Kalp hastalığı 20’li yaşlarda kapıyı çalıyor! Bu belirtilere dikkat: Uzmanlar uyardı

Kalp hastalığı çoğu kişi için orta yaşlarda ortaya çıkabilecek bir sağlık sorunu gibi görülüyor. Ancak yeni bir araştırma, kalp damarlarında plak oluşumunun sanılandan çok daha erken başlayabildiğini ortaya koydu. Bulgular, kalp-damar sağlığını korumaya yönelik adımların belirtiler ortaya çıkmadan yıllar, hatta onlarca yıl önce başlamasının önemine işaret ediyor.

Yeni araştırma, kalp hastalığının sanılandan çok daha erken başlayabileceğini ortaya koydu. (Foto: Takvim Foto Arşivi)

20'Lİ YAŞLARDA BİLE PLAK TESPİT EDİLDİ

New England Journal of Medicine'de yayımlanan yeni çalışmada, Danimarka ve İspanya'da bilinen kalp hastalığı bulunmayan 18-70 yaş arasındaki 16 bin 808 yetişkin incelendi. Araştırmacılar, kalbi besleyen damarların yanı sıra boyun ve bacaklardaki ana damarları da görüntüleme yöntemleriyle değerlendirdi.

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, en genç grupta da damar plaklarının görülmesi oldu. 18-29 yaş arasındaki erkeklerin yüzde 8,7'sinde, kadınların ise yüzde 6,7'sinde plak tespit edildi. Yaş ilerledikçe hem plak miktarının hem de etkilenen damarların sayısının arttığı belirlendi.

20’li yaşlardaki bazı genç yetişkinlerin damarlarında bile plak tespit edildi. (Foto: Takvim Foto Arşivi)

YILLAR BOYUNCA YÜKSEK KOLESTEROLE MARUZ KALMAK ÖNEMLİ

Uzmanlara göre damar sağlığı yalnızca kişinin o anki kolesterol veya tansiyon değerleriyle değerlendirilebilecek kadar basit değil. Atardamarlar, özellikle yüksek LDL kolesterol gibi risk faktörlerine yıllar boyunca maruz kalıyor.

Kardiyoloji uzmanı Amit Khera, kalp hastalığının yalnızca orta yaşlarda ele alınmasının önemli bir yaklaşım hatasına yol açabileceğini belirterek, korunmanın çocukluk döneminde başlaması gerektiğini ifade ediyor.

2025 yılında 4 bin 300'den fazla kişi üzerinde yapılan başka bir analiz de sağlıksız kolesterole daha uzun süre maruz kalan kişilerde, diğer risk faktörleri hesaba katıldığında dahi 40 yaşından sonra kalp hastalığı riskinin daha yüksek olduğunu ortaya koydu.

REACT çalışmasında 18-70 yaş arasındaki 16 bin 808 yetişkin incelendi. (Foto: Takvim Foto Arşivi)

"RİSK DÜŞÜK" GÖRÜNSE BİLE DAMARLAR FARKLI BİR TABLO GÖSTEREBİLİR

Doktorlar uzun yıllardır yaş, kolesterol, tansiyon, diyabet ve sigara kullanımı gibi veriler üzerinden kişinin önümüzdeki yıllardaki kalp-damar riskini hesaplıyor.

Ancak araştırmacılar, bu hesaplamaların damarların içerisinde yıllar boyunca gerçekleşen süreci her zaman göstermediğine dikkat çekiyor. Özellikle genç yaş, kısa vadeli risk hesaplamalarında belirleyici olduğu için yüksek LDL kolesterole sahip genç bir kişinin yakın dönem kalp krizi riski düşük görünebiliyor.

Buradaki kritik nokta ise sürenin kendisi. Damarların yüksek kolesterole maruz kaldığı yıllar arttıkça birikimin etkisi de önem kazanabiliyor.

Araştırmada genç erkeklerin yüzde 8,7’sinde plak oluşumu görüldü. (Foto: Takvim Foto Arşivi)

HER PLAK KALP KRİZİ ANLAMINA GELMİYOR

National Geographic'te yer alan habere göre araştırma, genç yaşta plak tespit edilmesinin doğrudan kalp krizi yaşanacağı anlamına gelmediğini de gösteriyor.

Bazı plaklar uzun süre stabil kalabilirken bazıları büyüyerek kan akışını kısıtlayabiliyor. Bazı plakların ise dengesiz hale gelerek yırtılması ve kalp krizine yol açabilecek pıhtıların oluşumunu tetiklemesi mümkün.

Bu nedenle uzmanlar, yalnızca görüntüleme sonuçlarına bakılarak kişilerin değerlendirilmemesi gerektiğini vurguluyor. Kolesterol, tansiyon, sigara kullanımı, egzersiz ve aile öyküsü gibi geleneksel risk faktörleri önemini koruyor.

Genç kadınların yüzde 6,7’sinde de damar plaklarına rastlandı. (Foto: Takvim Foto Arşivi)

KADINLARDA DA DİKKAT ÇEKEN DEĞİŞİM

Araştırmada kadın ve erkeklerde plak oluşumunun zamanlamasının aynı olmadığı görüldü. Erkeklerde plak birikiminin daha erken yaşlarda başladığı, kadınlarda ise başlangıç düzeylerinin daha düşük olmasına rağmen orta yaş döneminde daha hızlı yükseldiği belirlendi.

Bu durum, özellikle menopoz dönemindeki değişimlerin kalp-damar sağlığı üzerindeki etkilerine yönelik araştırmaları da gündeme getiriyor. Çalışmalar, menopoz geçişi sırasında vücut yağ dağılımındaki değişiklikler ile damar plaklarının erken belirtileri arasında ilişki olabileceğine işaret ediyor.

UZMANLARDAN ÖNEMLİ UYARI: HERKESE TARAMA GEREKMİYOR

Araştırmanın ortaya koyduğu sonuçlar, 20'li yaşlardaki herkesin damar görüntülemesi yaptırması gerektiği anlamına gelmiyor.

Uzmanlar, erken yaşta tespit edilen küçük bir plağın ileride kesin olarak kalp krizine yol açıp açmayacağının mevcut verilerle söylenemeyeceğini belirtiyor. REACT çalışması da tespit edilen plakların gelecekte nasıl bir seyir izleyeceği konusunda kesin bir yanıt sunmuyor.

Bu nedenle görüntüleme, şu aşamada kolesterol ve tansiyon gibi geleneksel risk değerlendirmelerinin yerine geçen bir yöntem olarak görülmüyor.

Yaş ilerledikçe plak miktarının ve etkilenen damar sayısının arttığı belirlendi. (Foto: Takvim Foto Arşivi)

ASIL MESAJ: KALP SAĞLIĞI İÇİN "DAHA SONRA" DEMEMEK

Araştırmanın en önemli mesajı, kalp hastalığının çoğu zaman belirtilerin ortaya çıktığı anda başlamadığı gerçeğine dikkat çekmesi.

Göğüs ağrısı, kalp krizi veya acil servis başvurusu hastalığın görünür hale geldiği an olabilir. Ancak damarların biyolojik süreci çok daha önce başlamış olabilir.

Bu nedenle uzmanların dikkat çektiği temel yaklaşım; kalp-damar sağlığını yalnızca orta yaşta ortaya çıkacak bir sorun olarak görmemek, kolesterol, tansiyon, sigara, fiziksel aktivite ve aile öyküsü gibi risk faktörlerini daha erken yaşlardan itibaren dikkate almak.