Takvim.com.tr Türkiye'yi daha sıcak günler bekliyor! Sıcak hava dalgaları 75 yılın zirvesinde
Türkiye’de sıcak hava dalgalarının şiddeti son yıllarda dikkat çekici ölçüde artış gösterdi. İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) araştırmacılarının 1950-2025 dönemini kapsayan çalışması, özellikle 2023 ve 2025 yazlarının son 75 yılın en güçlü sıcak hava dalgalarının yaşandığı dönemler olduğunu ortaya koydu. Araştırmaya göre, 2025’te sıcak hava dalgalarının yıllık alansal ortalama büyüklüğü, 1980-2009 referans dönemindeki değerin yaklaşık 11 katına ulaştı.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Türkiye'de yalnızca ortalama sıcaklıkların değil, aşırı sıcakların şiddetinin de yükseldiği belirlendi. Çalışmada, 2023 yazında sıcak hava dalgalarının büyüklüğünün referans döneme kıyasla 7 kattan fazla arttığı hesaplanırken, 2024 yılında ortalama yaz sıcaklığı 26,1 dereceyle rekor seviyeye çıktı. Bilim insanları, aşırı sıcakların önümüzdeki dönemlerde daha sık ve uzun süreli görülme ihtimaline karşı tahmin ve uyum kapasitesinin güçlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
1950-2025 DÖNEMİ MERCEK ALTINA ALINDI
İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve iklim bilimci Prof. Dr. Barış Önol ile meteoroloji mühendisi Tolga Karakaya tarafından yürütülen araştırmada, Türkiye'de sıcak hava dalgalarının 1950-2025 arasındaki değişimi incelendi.
Avrupa Yerbilimleri Birliği (EGU) Konferansı'nda sunulan çalışmada, günlük maksimum sıcaklık verilerinden yararlanıldı. Araştırmacılar, sıcak hava dalgalarının şiddetini değerlendirmek amacıyla "Sıcak Hava Dalgası Büyüklük İndeksi" (HWMId) kullandı.
Çalışmada, Türkiye genelinde sıcak hava dalgalarının her yıl ulaştığı en yüksek şiddet ile yıl boyunca meydana gelen sıcak hava dalgalarının toplam şiddet değerlerinin zaman içerisindeki ve coğrafi dağılımındaki değişimler analiz edildi.
Türkiye’de sıcak hava dalgalarının şiddeti son 75 yılın en yüksek seviyelerine ulaştı. (Görsel: Takvim foto arşivi)
YAZ SICAKLIKLARINDA BELİRGİN YÜKSELİŞ
Araştırma, Türkiye genelinde sıcak hava dalgalarının büyüklüğünde güçlü bir yükseliş eğilimi bulunduğunu gösterdi. 1970-1990 döneminde Türkiye'nin ortalama yaz sıcaklıkları 22-23 derece civarında seyrederken, 2000'li yılların başından itibaren hızlanan ısınma eğilimiyle birlikte bu değerler 24-25 derece seviyelerine yükseldi.
Meteoroloji'den yeni haftada sıcaklık uyarısı
Ortalama yaz sıcaklığı 2024 yılında 26,1 dereceye ulaşarak araştırma dönemindeki en yüksek seviyeyi gördü.
Ancak araştırmanın sonuçları, ortalama yaz sıcaklığındaki rekorun tek başına en şiddetli sıcak hava dalgasının yaşandığı yıl anlamına gelmediğini de ortaya koydu.
2025, aşırı sıcakların şiddeti açısından olağanüstü bir yıl oldu. (Görsel: Takvim foto arşivi)
2010 SONRASINDA SICAK HAVA DALGALARINDA REJİM DEĞİŞİMİ
HWMId sonuçlarına göre, 1980-2009 dönemi referans alındığında Türkiye'de tek bir sıcak hava dalgası için ortalama büyüklük değeri 1,29 olarak hesaplandı. Yıl içerisinde meydana gelen sıcak hava dalgalarının toplam büyüklüğünün ortalaması ise 1,68 oldu.
2000 yılı öncesinde yıllık toplam HWMId değerleri büyük ölçüde 1,6 seviyesinin altında kalırken, 2010 sonrasında sıcak hava dalgalarının şiddetinde belirgin bir değişim yaşandı.
Bu dönemde yıllık sıcak hava dalgalarının toplam şiddet ortalamaları, tarihsel referans dönemin yaklaşık 3 katına kadar yükseldi. Böylece Türkiye'de yalnızca sıcaklıkların genel ortalamasının değil, aşırı sıcak olaylarının karakterinin de değiştiği belirlendi.
