Aspirin ve mantar organ nakli sebebi

Akdeniz Üniversitesi Organ Nakli Merkezi Sorumlusu Doç. Dr. Alihan Gürkan, çocuklara yapılan organ nakliyle ilgili soruları yanıtladı...

Çocuklara organ nakli daha mı zor yapılıyor?
Evet daha zor. Biz, Türkiye'nin en küçük bebeğine organ nakli yaptık. Sekiz kiloydu, avuç içi kadar karnı vardı ve bunun içine neredeyse bu karın büyüklüğünde bir başka organı sokmak zorunda kaldık. Bu, teknik olarak çok daha zor... Çünkü bütün damarları çok daha küçük, bakımları da daha zor... Sadece cerrahi değil, takip aşamasında pediatrik nefrolojinin bulunması da gerekiyor. Zaten bakanlık artık bunu, bir gereklilik haline getirdi. Eğer pediatrik nefroloji üniteniz yoksa, bu nakillerin başarısı düşük oluyor.

20-25 YIL ÖMÜRLERİ VAR!
Çocukların neden organa ihtiyacı olur?
Çocuklar genelde doğuştan gelen sorunlar nedeniyle, organ yetmezliğiyle karşı karşıya kalıyor. Bazen de kaza ve enfeksiyon gibi ani olaylar çocuklarda karaciğer ve böbrek yetmezliğine yol açıyor. Örneğin; 20 tane aspirin içen bir çocuk ya da bir erişkin karaciğerini kaybedebiliyor. Aspirin, çatapat ve mantardan çocukları korumak gerekiyor. Çünkü bunları bilmeden yiyen bir çocuk, aniden karaciğer yetmezliğiyle karşılaşıyor. Çocuğa, yedi gün içinde organ bulunamazsa, hayatını kaybedebiliyor.

Çocuklara takılan organlar, ne kadar dayanır?
Ne kadar iyi bakılırsa, ömrü o kadar uzun olur. Elimizdeki verilere bakarsak 20-25 yıl ömürleri var. Ama her yıl, yeni bir ilaç çıkıyor ve bu süre uzuyor. Belki de çıkacak yeni bir ilaçla, organlar ömür boyu kullanılacak.

Çocuklarla birlikte organları da büyüyor mu?
Kesinlikle çocuğun vücudunda salınan büyüme organı ile birlikte, bu organlar da büyüyecek. Çocuklarda en çok nakil yapılan organ böbrektir ve genellikle anne-babadan alındığı için sorun olmaz. Ama anne ve babalardan alınıp, takılan karaciğer parçaları da çocuk büyüdükçe gelişir.

Organ nakli olan çocuklar, hep daha narin mi olurlar?
Organ yetmezliği olan çocuklarda, gelişme geriliği vardır. Hastalıkla savaşan miniğin büyüme hızı çok düşüktür. Ama organ nakli yapılınca gelişme geriliği bir anda düzelir. Yaşıtları gibi büyümeye başlar. Bu yönüyle de organ nakli çocuklar için çok ama çok önemlidir.

ANNELERİ ORGAN VERİYOR
Çocuklara kadavradan organ bulunabiliyor mu yoksa ailelerinin mi vermesi gerekiyor?
Ülkedeki kadavra sayısını düşünürseniz, çocukların yine mecbur oldukları vericileri anne ve babaları... Yapılan araştırmalar ortaya koyuyor ki; çocuklara daha çok anneleri organlarını bağışlıyor.

Çocuklara verici olmak daha mı kolaydır?
Anne ya da babanın karaciğerinin küçük bir parçası mutlaka çocuklarına uyar. Beş kiloluk bir çocuğa en fazla 250 gramlık bir karaciğer gerekir. 250 gramlık bir karaciğer parçası, bir erişkinin karaciğerinin yüzde 20 ya da 15'idir. Bir ay sonunda verici karaciğerini tamamlar. Burada anne ve babalara rahatlıkla karaciğerinizi bağışlayabilirsiniz diyoruz. Aynı oranlar erişkinler için de geçerlidir.

İdrar yolu enfeksiyonları da organ nakli sebebi midir?
Çocuklarda idrar yolu enfeksyonları da böbrek yetmezliğine neden olabiliyor. Kız çocuklarında yüzde 7.8, erkek çocuklarında yüzde 1.6 oranında ortaya çıkan idrar yolu enfeksiyonları, ciddiye alınmazsa organ nakliyle sonuçlanıyor.

