Takvim.com.tr İnsanlar neden sağ elini kullanır? 2 milyon yıl öncesine dayanıyor
İnsanların büyük çoğunluğunun sağ elini kullanması, bilim dünyasında uzun yıllardır tartışılan konular arasında yer alıyor. Yeni bir araştırma ise bu eğilimin yalnızca modern insanlara değil, milyonlarca yıl önce yaşamış insan atalarına kadar uzandığını ortaya koydu. Bilim insanlarına göre sağ el baskınlığının kökeninde, dik yürüyüş ve beynin evrimsel gelişimi olmak üzere iki temel unsur bulunuyor.
Takvim.com.tr Giriş Tarihi: Güncelleme Tarihi:
Hızlı Özet Göster
- Oxford Üniversitesi ve Reading Üniversitesi araştırmacıları, insanların yüzde 90 oranında sağ el kullanmasının yaklaşık 2 milyon yıl öncesine dayandığını ortaya koydu.
- Araştırmada 41 farklı primat türünden 2 binden fazla bireyin verileri incelendi ve çoğu primat türünde belirgin bir el tercihi bulunmazken insanların güçlü biçimde sağ el kullandığı tespit edildi.
- Bilim insanları, dik yürüyüşün elleri özgürleştirerek alet kullanımı ve hassas motor becerilere olanak sağladığını belirledi.
- Neandertallerin de büyük ölçüde sağ el baskınlığına sahip olduğu, Australopithecus afarensis türünde ise bu eğilimin daha zayıf olduğu görüldü.
- Araştırmacılar, beynin büyümesi ve iki yarım küresinin farklı görevlerde uzmanlaşmasının sağ el kullanımını baskın hale getirdiğini düşünüyor.
Oxford Üniversitesi ve Reading Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü çalışma, insanların neden yaklaşık yüzde 90 oranında sağ elini kullandığına dair ipuçları sundu. Araştırmaya göre, iki ayak üzerinde yürümeye başlayan ilk homininler ellerini farklı görevler için daha etkin kullanmaya başladı zamanla büyüyen beyin ise sağ el kullanımını baskın hale getirdi.
SAĞ EL TERCİHİ MİLYONLARCA YIL ÖNCESİNE DAYANIYOR
Bilim insanları, sağ el kullanımının yalnızca günümüz insanlarına özgü olmadığını belirtiyor. Daha önce yapılan arkeolojik çalışmalar, homininlerin yaklaşık 1,8 milyon yıl önce bile sağ ellerini daha sık kullandığını göstermişti.
Yeni araştırmada ise insanlar dahil 41 farklı primat türünden 2 binden fazla bireyin verileri incelendi. Araştırmacılar, türlerin bir eli diğerine ne ölçüde tercih ettiğini ve bu eğilimin ne kadar güçlü olduğunu analiz etti.
Sonuçlar, çoğu primat türünde belirgin bir el tercihi bulunmadığını ortaya koyarken, insanların güçlü biçimde sağ el kullanımına yöneldiğini gösterdi.
NEANDERTALLER DE SAĞ ELİNİ TERCİH EDİYORDU
Araştırmada yalnızca modern insanlar değil, soyu tükenmiş insan türleri de değerlendirildi. Modeller, Neandertallerin de büyük ölçüde sağ el baskınlığına sahip olduğunu ortaya koydu.
İnsan soyunun daha eski üyeleri arasında ise bu eğilim daha zayıf görünüyordu. Örneğin Australopithecus afarensis türünde sağ el kullanımına yalnızca hafif bir yatkınlık olduğu belirlendi. Homo erectus ve Homo ergaster gibi türlerde ise sağ el kullanımının giderek güçlendiği görüldü.
Araştırmacılar, Endonezya'da yaşamış ve "hobbit insan" olarak bilinen Homo floresiensis'in ise neredeyse şempanzeler kadar düşük el tercihi gösterdiğini belirtti.
DİK YÜRÜYÜŞ ELLERİ ÖZGÜRLEŞTİRDİ
Bilim insanlarına göre sürecin ilk aşaması, atalarımızın iki ayak üzerinde yürümeye başlamasıyla ortaya çıktı. Dik yürüyüş sayesinde ön uzuvlar yalnızca hareket etmek için değil, alet kullanımı ve hassas motor beceriler için de kullanılmaya başlandı.
Bu değişim, ellerin zamanla daha karmaşık görevlerde uzmanlaşmasının önünü açtı. Araştırmacılar, diğer hayvan türlerinde de belirli uzuvların tercih edilmesinin hayatta kalma avantajı sağlayabildiğini vurguluyor.
BÜYÜK BEYİNLER SAĞ ELİ BASKIN HALE GETİRMİŞ OLABİLİR
Araştırmaya göre ikinci aşama ise beynin büyümesiyle bağlantılı. İnsan beyninin iki yarım küresi farklı görevlerde uzmanlaşıyor ve bu durum sinirsel verimliliği artırıyor.
Bilim insanları, beyin geliştikçe sağ el kullanımının popülasyon genelinde daha baskın hale geldiğini düşünüyor. Kültürel gelişimlerin de bu eğilimi güçlendirmiş olabileceği belirtiliyor.
Oxford Üniversitesi'nden evrimsel antropolog Thomas Püschel, çalışmanın insanlardaki el tercihini farklı evrimsel teoriler çerçevesinde birlikte inceleyen ilk kapsamlı araştırmalardan biri olduğunu söyledi.
Araştırmacılar, primatlar üzerinden yapılan karşılaştırmalar sayesinde hangi özelliklerin insanlara özgü, hangilerinin ise daha eski ortak atalardan geldiğini anlamaya başladıklarını ifade etti.
(Science Alert, Takvim foto arşiv)
Sena Demiröz Takvim.com.tr Haberler