2025’te sıcak hava dalgalarının büyüklüğü, referans döneme göre yaklaşık 11 kat arttı. (Görsel: Takvim foto arşivi)
2023 VE 2025 EN GÜÇLÜ YILLAR ARASINDA
Araştırmanın en dikkat çekici sonuçları 2023 ve 2025 yazlarına ilişkin oldu. Her iki yıl da son 75 yılın en güçlü sıcak hava dalgalarının yaşandığı dönemler olarak öne çıktı.
2023 yazında sıcak hava dalgalarının büyüklüğünün yıllık alansal ortalaması, 1980-2009 referans dönemindeki değerin 7 katından fazla seviyeye ulaştı.
2025 yılında ise artış daha da belirginleşti. Aynı gösterge referans dönemin yaklaşık 11 katına çıktı. Böylece 2025, incelenen 75 yıllık dönem içerisinde sıcak hava dalgalarının şiddeti açısından olağanüstü bir yıl olarak kayıtlara geçti.
Türkiye’de aşırı sıcakların daha sık ve daha uzun süreli yaşanması bekleniyor. (Görsel: Takvim foto arşivi)
2024'TE SICAKLIK REKORU KIRILDI ANCAK EN ŞİDDETLİ DALGA YAŞANMADI
2024 yazı ise farklı bir açıdan dikkat çekti. Ortalama yaz sıcaklığının 26,1 dereceyle rekor kırdığı bu dönemde, sıcak hava dalgalarının büyüklüğü referans döneme kıyasla tekil sıcak hava dalgasında yaklaşık yüzde 95, yıl boyunca gerçekleşen toplamda ise yaklaşık yüzde 150 daha yüksek oldu.
Bu sonuç, yaz mevsiminin ortalama sıcaklığının rekor seviyeye çıkmasıyla sıcak hava dalgalarının şiddetinin mutlaka aynı yıl içinde zirve yapmadığını gösterdi.
Uzmanlara göre sıcak hava dalgalarının oluşumu, tek bir meteorolojik etkene bağlı değil. Atmosferik blokajlar, sıcak hava taşınımı, yüksek deniz yüzeyi sıcaklıkları, kuraklık ve toprak nemindeki değişimler gibi yerel ve küresel ölçekteki birçok süreç, bu olayların gelişiminde birlikte rol oynuyor.
Bu nedenle sıcak hava dalgalarının oluşumu karmaşık ve doğrusal olmayan bir yapı sergiliyor.
İstanbul, Ankara, Antalya, Konya ve İzmir’de sıcak hava dalgası günlerinin artacağı öngörülüyor. (Görsel: Takvim foto arşivi)
SICAK GÜNLERİN SAYISINDA CİDDİ ARTIŞ BEKLENİYOR
Araştırmacılar, elde edilen sonuçların Türkiye ve Doğu Akdeniz'de iklim rejiminin temel özelliklerinde önemli bir değişime işaret ettiğini belirtti.
Çalışmada, aşırı sıcakların daha doğru ve zamanında tahmin edilebilmesi için meteorolojik öngörü kapasitesinin geliştirilmesi, aynı zamanda sıcak hava dalgalarının etkilerine karşı uyum stratejilerinin güçlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Türkiye'de gelecekte sıcak hava dalgalarının yalnızca şiddetinin değil, etkili oldukları gün sayısının da artması bekleniyor.
İklim değişikliği, Türkiye’de aşırı sıcakların karakterini ve süresini değiştiriyor. (Görsel: Takvim foto arşivi)
BAZI KENTLERDE SICAK HAVA DALGASI GÜNLERİ 5 KATI AŞACAK
Bilim insanlarının gelecek iklim senaryolarını değerlendirdiği başka bir çalışmada, 1976-2005 döneminde İstanbul, Ankara, Antalya, Konya ve İzmir'de yılda ortalama 3-5 gün arasında görülen sıcak hava dalgası etkili günlerinin gelecekte önemli ölçüde artacağı öngörüldü.
Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli'nin (IPCC) kötümser senaryosu temel alındığında, 2021-2050 döneminde sıcak hava dalgalarının etkili olduğu gün sayısının İstanbul, Ankara ve Konya'da yaklaşık 16 güne, Antalya'da 18 güne, İzmir'de ise 23 güne kadar yükselmesi bekleniyor.
Yüzyılın ikinci yarısını kapsayan 2051-2080 döneminde ise artışın daha da belirginleşeceği tahmin ediliyor. Buna göre sıcak hava dalgasının etkili olduğu gün sayısının İstanbul ve Ankara'da yaklaşık 38, Antalya ve Konya'da 40, İzmir'de ise 53 güne kadar çıkabileceği öngörülüyor.