GÖÇÜK ALTINDAN ALINAN BÖBREK KULLANILAMAZ
Depremde organlar çalınır mı?
Böyle bir şey söz konusu bile olamaz. Birinin organını alabilmeniz için o insanın kalbi durduktan sonra en geç 20 dakika içinde vücudunun büyük damarlarına çok özel kanüller koyup, koruyucu solüsyonla organlarını yıkamanız gerekiyor. Göçük altında kalmış kişilerin organları hiçbir işe yaramaz. Çünkü vücutlarındaki kan pıhtılaşmıştır. Organ nakli, bir yarıştır. O ortamdan, verici bulup tüm imkanlar kullanılsa bile tam teşekküllü bir ameliyathaneye organ yetiştirmek mümkün olmaz. Bu tür haberlerin organ bağışını baltalamak dışında hiçbir amaca hizmet etmediğini düşünüyorum.

ONLAR ŞEHİR EFSANESİ
Organ nakli bıçak sırtı bir konu... Halk, kimi zaman yanlış bilgilendirilebiliyor. Ancak bu tip şehir efsanelerinin her biri organ nakline zarar veriyor.

KAÇIRILAN ÇOCUKLARIN ORGANLARI İŞE YARAMAZ!
Çocuklar organları için mi kaçırılıyor?
Kesinlikle hurafe. Bugüne kadar Türkiye'de hiç organları alınmış bir çocuk cesedi bulunmadı. Zaten bir çocuğun organlarını zedelemeden çıkaracak, cerrah sayısı da muhtemelen bir elin parmakları kadardır. Türkiye'de bunu yapacak insanlığını kaybetmiş bir meslektaşımın bulunduğuna da inanmıyorum. Hiçbir hekim hatta insan, hiçbir karşılık için bunu yapamaz. Dünyada da böyle bir şey görülmedi, bizim ülkemizde de.

Bu çocuklar, kaçırılıp organ vericisi olacağı yaşa kadar büyütülüp sonra donör olarak kullanılabilir mi?
Mümkün değil. Ülkemizde çocuk kaçırmanın onlarca nedeni biliniyor ama sırf birini organ donörü olarak yetiştirmek mümkün değil. Bu, en az diğerleri kadar insanlık dışı ve aşağılık bir girişim. Buna alet olabilecek bir hekimin, ülkemizde bulunduğuna inanmıyorum.

İNSANLIK SUÇUDUR!
Organını satanlar, organ bağışını etkiliyor mu?
Çok etkiliyor. Afyon'un Kışlacık ilçesinden 17 kişiye Akdeniz Üniversitesi'nde böbrek nakli yapıldığı iddia edildi. Ama yapılan soruşturmalar gösterdi ki, sadece bir hasta, o da sahte nüfus cüzdanı ile etik kurulu aldatmış. Diğerleri de başka etik kurullarını kandırmışlar. Yani haber tümüyle yalan.

Size böbreğini satmak amacıyla gelenler var mı?
Evet. Böbreğini satmak amacıyla bize başvuranlara bunun bir suç teşkil ettiğini, cezasının beş yıldan dokuz yıla kadar hapis olduğunu anlatıyoruz. Para kazanmak için daha onurlu yolların olduğunu da söylüyoruz. Organ satmak, sadece adli değil, aynı zamanda bir insanlık suçudur. Bu konuda hepimize çeşitli sorumluluklar düşüyor. Biz, yanlış bilgelendirmeye karşı savaşıyoruz. Çünkü bu konuda çıkan her haber ve yapılan her eylem organ nakillerini olumsuz etkiliyor. Bu nedenle organ nakli konusuna belirgin sınırların getirilmesi, hepimiz için son derece yararlı oldu.

20 AYLIKKEN BÖBREK NAKLİ OLDU!
Bekir Özbay, şu an 23 aylık bir bebek... Böbrek nakli olduğunda ise, sadece 20 aylıktı. Annesi ve babası çok genç olduğu için babaannesinin böbreğiyle ikinci hayatına başladı. Bekir, şimdiye kadar böbrek nakli yapılan çocuklar arasında kilosu en az olanı... Çünkü ameliyata alındığında sadece sekiz kiloydu. Bekir, doğuştan böbrek hastasıydı ve çikolatanın tadını dahi bilmiyordu. Suyu bile kısıtlı olarak içebiliyordu. Şimdi sınırsız su içme hakkı var, istediği zaman meyvesini ve çikolatasını yiyebiliyor. Ameliyattan önce sekiz kilo olan Bekir, üç ayda beş kilo aldı. Şu an 13 kilo... Yaşıtları kadar sağlıklı ve mutlu.