da düşüş gözlendi; 2023'te 1,27 milyon olan can kaybı, 2024'te 1,23 milyona geriledi.

EN ÇOK ETKİLENEN ÜLKELER

Vakaların önemli bir bölümü belirli ülkelerde yoğunlaşıyor. Tüberküloz hastalarının yüzde 25'i Hindistan'da görülürken, Endonezya, Filipinler, Çin, Pakistan, Nijerya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Bangladeş de en yüksek vaka oranlarına sahip ülkeler arasında yer alıyor.

Tüberküloz vakalarının büyük kısmı Hindistan başta olmak üzere Endonezya, Filipinler, Çin, Pakistan, Nijerya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti ve Bangladeş’te yoğunlaşıyor.

KİMLER DAHA FAZLA ETKİLENİYOR?

Verilere göre hastalığa yakalananların yüzde 54'ünü yetişkin erkekler, yüzde 35'ini yetişkin kadınlar, yüzde 11'ini ise çocuklar oluşturuyor.

COVID-19 sonrası artan tüberküloz vakaları son yıllarda sınırlı düşerken, uzmanlar erken teşhis ve düzenli tedavinin önemine dikkat çekiyor.

KOVİD-19 SONRASI EĞİLİM DEĞİŞTİ

Kovid-19 salgını döneminde artış gösteren tüberküloz vakalarında son yıllarda sınırlı da olsa düşüş yaşanıyor. Uzmanlar, bu gerilemenin korunabilmesi için erken teşhis, düzenli tedavi ve toplumsal farkındalığın artırılması gerektiğini vurguluyor.

(Takvim Foto Arşiv, AA)